اربعین امسال، با همه اربعین‌های پیشین تفاوت دارد. تفاوت‌هایی که نه فقط در تعداد زائران، که در عمق نیت‌ها و گستره احساسات نمایان شده است. امسال، پای پیاده‌روی اربعین، بوی تازه‌ای دارد؛ بوی «به نیابت از تو»... بوی دلتنگی برای پدری که رفت، اما راهش ماند. در این حماسه عظیم، زائران حسینی(ع)، با گام‌های خود، عهدی دوباره با آرمان‌های قائد شهید امت می‌بندند و عشق به اباعبدالله(ع) را با ارادت به «آقای شهید ایران» در هم می‌آمیزند.

در روزگاری که جریان‌های رسانه‌ای جهانی، زن را میان دوگانه‌های «سنت یا مدرنیته» و «خانه یا جامعه» گرفتار کرده‌اند، بازخوانی اندیشه رهبر شهید انقلاب اسلامی، تصویری متفاوت، جامع و تمدن‌ساز از جایگاه زن مسلمان ارائه می‌دهد. نگاهی که در آن، زن نه موجودی درجه دوم است و نه ابزاری برای مصرف‌گرایی و نمایش؛ بلکه انسانی کامل، دارای کرامت ذاتی و یکی از مهم‌ترین ارکان ساخت جامعه اسلامی و تمدن نوین اسلامی است.

شب گذشته، دریای خزر برای همیشه در حافظه تاریخی ملت ایران رنگ خون به خود گرفت. نیما مرادی، ملوان جوان اهل بندرانزلی، در اولین مأموریت دریایی خود، قربانی «فاشیسمی» شد که برخی ایرانیان ناآگاهانه به آن دامن زدند. رژیم اوکراین در اقدامی ماجراجویانه و خصمانه، یک شناور تجاری ایرانی را در دریای خزر هدف قرار داد و این جوان رعنا را از ما گرفت؛ همان اوکراینی که روزی برخی با پرچم‌هایش و شمع‌هایش، عاشقانه از او دفاع می‌کردند.

مرداد ۱۳۶۷، ایران قطعنامه ۵۹۸ را پذیرفته بود و امید به پایان جنگ در دل‌ها جوانه زده بود. اما در پشت مرزهای غربی، توهمی خطرناک در حال شکل‌گیری بود. سازمان مجاهدین خلق، با پشتیبانی تمام‌قدیر صدام حسین، نقشه‌ای کشیده بود تا در یک عملیات ۳۳ ساعته، از غرب کشور به تهران برسد. آن‌ها تصور می‌کردند که ملت ایران از انقلاب رویگردان شده و با آغوش باز از آن‌ها استقبال خواهد کرد. اما در تنگه چهارزبر، در ۳۰ کیلومتری کرمانشاه，رزمندگان اسلام با عملیات «مرصاد» (به معنای کمینگاه)، این توهم را برای همیشه دفن کردند. مرصاد، نه فقط یک عملیات نظامی، که نقطه‌ی عطفی در تاریخ سیاسی ایران بود؛ جایی که ماهیت واقعی «منافقین» برای همیشه در حافظه تاریخی ملت ایران نقش بست.

در میان انبوه سخنرانی‌ها و بیانات رهبر شهید انقلاب اسلامی، «عدالت‌خواهی» یکی از محورهای پربسامد و راهبردی است که همواره به عنوان «هدف اولیه تشکیل نظام اسلامی» و «آرمان اساسی انقلاب» معرفی شده است. از اقتصاد تا قضاوت، از قانون‌گذاری تا اجرا، عدالت در منظومه فکری ایشان، نه یک شعار، که «مبنای عمل» و «ضابطه سنجش» کارگزاران نظام بوده است. در شرایطی که امروز برخی از عدالت به عنوان یک «واقعیت دست‌یافتنی» و برخی به عنوان یک «آرمان دست‌نیافتنی» یاد می‌کنند، بازخوانی بیانات رهبر شهید در این باره، چراغ راهی است برای سیاست‌گذاران و افکار عمومی. این گزارش، مروری است بر پنج جمله کلیدی از بیانات ایشان درباره عدالت‌خواهی و نگاهی تحلیلی بر ابعاد آن.

در میان انبوه سخنرانی‌ها و پیام‌های رهبر شهید انقلاب اسلامی، یکی از محورهای پربسامد و عمیق، نگاه ایشان به «زن» و «جایگاه او در جامعه اسلامی» است. نگاهی که در آن، زن نه در حاشیه، که در متن و نه در انفعال، که در اوج نقش‌آفرینی قرار دارد. در سال‌های اخیر، با گسترش گفتمان‌های مختلف درباره هویت و حقوق زنان در ایران و جهان، بازخوانی بیانات رهبر شهید درباره این موضوع، بیش از هر زمان دیگری ضرورت یافته است. این گزارش، به مرور پنج جمله ماندگار از بیانات ایشان و پنج روایت تحلیلی برگرفته از منظومه فکری آن شهید والامقام می‌پردازد و جایگاه زنان را در گفتمان انقلاب اسلامی به تصویر می‌کشد.

در روزهایی که بخش بزرگی از افکار عمومی درگیر تحولات امنیتی و نظامی کشور است، پدیده‌ای به ظاهر ساده اما عمیقاً پیچیده، توانسته است توجه ۵۴ هزار مطلب و ۳۴.۸ میلیون بازدید را در فضای مجازی به خود جلب کند؛ پدیده‌ای به نام «ایونت‌های اینفلوئنسری». ازدحام ۷۰ هزار نفری برای دیدار با یک یوتیوبر در ایران‌مال، تا واکنش‌های خشمگین به ایونت ورزشی در پارک پردیسان، همگی نشان از یک واقعیت انکارناپذیر دارند: نسل جدید ایران در حال ساختن نظام ارزشی، مناسک و زبانِ همدردیِ خاص خود است.

تاریخ بشر، سرشار از فراز و نشیب‌هایی است که گاه انسان را در برابر پرسشی بزرگ قرار داده است: آیا ظلم و تاریکی سرنوشت نهایی جهان خواهد بود؟ آیا جنگ، بی‌عدالتی، تبعیض و رنج انسان‌ها پایانی خواهد داشت؟ فرهنگ مهدویت، پاسخی روشن به این پرسش‌ها می‌دهد: تاریکی هر اندازه طولانی باشد، سرانجام به طلوع خواهد رسید و تاریخ بشر به سوی تحقق عدالت و پیروزی حق حرکت خواهد کرد. این گزارش، روایتی است از این طلوعِ موعود و وظیفه‌ی انسان‌ها در شبِ طولانیِ انتظار.

در طول تاریخ، انسان همواره در جست‌وجوی امیدی بوده است که بتواند او را از تاریکی بحران‌ها عبور دهد و افقی روشن پیش رویش بگشاید. جنگ‌ها، ظلم‌ها، شکست‌ها، بیماری‌ها و بحران‌های اجتماعی بارها زندگی بشر را با ناامیدی روبه‌رو کرده‌اند؛ اما در فرهنگ شیعه، باور به حضرت ولی‌عصر(عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) همچنان یکی از عمیق‌ترین سرچشمه‌های امید به آینده است. نام امام زمان(عج)، یادآور این حقیقت است که وضعیت موجود، پایان تاریخ نیست و آینده می‌تواند بر پایه عدالت و معنویت شکل بگیرد.