در سحرگاهی که تبلیغات صدام از «امنیت کامل بغداد» پرده‌های دروغین می‌دوخت و سران کشورهای جهان برای شرکت در اجلاس غیرمتعهدها راهی پایتخت عراق می‌شدند، دو فانتوم ایرانی دیوار آهنین پدافند هوایی بغداد را در هم شکستند. یکی از آن‌ها، به فرماندهی سرهنگ خلبان عباس دوران، در آسمان بغداد به شهادت رسید؛ اما پیش از آن، پالایشگاه الدوره را به آتش کشید و آسمان پایتخت عراق را برای همیشه ناامن نشان داد. جنگی که با برگزاری این اجلاس می‌خواست به «صلح‌طلب‌نمایی» صدام مشروعیت ببخشد، با یک پرواز بی‌بازگشت، به شکستی تاریخی برای او تبدیل شد. این، روایت قهرمانی است که با یک مأموریت، معادلات سیاسی و نظامی یک جنگ را تغییر داد.

کمتر از پنج ماه از آغاز جنگ در غرب آسیا می‌گذرد و بازار جهانی نفت با یکی از شدیدترین شوک‌های عرضه در تاریخ خود دست‌وپنجه نرم می‌کند. اختلال همزمان در دو آبراه راهبردی تنگه هرمز و باب‌المندب، حدود یک‌چهارم عرضه نفت خام جهان را تحت تأثیر قرار داده و صادرات ترکیبی خلیج‌فارس و سواحل غربی عربستان را به کمتر از یک‌سوم دوران پیش از جنگ کاهش داده است. نهادهای معتبر جهانی از جمله آژانس بین‌المللی انرژی، اوپک و بانک‌های بزرگ سرمایه‌گذاری، پیش‌بینی‌های خود را به‌طور مکرر اصلاح کرده‌اند. برای بررسی ابعاد فنی و راهبردی این بحران، با سید علی میرمحمدی، مدیرعامل پایانه سیمان اروند و معاون سابق اقتصادی و برنامه‌ریزی شرکت توسعه صنعت سیمان کشور، به گفت‌وگو نشسته‌ایم.

ساعاتی پس از آنکه رسانه‌های آمریکایی از دستور ترامپ برای «شدیدترین حملات هوایی به تأسیسات انرژی ایران» در آخر هفته خبر دادند، دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی خود از لغو این حملات خبر داد. این چرخشِ ناگهانی، روایتی آشنا را در اذهان زنده کرد؛ روایتی که در آن، «تهدیدِ رسانه‌ای» و «لغوِ لحظه‌آخر»، نه یک تناقض، که دو رویِ یک سکه‌ی راهبردی هستند. در شرایطی که فشارهای سیاسی، نظامی و امنیتیِ واشنگتن به نتیجه‌ی مطلوب نرسیده، تشدیدِ جنگِ روایت‌ها و عملیاتِ روانی، حاکی از یک واقعیتِ کلیدی است: دشمن، از قدرت بازدارندگیِ جمهوری اسلامی ایران، و هزینه‌هایِ گزافِ هرگونه رویاروییِ مستقیم، به شدت هراسان است.

در روزگاری که جنگ غزه، خونِ کودکانش را به آسمان می‌فرستد و طوفانِ آوارگان، کرامتِ انسان را در چشمان خسته‌شان محو می‌کند؛ وقتی بحرانِ آب در خاورمیانه، رویایِ زیستن را به کابوسِ نابودی بدل ساخته و اختلافِ طبقاتی در غربِ مرفه، ریشه‌هایِ اعتمادِ اجتماعی را می‌خورد؛ درست در میانه‌ی همین آشفتگی‌ها و بغرنج‌ترین پیچ‌هایِ تاریخ، یک وعده‌ی الهی در دلِ فرهنگِ تشیع می‌درخشد: «وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِي الزَّبُورِ مِن بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ الصَّالِحُونَ». این وعده، نه یک خوش‌بینیِ ساده، که یک راهبردِ نجات‌بخش برای تمامِ انسان‌هایی است که از خستگیِ جهان، به آسمان پناه برده‌اند.

ساعاتی پس از آنکه دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی خود از لغو حملات گسترده به ایران خبر داد، تحلیلگران رسانه‌های بین‌المللی به بررسی ابعاد این عقب‌نشینی پرداختند. هاآرتص، ترامپ را «استاد لفاظی‌های توخالی» خواند و سی‌ان‌ان، فشارهای اقتصادی ناشی از جنگ بر متحدان واشنگتن را از دلایل اصلی این تصمیم دانست. اما واقعیت میدانی چه بود؟ چه عواملی باعث شد رئیس‌جمهور آمریکا در آخرین لحظات از حمله به ایران منصرف شود؟ برای پاسخ به این پرسش‌ها، با دکتر عباس احدی، دبیرکل قرارگاه بین‌المللی سازندگی اباصالح المهدی(عج)، به گفت‌وگو نشسته‌ایم. دکتر احدی با نگاهی راهبردی به تحولات میدانی و سیاسی منطقه، تصویر روشنی از شکست محاسبات واشنگتن ترسیم می‌کند.

در هر عصر و زمانی، انسان‌ها آرزوی جهانی را در دل داشته‌اند که در آن، عدالت بر قدرت، حقیقت بر فریب و کرامت انسان بر ظلم و تبعیض غلبه کند. با وجود پیشرفت‌های شگفت‌انگیز علمی و فناوری، هنوز هم بسیاری از مردم جهان با جنگ، اشغال، فقر، تبعیض، ناامنی و بحران‌های اخلاقی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. این واقعیت، نشان می‌دهد که پیشرفت مادی، بدون عدالت و معنویت، نمی‌تواند آرامش پایدار را برای بشر به ارمغان آورد.

تاریخ بشر را می‌توان تاریخ تلاش انسان برای رهایی از رنج، ظلم و بی‌عدالتی دانست. از نخستین روزهای زندگی اجتماعی تاکنون، انسان همواره در جست‌وجوی راهی برای رسیدن به امنیت، آرامش، عدالت و سعادت بوده است. تمدن‌ها شکل گرفته‌اند، حکومت‌ها آمده و رفته‌اند، اندیشه‌های گوناگون آزموده شده‌اند و فناوری، افق‌های تازه‌ای را پیش روی بشر گشوده است؛ اما هنوز بسیاری از پرسش‌های اساسی انسان بی‌پاسخ مانده و بسیاری از بن‌بست‌های اخلاقی، اجتماعی و انسانی همچنان پابرجاست.

عاشورا، نه یک حادثه که یک مکتب است؛ مکتبی که ایستادگی در برابر ظلم، بصیرت، مسئولیت‌پذیری و امید را به انسان آموخت. ظهور حضرت ولی‌عصر(عج) نیز وعده‌ی تحقق همان آرمان‌ها در مقیاسی جهانی است. اگر عاشورا را نقطه‌ی اوج نهضت حق‌طلبی در تاریخ اسلام بدانیم، ظهور را باید نقطه‌ی اوج تحقق همان آرمان‌ها در سراسر جهان به‌شمار آوریم. این دو، از نظر اندیشه و هدف در امتداد یکدیگر قرار دارند و فرهنگ عاشورا، یکی از مهم‌ترین بسترهای تربیت جامعه‌ی منتظر و زمینه‌ساز تحقق عدالت مهدوی است.

در نظام بین‌الملل، فاصله گرفتن از سیاست‌های مورد نظر آمریکا و رژیم صهیونیستی، گاه هزینه‌هایی به همراه دارد که فراتر از تحریم و تهدید نظامی است. اسپانیا در ماه‌های اخیر با به رسمیت شناختن کشور فلسطین و اعمال تحریم‌های بی‌سابقه علیه رژیم صهیونیستی، مسیری مستقل از جریان غالب غرب را در پیش گرفت. در فاصله‌ای کوتاه، این کشور با تشدید بحران مهاجرت، آتش‌سوزی‌های گسترده و موجی از فشارهای سیاسی و رسانه‌ای روبه‌رو شد. آیا این رویدادها صرفاً اتفاقاتی مستقل هستند یا می‌توان آنها را در چارچوب الگوی شناخته‌شده‌ای از «جنگ ترکیبی» تحلیل کرد؟ این گزارش، نگاهی است به تحولات اخیر اسپانیا و درس‌هایی که برای جمهوری اسلامی ایران و دیگر کشورهای مستقل به همراه دارد.