نشست صلاله؛ میزبانان جنگ، مهمانان صلح
نشست روز دوشنبه در صلاله عمان، نخستین گردهمایی رسمی و مستقیم مقامات ارشد ایران و کشورهای عربی حوزه خلیج فارس از زمان آغاز درگیریهای نظامی در منطقه است. وزیران خارجه شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس – عربستان سعودی، امارات، قطر، کویت، بحرین و عمان – به همراه وزیر خارجه عراق در این نشست حضور خواهند داشت. رئیسجمهور پزشکیان در گفتگو با رسانه هندی «ایندیا تودی» تأکید کرد: «روز دوشنبه هفته جاری وزیران خارجه کشورهای عربی در مسقط جلسه دارند تا توافق عمان و ایران بر سر مسیر مشترک در تنگه هرمز در حضور آنها امضا شود و به سازمان دریانوردی بینالمللی اعلام شود. همان کشورهایی که از خاکشان به ما حمله شد در این نشست حاضر هستند.»
این جمله، بهخوبی گویای تحول بنیادین در موازنه قدرت منطقه است. کشورهایی که روزی میدان و آسمانشان در اختیار متجاوزان قرار گرفت، امروز ناچار شدهاند در نشستی به میزبانی ایران و عمان، نظم جدید تنگه هرمز را به رسمیت بشناسند.
توافق ایران و عمان؛ حاکمیت ایران بر ورودی و خروجی تنگه
بر اساس توافق ایران و عمان که قرار است در این نشست نهایی شود، کشتیها ابتدا از طریق آبهای ایران وارد تنگه هرمز میشوند و سپس عمدتاً از مسیر آبهای عمان از این آبراه خارج میشوند. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، پیشتر اعلام کرده بود که «ورودی و خروجی این کریدور تحت کنترل ایران باقی خواهد ماند.» این ترتیبات موقت شامل ایجاد یک «مسیر میانی» یا سامانه جداسازی ترافیک دریایی خواهد بود تا به عنوان یک راهحل موقت عمل کند و پس از آن، مذاکرات درباره یک راهحل دائمی آغاز خواهد شد که موضوع هزینههای خدمات را نیز در بر میگیرد.
طرحی که در این نشست ارائه میشود، در حقیقت به رسمیت شناختن حاکمیت ایران بر راهبردیترین گلوگاه انرژی جهان است. تنگهای که روزگاری حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت خام در روز از آن عبور میکرد، اکنون با مدیریت ایران و عمان اداره خواهد شد.
شروط ایران؛ نه عقبنشینی، که تثبیت قدرت
رئیسجمهور پزشکیان با صراحت اعلام کرده است که بازگشایی تنگه هرمز مشروط به توقف محاصره و تجاوز آمریکا است: «مسیر تنگه باز خواهد شد، به شرط اینکه آمریکا دست از محاصره و تجاوز به ایران بردارد. آنها نتوانستند به اهدافشان از طریق جنگ برسند؛ برای همین دست به این کار زدند اما ما متوقف نخواهیم شد.» این موضع، نشاندهنده اعتماد به نفس راهبردی ایران است. تهران بهخوبی میداند که تنگه هرمز نه یک آبراه صرف، که یک اهرم قدرت جهانی است. با تسلط بر این گلوگاه، ایران بر مدیریت جریان انرژی، بازارهای جهانی و تصمیمات قدرتهای بزرگ تأثیر میگذارد.
شروط ایران برای بازگشایی تنگه، که پیشتر توسط سپاه پاسداران اعلام شده بود، شامل «توقف کامل جنگ، پایان تهدید، خروج ارتش اسرائیل از لبنان، رفع محاصره یمن، آزادی ۲۴ میلیارد دلار دارایی ایران و عدم مداخله در توان هستهای و موشکی» است. این شروط، نه یک فهرست خواسته، که سندِ تسلیمِ متجاوزان به اراده ایران است.
شکست راهبرد آمریکا؛ از محاصره تا اعتراف به ناکارآمدی
آمریکا که با محاصره دریایی و فشار حداکثری قصد داشت ایران را به زانو درآورد، اکنون خود در موضع ضعف قرار گرفته است. فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرده که ۹۹ شناور تجاری را در خلیج فارس به تغییر مسیر واداشته، اما این اقدامات، نه تنها ایران را متوقف نکرده، که آن را به سمت طراحی معماری جدید تنگه سوق داده است. پیت هگزث، وزیر جنگ آمریکا، در مراسم سالگرد ۱۱ سپتامبر در پنتاگون گفت: «فشار اقتصادی هر روز تنگتر میشود. ما تنگه را کنترل میکنیم.» اما واقعیت میدان چیز دیگری میگوید: ایران با انهدام شناورهای بدون سرنشین آمریکایی و پاسخهای کوبنده موشکی، ثابت کرده است که کنترل تنگه در دستان اوست.
جمعبندی: هرمز، نماد قدرت ایران در نظم نوین جهانی
نشست روز دوشنبه در صلاله عمان، نه یک عقبنشینی، که تثبیت قدرت ایران در راهبردیترین آبراه جهان است. ایران با تکیه بر موقعیت جغرافیایی منحصربهفرد خود، توان بازدارندگی موشکی و پهپادی، و اراده پولادین ملت خود، معادلات تنگه هرمز را از نو نوشته است. امروز، کشورهایی که روزی از خاکشان برای حمله به ایران استفاده شد، در نشستی به میزبانی ایران و عمان حاضر میشوند تا نظم جدید را به رسمیت بشناسند. این، همان وعده الهی است که «زمین را بندگان صالح به میراث خواهند برد.» ایران اسلامی، با اتکا به قدرت الهی و ایستادگی ملت خود، نه تنها از این جنگ تحمیلی سربلند بیرون آمده، که به معمار نظم جدید منطقه تبدیل شده است. تنگه هرمز، ناموس ملت ایران است و برای همیشه در دستان قدرتمند او خواهد ماند.
