از به رسمیت شناختن فلسطین تا آتش‌سوزی و بحران مهاجرت

در روزگاری که جنگ غزه، خونِ کودکانش را به آسمان می‌فرستد و طوفانِ آوارگان، کرامتِ انسان را در چشمان خسته‌شان محو می‌کند؛ وقتی بحرانِ آب در خاورمیانه، رویایِ زیستن را به کابوسِ نابودی بدل ساخته و اختلافِ طبقاتی در غربِ مرفه، ریشه‌هایِ اعتمادِ اجتماعی را می‌خورد؛ درست در میانه‌ی همین آشفتگی‌ها و بغرنج‌ترین پیچ‌هایِ تاریخ، یک وعده‌ی الهی در دلِ فرهنگِ تشیع می‌درخشد: «وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِي الزَّبُورِ مِن بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ الصَّالِحُونَ». این وعده، نه یک خوش‌بینیِ ساده، که یک راهبردِ نجات‌بخش برای تمامِ انسان‌هایی است که از خستگیِ جهان، به آسمان پناه برده‌اند.

در هر عصر و زمانی، انسان‌ها آرزوی جهانی را در دل داشته‌اند که در آن، عدالت بر قدرت، حقیقت بر فریب و کرامت انسان بر ظلم و تبعیض غلبه کند. با وجود پیشرفت‌های شگفت‌انگیز علمی و فناوری، هنوز هم بسیاری از مردم جهان با جنگ، اشغال، فقر، تبعیض، ناامنی و بحران‌های اخلاقی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. این واقعیت، نشان می‌دهد که پیشرفت مادی، بدون عدالت و معنویت، نمی‌تواند آرامش پایدار را برای بشر به ارمغان آورد.

تاریخ بشر را می‌توان تاریخ تلاش انسان برای رهایی از رنج، ظلم و بی‌عدالتی دانست. از نخستین روزهای زندگی اجتماعی تاکنون، انسان همواره در جست‌وجوی راهی برای رسیدن به امنیت، آرامش، عدالت و سعادت بوده است. تمدن‌ها شکل گرفته‌اند، حکومت‌ها آمده و رفته‌اند، اندیشه‌های گوناگون آزموده شده‌اند و فناوری، افق‌های تازه‌ای را پیش روی بشر گشوده است؛ اما هنوز بسیاری از پرسش‌های اساسی انسان بی‌پاسخ مانده و بسیاری از بن‌بست‌های اخلاقی، اجتماعی و انسانی همچنان پابرجاست.

عاشورا، نه یک حادثه که یک مکتب است؛ مکتبی که ایستادگی در برابر ظلم، بصیرت، مسئولیت‌پذیری و امید را به انسان آموخت. ظهور حضرت ولی‌عصر(عج) نیز وعده‌ی تحقق همان آرمان‌ها در مقیاسی جهانی است. اگر عاشورا را نقطه‌ی اوج نهضت حق‌طلبی در تاریخ اسلام بدانیم، ظهور را باید نقطه‌ی اوج تحقق همان آرمان‌ها در سراسر جهان به‌شمار آوریم. این دو، از نظر اندیشه و هدف در امتداد یکدیگر قرار دارند و فرهنگ عاشورا، یکی از مهم‌ترین بسترهای تربیت جامعه‌ی منتظر و زمینه‌ساز تحقق عدالت مهدوی است.

روز دوازدهم شهریور، در تقویم رسمی ایران، به نام «روز ملی مبارزه با استعمار انگلیس» ثبت شده است. این روز، یادآور شهادت مردی است که با تکیه بر ایمان و غیرت، در برابر یکی از بزرگ‌ترین قدرت‌های استعماری جهان ایستاد. رئیسعلی دلواری، فرزند جنوبِ ایران، در زمانی که دولت مرکزی از ضعف رنج می‌برد، پرچم دفاع از استقلال کشور را در تنگستان برافراشت و با یارانش، حماسه‌ای آفرید که تا امروز، الهام‌بخش مبارزان راه آزادی است.

کمتر از پنج ماه از آغاز جنگ در غرب آسیا می‌گذرد و بازار جهانی نفت با یکی از شدیدترین شوک‌های عرضه در تاریخ خود دست‌وپنجه نرم می‌کند. اختلال همزمان در دو آبراه راهبردی تنگه هرمز و باب‌المندب، حدود یک‌چهارم عرضه نفت خام جهان را تحت تأثیر قرار داده و صادرات ترکیبی خلیج‌فارس و سواحل غربی عربستان را به کمتر از یک‌سوم دوران پیش از جنگ کاهش داده است. نهادهای معتبر جهانی از جمله آژانس بین‌المللی انرژی، اوپک و بانک‌های بزرگ سرمایه‌گذاری، پیش‌بینی‌های خود را به‌طور مکرر اصلاح کرده‌اند. برای بررسی ابعاد فنی و راهبردی این بحران، با سید علی میرمحمدی، مدیرعامل پایانه سیمان اروند و معاون سابق اقتصادی و برنامه‌ریزی شرکت توسعه صنعت سیمان کشور، به گفت‌وگو نشسته‌ایم.

در میان انبوه سخنرانی‌ها و بیانات رهبر شهید انقلاب اسلامی، «عدالت‌خواهی» یکی از محورهای پربسامد و راهبردی است که همواره به عنوان «هدف اولیه تشکیل نظام اسلامی» و «آرمان اساسی انقلاب» معرفی شده است. از اقتصاد تا قضاوت، از قانون‌گذاری تا اجرا، عدالت در منظومه فکری ایشان، نه یک شعار، که «مبنای عمل» و «ضابطه سنجش» کارگزاران نظام بوده است. در شرایطی که امروز برخی از عدالت به عنوان یک «واقعیت دست‌یافتنی» و برخی به عنوان یک «آرمان دست‌نیافتنی» یاد می‌کنند، بازخوانی بیانات رهبر شهید در این باره، چراغ راهی است برای سیاست‌گذاران و افکار عمومی. این گزارش، مروری است بر پنج جمله کلیدی از بیانات ایشان درباره عدالت‌خواهی و نگاهی تحلیلی بر ابعاد آن.

در رصد اقتصادی امروز، «عقب‌نشینی نفتکش آمریکایی از تنگه هرمز، فرار نفتکش‌ها از بندر ینبع عربستان، آتش‌سوزی در پالایشگاه آرامکو، افزایش ۱.۵ برابری درآمد نفتی ایران، سفر نخست‌وزیر عراق به تهران و امضای اسناد همکاری راهبردی، بهره‌برداری از نیروگاه زمین‌گرمایی و واحد بخار نیروگاه فردوسی، و تثبیت ۵۳۴ هزار شغل با سامانه کات» به محور اصلی روایت‌های اقتصادی، انرژی و دیپلماتیک تبدیل شده است.

جنگ رمضان نشان داد که برخلاف تمام پیش‌بینی‌های دشمن، جامعه ایران در مواجهه با بحران دچار فروپاشی نشد؛ بلکه شبکه‌های مردمی و سرمایه اجتماعی در سطح محله‌ها فعال شدند و بخشی از بار مدیریت بحران را بر دوش گرفتند. امروز، درس اصلی این تجربه، ضرورت بازتعریف بازسازی پساجنگ است؛ بازسازی‌ای که با اشتغال محلی، اقتصاد محله‌محور و نهادهای مشارکتی پیوند بخورد و در آن، دولت از مجری انحصاری به تسهیل‌گر و تنظیم‌گر مشارکت مردمی تبدیل شود؛ رویکردی که تاب‌آوری اقتصادی و کیفیت حکمرانی را در دوران پساجنگ تقویت خواهد کرد.

در شرایطی که تنگه هرمز به کمتر از ۱۰ درصد ظرفیت عادی خود رسیده، باب‌المندب در آستانه بسته شدن قرار دارد، ذخایر استراتژیک آمریکا به پایین‌ترین سطح ۴۰ سال اخیر سقوط کرده و ساختار بازار به «بکواردیشن» بازگشته است، جای تعجب دارد که قیمت نفت WTI همچنان زیر ۸۰ دلار باقی مانده است. آیا این یک «فرصت خریدِ» بی‌نظیر است یا نشانه‌ای از «خطای محاسباتیِ» بزرگ‌تر در بازارهای جهانی؟ این گزارش، نگاهی است به تناقضی که تحلیلگران را به حیرت واداشته است.

کمتر از پنج ماه از آغاز جنگ در غرب آسیا می‌گذرد و بازار جهانی نفت با یکی از شدیدترین شوک‌های عرضه در تاریخ خود دست‌وپنجه نرم می‌کند. اختلال همزمان در دو آبراه راهبردی تنگه هرمز و باب‌المندب، حدود یک‌چهارم عرضه نفت خام جهان را تحت تأثیر قرار داده و صادرات ترکیبی خلیج‌فارس و سواحل غربی عربستان را به کمتر از یک‌سوم دوران پیش از جنگ کاهش داده است. نهادهای معتبر جهانی از جمله آژانس بین‌المللی انرژی، اوپک و بانک‌های بزرگ سرمایه‌گذاری، پیش‌بینی‌های خود را به‌طور مکرر اصلاح کرده‌اند. برای بررسی ابعاد فنی و راهبردی این بحران، با سید علی میرمحمدی، مدیرعامل پایانه سیمان اروند و معاون سابق اقتصادی و برنامه‌ریزی شرکت توسعه صنعت سیمان کشور، به گفت‌وگو نشسته‌ایم.

در روزگاری که جنگ غزه، خونِ کودکانش را به آسمان می‌فرستد و طوفانِ آوارگان، کرامتِ انسان را در چشمان خسته‌شان محو می‌کند؛ وقتی بحرانِ آب در خاورمیانه، رویایِ زیستن را به کابوسِ نابودی بدل ساخته و اختلافِ طبقاتی در غربِ مرفه، ریشه‌هایِ اعتمادِ اجتماعی را می‌خورد؛ درست در میانه‌ی همین آشفتگی‌ها و بغرنج‌ترین پیچ‌هایِ تاریخ، یک وعده‌ی الهی در دلِ فرهنگِ تشیع می‌درخشد: «وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِي الزَّبُورِ مِن بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ الصَّالِحُونَ». این وعده، نه یک خوش‌بینیِ ساده، که یک راهبردِ نجات‌بخش برای تمامِ انسان‌هایی است که از خستگیِ جهان، به آسمان پناه برده‌اند.

ساعاتی پس از آنکه دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی خود از لغو حملات گسترده به ایران خبر داد، تحلیلگران رسانه‌های بین‌المللی به بررسی ابعاد این عقب‌نشینی پرداختند. هاآرتص، ترامپ را «استاد لفاظی‌های توخالی» خواند و سی‌ان‌ان، فشارهای اقتصادی ناشی از جنگ بر متحدان واشنگتن را از دلایل اصلی این تصمیم دانست. اما واقعیت میدانی چه بود؟ چه عواملی باعث شد رئیس‌جمهور آمریکا در آخرین لحظات از حمله به ایران منصرف شود؟ برای پاسخ به این پرسش‌ها، با دکتر عباس احدی، دبیرکل قرارگاه بین‌المللی سازندگی اباصالح المهدی(عج)، به گفت‌وگو نشسته‌ایم. دکتر احدی با نگاهی راهبردی به تحولات میدانی و سیاسی منطقه، تصویر روشنی از شکست محاسبات واشنگتن ترسیم می‌کند.

در هر عصر و زمانی، انسان‌ها آرزوی جهانی را در دل داشته‌اند که در آن، عدالت بر قدرت، حقیقت بر فریب و کرامت انسان بر ظلم و تبعیض غلبه کند. با وجود پیشرفت‌های شگفت‌انگیز علمی و فناوری، هنوز هم بسیاری از مردم جهان با جنگ، اشغال، فقر، تبعیض، ناامنی و بحران‌های اخلاقی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. این واقعیت، نشان می‌دهد که پیشرفت مادی، بدون عدالت و معنویت، نمی‌تواند آرامش پایدار را برای بشر به ارمغان آورد.

تاریخ بشر را می‌توان تاریخ تلاش انسان برای رهایی از رنج، ظلم و بی‌عدالتی دانست. از نخستین روزهای زندگی اجتماعی تاکنون، انسان همواره در جست‌وجوی راهی برای رسیدن به امنیت، آرامش، عدالت و سعادت بوده است. تمدن‌ها شکل گرفته‌اند، حکومت‌ها آمده و رفته‌اند، اندیشه‌های گوناگون آزموده شده‌اند و فناوری، افق‌های تازه‌ای را پیش روی بشر گشوده است؛ اما هنوز بسیاری از پرسش‌های اساسی انسان بی‌پاسخ مانده و بسیاری از بن‌بست‌های اخلاقی، اجتماعی و انسانی همچنان پابرجاست.

در نخستین گام از رقابت‌های جام‌جهانی ۲۰۲۶، تیم ملی فوتبال ایران در لس‌آنجلس آمریکا به مصاف نیوزیلند رفت و در دیداری حماسی، دو بار از پسِ گل زد و به تساوی ۲-۲ دست یافت. نمایشی از غیرت، وحدت و روحیه جهادی که بار دیگر ثابت کرد ملت ایران در سخت‌ترین شرایط هم هرگز تسلیم نمی‌شود.

در حالی که آمریکا میزبان جام جهانی با کارشکنی در صدور ویزا و بلوکه کردن درآمد بلیط‌ها، تلاش کرد حضور ایران را کمرنگ نشان دهد، یک گزارش راهبردی از ۶ سکوی داخلی و خارجی نشان می‌دهد: روایت «ایران مقتدر و صلح‌جو» با شعار «میناب ۱۶۸» و حمایت مردم مکزیک، بر پروژه تحریم روانی و مشروعیت‌زدایی دشمن غلبه کرد.

در رصد روزانه فضای مجازی، «شکاف عمیق روایت‌ها میان سکوهای داخلی و خارجی پیرامون حضور ایران در جام جهانی ۲۰۲۶» به محور اصلی تبدیل شده است. در سمت داخلی، محوریت با کارشکنی‌های سیاسی آمریکا در صدور ویزا، نمایش اقتدار ملی با نمادهای فرهنگی (تخت جمشید، دماوند، یادمان شهدای میناب)، تدابیر امنیتی بی‌سابقه مکزیک و حمایت رئیس فیفا است. در سمت خارجی، رد مشروعیت تیم ملی به عنوان «تیم رژیم»، بهره‌برداری از جام جهانی برای یادآوری کشته‌های اغتشاشات، تحلیل‌های ژئوپلیتیک درباره آتش‌بس موقت و انتشار شایعات تحقیرآمیز (ویزای ساعتی، بازداشت ایمن حسین عراقی) قرار دارد.

در رصد راهبردی محتوای جام جهانی 2026 در شش سکو در تاریخ 22 خردادماه، شکاف عمیقی میان روایت داخلی و خارجی دیده می‌شود؛ از یک سو پوشش گسترده پیروزی مقتدرانه مکزیک، امنیت بی‌سابقه کمپ ایران با ۳۰۰ نیروی گارد ملی، و پخش زنده از شبکه سه، و از سوی دیگر تلاش جریان معاند برای القای دوگانگی ملی با شایعات ممنوعیت پرچم شیر و خورشید و حذف سردار آزمون.

مسابقه ماراتن کیش تنها یک رخداد ورزشی نبود؛ این رویداد در سایه تحولات سال‌های اخیر و افزایش حساسیت‌ها نسبت به موضوعات فرهنگی و اجتماعی، به بستری برای شکل‌گیری روایت‌های متفاوت، قرائت‌های گاه متعارض و تحلیل‌های چندلایه تبدیل شد و صفحات رسانه‌ها را به میدان بازنمایی این اختلاف نگرش‌ها بدل کرد.