وضعیت حقوقی تنگه هرمز:تلاقی حقوق بین الملل وامنیت منطقه ای تنگه هرمز به عنوان یکی از حساس ترین وراهبردی ترین گذرگاه های آبی جهان است که ازاهمیت استراتژیکی واقتصادی ویژه ای برخورداراست. این تنگه، باریکه ی دریایی خمیده شکلی است که درمنتهی الیه شرقی خلیج فارس واقع شده است وفلات ایران راازشبه جزیره عربستان جدامی […]
وضعیت حقوقی تنگه هرمز:تلاقی حقوق بین الملل وامنیت منطقه ای
تنگه هرمز به عنوان یکی از حساس ترین وراهبردی ترین گذرگاه های آبی جهان است که ازاهمیت استراتژیکی واقتصادی ویژه ای برخورداراست.
این تنگه، باریکه ی دریایی خمیده شکلی است که درمنتهی الیه شرقی خلیج فارس واقع شده است وفلات ایران راازشبه جزیره عربستان جدامی کند وآب های خلیج فارس رابه دریای عمان و اقیانوس هند پیوند می دهد. برای تعیین درازای تنگه هرمز معیار ویژه ای وجود ندارد ولیکن شاید بهترین معیار ، مرز دریایی تعیین شده میان ایران وعمان باشد.
طول این خط مرزی ۱/۲۰۲کیلومتر (۸/۱۲۴مایل دریایی)است . طولانی ترین فاصله ۸۴کیلومتر (ازکرانه های بندر عباس درشمال تنگه تاشمالی ترین نقطه کرانه های مسندم درجنوب تنگه) وکوتاه ترین فاصله ۶/۳۳ کیلومتر (میان جزیره ایرانی لارک درشمال تنگه وجزیره عمانی السلامه درجنوب تنگه) برآورد شده است که مسیر عبور بخش عمده ای ازنفت وگاز جهان است وکنترل آن همواره به عنوان یک عامل تعیین کننده درامنیت انرژی جهان مطرح بوده و هست.
ازمنظر حقوق بین الملل، تنگه هرمز مشمول قواعد کنوانسیون ۱۹۸۲ حقوق دریاها است که براساس آن عبور کشتی ها ازتنگه های بین المللی باید بدون مانع وبارعایت اصول عبور بی خطر انجام شود. کشتی های تجاری ونفتکش ها حق دارند بدون ایجاد تهدید برای امنیت کشور های ساحلی ازاین تنگه عبور کنند ولیکن همین حق باحق دفاع وامنیت کشورهای ساحلی تعارض پیدا می کند.
ایران به عنوان یکی از دوکشور ساحلی تنگه هرمز براساس قوانین ملی وبین المللی، حق نظارت بر ترافیک دریایی رادارد. این موضوع در عمل به مناقشاتی منجر شده است زیرا محدودیت های اعمالی برعبور کشتی ها ،می تواند تاثیر مستقیم بربازار های جهانی نفت داشته باشد.
کشور های عابرازاین تنگه به ویژه قدرت های دریایی و اقتصادی جهان ،برآزادی عبور ازتنگه تاکید دارند!
دردرهه های اخیر ، وضعیت حقوقی وامنیتی تنگه هرمز تحت تاثیر تحولات ژئو پلیتیکی منطقه ی غرب آسیا ، تحریم ها ومانور های نظامی قرارگرفته است. این شرایط نشان می دهد که تنگه هرمز نه تنها یک مسیر اقتصادی حیاتی بلکه نقطه ای حساس درتعامل حقوق بین الملل وسیاست های امنیتی ایران می باشد.
حق حفاظت از حاکمیت ملی در تنگه هرمز
کشور های ساحلی مانند ایران دارای حق حاکمیت بر قلمرو دریایی وساحلی خود هستند که به آنها اجازه می دهد اقدامات زیررا انجام دهند:
- نظار ت برعبور کشتی ها
کشور های ساحلی می توانند قوانین دریایی ، امنیتی ومحیط زیستی وضع کنند تاعبور کشتی ها با رعایت این قوانین انجام شود.برای مثال تعیین مسیر های مشخص برای عبور نفت کش ها یا اعمال محدودیت هایی برای کشتی هایی که خطر آلودگی دارند.
۲-حفاظت از امنیت ملی
اگر عبور کشتی ها ،تهدیدی برای امنیت ملی ، سواحل یا زیر ساخت های حیاتی کشور ایجاد کند ، کشور ساحلی حق دارد اقدامات حفاظتی اتخاذ کند. این اقدامات می تواند شامل نظارت نظامی ، هشداردهی یاحتی ممانعت باشد.
۳-اجرای قوانین داخلی درمحدوده آب های سرزمینی
هرکشور ساحلی حق دارد قوانین داخلی خود را درآب های سرزمینی (تا دوازده مایل دریایی ازساحل) اعمال کند که این شامل کنترل مرز دریایی، فعالیت های ماهی گیری ومحیط زیست هم می باشد که درهمین راستا جمهوری اسلامی ایران بابهره گیری ازجزایر شش گانه خود در تنگه هرمز ،جهت ثبات منطقه وامنیت خود می بایست اقدام کند که خوشبختانه در جنگ رمضان به منصه ظهور رسید وهمین واقعه یاد آور کلام امام راحل (ره) می باشد که جنگ برای ما نعمت است.
