به گزارش پایگاه خبری قرارگاه بینالمللی سازندگی اباصالح المهدی(عج)، بازار جهانی نفت این روزها درگیر معمایی پیچیده است. از یک سو، تمامی شاخصهای بنیادین حکایت از «کمبود شدید عرضه» و «ریسکهای ژئوپلیتیکیِ بیسابقه» دارند؛ از سوی دیگر، قیمت نفت WTI همچنان در محدودهی زیر ۸۰ دلار در نوسان است. این تناقض، تحلیلگران را به این پرسش کشانده که آیا بازار در حال «اشتباهِ محاسباتیِ» تاریخی است یا «نیروهای پنهانی»، قیمتها را سرکوب میکنند؟
🛢️ دو گلوگاه، یک بحران؛ هرمز و بابالمندب در تیررس
مهمترین عامل افزایشیِ قیمت نفت، «تهدیدِ همزمانِ دو گلوگاهِ راهبردیِ انرژی» است. تنگه هرمز که روزگاری حدود ۲۰ درصد از نفت جهان از آن عبور میکرد، اکنون به کمتر از ۱۰ درصد ظرفیت عادی خود رسیده است. در نیمههای تیرماه، دادههای کشتیرانی نشان میداد که تنها سه نفتکش در یک روز از این تنگه خارج شدهاند.
در همین حال، تهدیدِ بستهشدنِ بابالمندب، اوضاع را بحرانیتر کرده است. در ماه ژوئن، حدود ۷.۴ میلیون بشکه نفت در روز از این آبراه عبور میکرده است. ایران از انصارالله یمن خواسته است که در صورت حمله آمریکا به زیرساختهای انرژی ایران، این مسیر را ببندند. بسته شدن بابالمندب، که حدود ۱۲ تا ۱۵ درصد از تجارت جهانی نفت از آن عبور میکند، میتواند ۱۰ تا ۲۰ دلار به قیمت هر بشکه نفت بیفزاید.
📉 ذخایر در حال اتمام؛ آخرین فریادهای SPR
در کنار اختلال در مسیرهای عبوری، «ذخایر استراتژیک» نیز در حال اتمام است. ذخیره استراتژیک نفت آمریکا (SPR) در هفته منتهی به ۱۰ تیرماه، به ۳.۱۶۵ میلیارد بشکه کاهش یافته که پایینترین سطح از سال ۱۹۸۳ است. این میزان، کمتر از نیمی از ظرفیت مجاز ۷.۱۴ میلیارد بشکهای است. هرگونه کاهش بیشتر در این ذخایر، میتواند به معنای «از دست رفتنِ آخرین اهرمِ مداخلهی آمریکا در بازار نفت» باشد.
🔄 بازگشت بکواردیشن؛ زنگ خطر کمبود فوری
ساختار بازار نفت نیز به وضوح نشان از «کمبود عرضهی فوری» دارد. بازار نفت برنت، پس از ماهها نوسان، مجدداً وارد وضعیت «بکواردیشن» (Backwardation) شده است. در این وضعیت، قیمت نفت برای تحویل فوری، از قیمت قراردادهای آتی بالاتر است. این یعنی «بازار با کمبود نفت در کوتاهمدت مواجه است و خریداران برای تأمین نیاز فوری خود، حاضر به پرداخت حقالزحمهی بیشتری هستند».
🏜️ عربستان مسیر را عوض کرد، اما به کجا؟
در واکنش به بستهشدن هرمز، عربستان سعودی، بزرگترین صادرکننده نفت جهان، مسیر صادرات خود را تغییر داده است. بر اساس دادههای Kpler، در تیرماه، ۷۵ درصد از صادرات نفت خام و میعانات گازی این کشور (معادل ۵.۲۹ میلیون بشکه در روز) از طریق بندر «ینبع» در دریای سرخ انجام شده است. این یعنی عربستان، برای دور زدن تنگه هرمز، تقریباً تمام صادرات خود را به مسیر دریای سرخ منتقل کرده است.
اما این تغییر مسیر، خود یک «آسیبپذیریِ جدید» ایجاد کرده است. زیرا اگر بابالمندب نیز بسته شود، مسیر جایگزینِ عربستان نیز از کار خواهد افتاد و این کشور با «بنبستی کامل» در صادرات نفت مواجه خواهد شد.
🇨🇳 چین؛ خریدارِ غایب یا خریدارِ منتظر؟
چین که بزرگترین واردکننده نفت جهان است، در ماههای اخیر خرید خود را کاهش داده است. در تیرماه، واردات نفت ایران توسط چین به پایینترین سطح از ژانویه ۲۰۲۳ رسیده است. اما نشانههایی از بازگشت چین به بازار دیده میشود. بر اساس گزارشها، چین اخیراً حداقل ۲۶ میلیون بشکه نفت از خاورمیانه برای تحویل در تیر یا مرداد خریداری کرده است. تحلیلگران پیشبینی میکنند که چین بهتدریج واردات خود را افزایش دهد. این افزایش تقاضا، میتواند یکی از محرکهای اصلیِ صعودِ قیمت در ماههای آینده باشد.
🔮 جمعبندی؛ آیا قیمتها جهش خواهند کرد؟
با وجود تمام این عوامل افزایشی — بسته شدن دو گلوگاهِ راهبردی، کاهش ذخایر به پایینترین سطحِ تاریخ، بازگشتِ بکواردیشن و احتمال بازگشتِ چین به بازار — قیمت نفت WTI همچنان زیر ۸۰ دلار باقی مانده است. این تناقض، بسیاری از تحلیلگران را به این نتیجه رسانده که «بازار یا در حال اشتباه است، یا نیروهای پنهانی (مانند رکود اقتصادی یا کاهش تقاضا) در حال سرکوب قیمتها هستند». با این حال، یک چیز قطعی است: «ریسکهای صعودیِ قیمت نفت، بیش از هر زمان دیگری در تاریخِ مدرن، انباشته شدهاند». جهشِ بعدیِ قیمت، ممکن است تنها به یک «جرقه» نیاز داشته باشد.
