شهید سرلشکر خلبان جواد فکوری
شهید سرلشکر خلبان جواد فکوری
شهید سرلشکر خلبان سید جواد فکوری از برجسته‌ترین فرماندهان نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و از نامدارترین خلبانان دوران دفاع مقدس بود. او با تخصص، شجاعت، مدیریت و روحیه انقلابی خود، نقشی تعیین‌کننده در حفظ آمادگی نیروی هوایی در نخستین روزهای جنگ تحمیلی ایفا کرد و با فرماندهی هوشمندانه، نیروی هوایی ارتش را به یکی از مؤثرترین نیروهای دفاعی کشور تبدیل ساخت.

نام شهید فکوری با عملیات‌های بزرگ هوایی، دفاع از آسمان ایران و هماهنگی کم‌نظیر میان ارتش و سپاه در سال‌های آغازین دفاع مقدس گره خورده است.
شهید سید جواد فکوری در ۲۰ دی ۱۳۱۷ در تبریز و در خانواده‌ای متدین چشم به جهان گشود. پس از پایان تحصیلات متوسطه، وارد دانشکده خلبانی نیروی هوایی شد و با استعداد و پشتکار فراوان، دوره‌های تخصصی خلبانی جنگنده را با موفقیت پشت سر گذاشت. او سپس برای تکمیل آموزش‌های پروازی به ایالات متحده اعزام شد و پس از بازگشت، به عنوان خلبان جنگنده اف-۴ فانتوم فعالیت خود را ادامه داد. همکارانش از او به عنوان خلبانی دقیق، منظم، خوش‌فکر و متعهد یاد می‌کردند که علاوه بر مهارت فنی، از روحیه‌ای متواضع و اخلاقی برخوردار بود.
با پیروزی انقلاب اسلامی، شهید فکوری برخلاف تصور برخی که آینده ارتش را مبهم می‌دانستند، در کنار انقلاب و ملت ایستاد و با تمام توان برای حفظ انسجام و آمادگی نیروی هوایی تلاش کرد. او معتقد بود ارتش جمهوری اسلامی باید در خدمت مردم و آرمان‌های انقلاب باشد و همین نگاه، سبب شد در سال‌های پرالتهاب پس از انقلاب، نقش مهمی در تثبیت نیروی هوایی ایفا کند.
با آغاز تجاوز رژیم بعث عراق در ۳۱ شهریور ۱۳۵۹، شهید فکوری که فرماندهی نیروی هوایی ارتش را بر عهده داشت، با سرعت و قاطعیت دستور اجرای عملیات‌های گسترده هوایی را صادر کرد. تنها یک روز پس از آغاز جنگ، نیروی هوایی ارتش با اجرای عملیات تاریخی «کمان ۹۹»، بخش مهمی از پایگاه‌ها، فرودگاه‌ها و مراکز نظامی عراق را هدف قرار داد. این عملیات که با مشارکت بیش از ۱۴۰ فروند جنگنده انجام شد، از بزرگ‌ترین عملیات‌های هوایی تاریخ منطقه به شمار می‌رود و نقش مهمی در متوقف کردن برتری هوایی عراق در روزهای نخست جنگ داشت.
شهید فکوری علاوه بر فرماندهی، خود نیز بارها در عملیات‌های رزمی حضور یافت و از فرماندهانی بود که هیچ‌گاه ارتباط خود را با میدان نبرد قطع نکرد. او معتقد بود فرمانده باید شرایط واقعی جبهه را از نزدیک لمس کند و در کنار نیروهای خود باشد. این روحیه باعث شده بود اعتماد و علاقه ویژه‌ای میان او و خلبانان نیروی هوایی شکل بگیرد.
در خرداد ۱۳۶۰، شهید فکوری با حکم امام خمینی(ره) به عنوان وزیر دفاع جمهوری اسلامی ایران منصوب شد. او در این مسئولیت نیز تلاش کرد با ایجاد هماهنگی میان ارتش، سپاه و صنایع دفاعی، توان دفاعی کشور را در شرایط سخت جنگ ارتقا دهد. نگاه راهبردی او بر استفاده از ظرفیت‌های داخلی، خودکفایی در تعمیر و نگهداری تجهیزات نظامی و تقویت روحیه جهادی در نیروهای مسلح استوار بود.
یکی از ویژگی‌های برجسته شهید فکوری، توجه ویژه به وحدت نیروهای مسلح بود. او همواره بر هم‌افزایی میان ارتش، سپاه و بسیج تأکید داشت و باور داشت که پیروزی در برابر دشمن تنها با انسجام و همکاری همه نیروهای انقلاب امکان‌پذیر است. این نگاه، در سال‌های نخست دفاع مقدس نقش مهمی در شکل‌گیری هماهنگی عملیاتی میان نیروهای مسلح ایفا کرد.
از نظر اخلاقی، شهید فکوری شخصیتی متواضع، خوش‌اخلاق، مسئولیت‌پذیر و ولایت‌مدار داشت. با وجود جایگاه بالای نظامی، زندگی ساده‌ای را برگزیده بود و همواره خود را خادم مردم و سرباز انقلاب اسلامی می‌دانست. او در تصمیم‌گیری‌ها، آرامش، تدبیر و آینده‌نگری را با شجاعت و قاطعیت در میدان نبرد همراه کرده بود و همین ویژگی‌ها، او را به یکی از محبوب‌ترین فرماندهان نیروی هوایی تبدیل کرد.
سرانجام در ۷ مهر ۱۳۶۰، پس از بازگشت از بازدید جبهه‌های جنوب و شرکت در جلسه بررسی عملیات ثامن‌الائمه(ع)، هواپیمای سی-۱۳۰ نیروی هوایی که جمعی از فرماندهان ارشد جنگ را از اهواز به تهران منتقل می‌کرد، در حوالی کهریزک سقوط کرد. در این سانحه، شهید فکوری به همراه سرلشکر ولی‌الله فلاحی، سید موسی کلاهدوز، محمد جهان‌آرا و یوسف کلاهدوز به فیض شهادت نائل آمدند. این حادثه، یکی از تلخ‌ترین رویدادهای سال‌های نخست دفاع مقدس بود و کشور را از حضور جمعی از برجسته‌ترین فرماندهان خود محروم کرد.

امروز نام شهید سرلشکر خلبان سید جواد فکوری به عنوان یکی از معماران اقتدار نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران در تاریخ دفاع مقدس ماندگار است. فرماندهی هوشمندانه، نقش‌آفرینی در عملیات‌های سرنوشت‌ساز، تقویت توان رزمی نیروی هوایی، اهتمام به وحدت نیروهای مسلح و روحیه جهادی، میراث ارزشمندی است که از او به یادگار مانده است. زندگی این فرمانده شهید نشان داد که ایمان، تخصص و مدیریت، هنگامی که در کنار یکدیگر قرار گیرند، می‌توانند در سخت‌ترین شرایط، سرنوشت یک ملت را تغییر دهند.