در اقدامی که ناظران آن را نشانه‌ای از «به بن‌بست رسیدن گزینه‌های متعارف» توصیف می‌کنند، یک افسر ارشد اطلاعاتی سنتکام از تحلیلگران نظامی خواسته تا «ایده‌های جدید، خلاقانه و غیرمتعارف» برای افزایش فشار بر ایران ارائه دهند. این درخواست در شرایطی مطرح می‌شود که حملات هوایی هفته‌های اخیر نتوانسته تهران را به میز مذاکره بازگرداند و مقامات پنتاگون نیز اذعان دارند که حتی با قدرتمندترین سلاح‌ها نیز نمی‌توان تأسیسات هسته‌ای ایران را نابود کرد و این هدف، احتمالاً به نیروی زمینی نیاز دارد؛ ریسکی که ترامپ تمایلی به پذیرش آن ندارد. این گزارش، نشانه‌های این بن‌بست راهبردی را از ابعاد مختلف واکاوی می‌کند.

آذر ۱۳۵۹، آسمان میمک. بالگرد کبرایی که تا دقایقی پیش، ستون‌های زرهی دشمن را یکی پس از دیگری به آتش می‌کشید، اکنون در آستانه سقوط است. خلبانِ ۲۷ ساله‌اش که دو ماه پیش، با وجود ترکش در سینه، از تخت بیمارستان به جبهه گریخته بود، این بار راهی برای گریز ندارد. اما احمد کشوری، آن که روزی در مسابقه طراحی کشور مقام اول را کسب کرده بود و بعدها، طراحی نبردهای هوایی را به هنرِ زندگی‌اش تبدیل کرد، در آخرین لحظات، بالگردِ در حال سوختن را به سوی خاک ایران هدایت می‌کند تا سقوطش، مرزِ شهادت را با مرزِ میهن یکی کند. این، روایتِ مردی است که سه ماهِ پایانیِ عمرش را، به حماسه‌ای بدل کرد که تا همیشه در تاریخِ هوانیروز می‌درخشد.

در روزگاری که تبلیغات دشمن، ارتش را «ارتش شاهنشاهی» می‌خواند و خلبانان آن را «مزدور» خطاب می‌کرد، مردی از دل همین ارتش، آسمان را به سنگر دفاع از انقلاب تبدیل کرد. عباس بابایی، آن که پزشکی را رها کرد تا خلبان شود، نه تنها خلبانی ماهر، که فرمانده‌ای بود که ساده‌زیستی را با فرماندهی، خدمت به روستاهای محروم را با رهبری عملیات‌های پیچیده هوایی تلفیق کرد. او که از فرماندهی پایگاه هشتم شکاری اصفهان تا معاونت عملیات نیروی هوایی را پیمود، در نهایت در روز عید قربان، در راه بازگشت از یک مأموریت شناسایی، بر اثر شلیک پدافند به شهادت رسید. این، روایت مردی است که به آسمان رفت تا زمین را حفظ کند.

در روزهایی که جنگ تحمیلی، زخم‌های تازه‌ای بر پیکر مردم مناطق جنوبی وارد کرده و نیاز به خدمات درمانی و بهداشتی را دوچندان ساخته است، جمعی از خیرین و نیکوکاران حوزه درمان و سلامت با حضور در قرارگاه بین‌المللی سازندگی اباصالح المهدی(عج)، آمادگی خود را برای مشارکت در امر درمان، کمک‌رسانی به آسیب‌دیدگان و یاری رساندن به مردم مناطق جنگی اعلام کردند.

در سحرگاهی که تبلیغات صدام از «امنیت کامل بغداد» پرده‌های دروغین می‌دوخت و سران کشورهای جهان برای شرکت در اجلاس غیرمتعهدها راهی پایتخت عراق می‌شدند، دو فانتوم ایرانی دیوار آهنین پدافند هوایی بغداد را در هم شکستند. یکی از آن‌ها، به فرماندهی سرهنگ خلبان عباس دوران، در آسمان بغداد به شهادت رسید؛ اما پیش از آن، پالایشگاه الدوره را به آتش کشید و آسمان پایتخت عراق را برای همیشه ناامن نشان داد. جنگی که با برگزاری این اجلاس می‌خواست به «صلح‌طلب‌نمایی» صدام مشروعیت ببخشد، با یک پرواز بی‌بازگشت، به شکستی تاریخی برای او تبدیل شد. این، روایت قهرمانی است که با یک مأموریت، معادلات سیاسی و نظامی یک جنگ را تغییر داد.

کمتر از پنج ماه از آغاز جنگ در غرب آسیا می‌گذرد و بازار جهانی نفت با یکی از شدیدترین شوک‌های عرضه در تاریخ خود دست‌وپنجه نرم می‌کند. اختلال همزمان در دو آبراه راهبردی تنگه هرمز و باب‌المندب، حدود یک‌چهارم عرضه نفت خام جهان را تحت تأثیر قرار داده و صادرات ترکیبی خلیج‌فارس و سواحل غربی عربستان را به کمتر از یک‌سوم دوران پیش از جنگ کاهش داده است. نهادهای معتبر جهانی از جمله آژانس بین‌المللی انرژی، اوپک و بانک‌های بزرگ سرمایه‌گذاری، پیش‌بینی‌های خود را به‌طور مکرر اصلاح کرده‌اند. برای بررسی ابعاد فنی و راهبردی این بحران، با سید علی میرمحمدی، مدیرعامل پایانه سیمان اروند و معاون سابق اقتصادی و برنامه‌ریزی شرکت توسعه صنعت سیمان کشور، به گفت‌وگو نشسته‌ایم.

ساعاتی پس از آنکه رسانه‌های آمریکایی از دستور ترامپ برای «شدیدترین حملات هوایی به تأسیسات انرژی ایران» در آخر هفته خبر دادند، دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی خود از لغو این حملات خبر داد. این چرخشِ ناگهانی، روایتی آشنا را در اذهان زنده کرد؛ روایتی که در آن، «تهدیدِ رسانه‌ای» و «لغوِ لحظه‌آخر»، نه یک تناقض، که دو رویِ یک سکه‌ی راهبردی هستند. در شرایطی که فشارهای سیاسی، نظامی و امنیتیِ واشنگتن به نتیجه‌ی مطلوب نرسیده، تشدیدِ جنگِ روایت‌ها و عملیاتِ روانی، حاکی از یک واقعیتِ کلیدی است: دشمن، از قدرت بازدارندگیِ جمهوری اسلامی ایران، و هزینه‌هایِ گزافِ هرگونه رویاروییِ مستقیم، به شدت هراسان است.

در روزگاری که جنگ غزه، خونِ کودکانش را به آسمان می‌فرستد و طوفانِ آوارگان، کرامتِ انسان را در چشمان خسته‌شان محو می‌کند؛ وقتی بحرانِ آب در خاورمیانه، رویایِ زیستن را به کابوسِ نابودی بدل ساخته و اختلافِ طبقاتی در غربِ مرفه، ریشه‌هایِ اعتمادِ اجتماعی را می‌خورد؛ درست در میانه‌ی همین آشفتگی‌ها و بغرنج‌ترین پیچ‌هایِ تاریخ، یک وعده‌ی الهی در دلِ فرهنگِ تشیع می‌درخشد: «وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِي الزَّبُورِ مِن بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ الصَّالِحُونَ». این وعده، نه یک خوش‌بینیِ ساده، که یک راهبردِ نجات‌بخش برای تمامِ انسان‌هایی است که از خستگیِ جهان، به آسمان پناه برده‌اند.

ساعاتی پس از آنکه دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی خود از لغو حملات گسترده به ایران خبر داد، تحلیلگران رسانه‌های بین‌المللی به بررسی ابعاد این عقب‌نشینی پرداختند. هاآرتص، ترامپ را «استاد لفاظی‌های توخالی» خواند و سی‌ان‌ان، فشارهای اقتصادی ناشی از جنگ بر متحدان واشنگتن را از دلایل اصلی این تصمیم دانست. اما واقعیت میدانی چه بود؟ چه عواملی باعث شد رئیس‌جمهور آمریکا در آخرین لحظات از حمله به ایران منصرف شود؟ برای پاسخ به این پرسش‌ها، با دکتر عباس احدی، دبیرکل قرارگاه بین‌المللی سازندگی اباصالح المهدی(عج)، به گفت‌وگو نشسته‌ایم. دکتر احدی با نگاهی راهبردی به تحولات میدانی و سیاسی منطقه، تصویر روشنی از شکست محاسبات واشنگتن ترسیم می‌کند.