هدف دین در اندیشه اسلامی، صرفاً هدایت فردی انسان نیست، بلکه ساختن جامعه‌ای بر پایه ایمان، عدالت، علم، اخلاق و کرامت انسانی نیز از اهداف اساسی آن به شمار می‌رود. از همین رو، مفهوم تمدن نوین اسلامی در سال‌های اخیر به عنوان افقی برای حرکت جوامع اسلامی مطرح شده است؛ افقی که در آن، پیشرفت مادی با تعالی معنوی، علم با اخلاق و قدرت با عدالت همراه باشد. بسیاری از اندیشمندان انقلاب اسلامی، حرکت به سوی چنین تمدنی را زمینه‌ای برای آمادگی هرچه بیشتر جامعه در عصر غیبت می‌دانند. این گزارش، نگاهی دارد به مؤلفه‌های این تمدن و نسبت آن با فرهنگ انتظار.

سید محسن امرایی، فرمانده قرارگاه بین‌المللی سازندگی اباصالح المهدی(عج)، در پیامی به مناسبت ۱۷ مرداد، روز خبرنگار، ضمن گرامیداشت یاد و خاطره شهدای عرصه خبر و رسانه، به‌ویژه شهید محمود صارمی، بر نقش بی‌بدیل خبرنگاران متعهد در ارتقای آگاهی عمومی و صیانت از حقیقت در برابر موج تحریف و جنگ روایت‌ها تأکید کرد.

هفدهم مرداد ۱۳۷۷، مزارشریف در حال سقوط بود. طالبان به کنسولگری ایران حمله کرده بودند و محمود صارمی، خبرنگار ۳۰ ساله ایرنا، آخرین پیامش را فرستاد: «مزار شریف سقوط کرد. اینجا محل کنسولگری ایران است، من محمود صارمی هستم...» این آخرین خبری بود که او با قلم خود نوشت؛ لحظاتی بعد، با رگبار مستقیم نیروهای طالبان به شهادت رسید. شهادت او، نه تنها یک خبرنگار، بلکه هشت تن از کارکنان کنسولگری ایران را در گور دسته‌جمعی دفن کرد. به پاس این فداکاری، شورای فرهنگ عمومی، ۱۷ مرداد را به نام «روز خبرنگار» در تقویم ایران ثبت کرد. این، روایت خبرنگاری است که میان «خبر» و «مسئولیت» فاصله‌ای نمی‌دید و تا آخرین لحظه، قلم را رها نکرد.

انقلاب اسلامی ایران از نخستین روزهای پیروزی خود، با پدیده‌ای به نام «دشمنی نظام سلطه» روبه‌رو بوده است. این دشمنی نه به دلیل یک اختلاف مرزی، یک پرونده هسته‌ای یا یک مناقشه سیاسی، بلکه به سبب ماهیت استقلال‌طلب، عدالت‌خواه و ضدسلطه انقلاب اسلامی شکل گرفت. از همین رو، رهبر شهید انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای (ره)، «دشمن‌شناسی» را همواره یکی از ارکان اساسی حفظ انقلاب و شرط لازم برای تداوم پیشرفت کشور می‌دانستند.

عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان روز جمعه ۱۶ مرداد ۱۴۰۵، «توافق دفاعی مشترک مکه» را امضا کردند. پیمانی که بر اساس آن، هرگونه حمله مسلحانه علیه یکی از سه کشور، حمله علیه همه تلقی خواهد شد. اما این توافق در شرایطی امضا می‌شود که منطقه درگیر یکی از پیچیده‌ترین بحران‌های امنیتی خود است و پیش از آنکه پاسخگوی نیاز واقعی به امنیت باشد، می‌تواند به ابزاری برای فضاسازی سیاسی و افزایش سوءتفاهم تبدیل شود. تجربه نشان داده که امنیت پایدار با ائتلاف‌های کاغذی و وابستگی به قدرت‌های فرامنطقه‌ای تأمین نمی‌شود؛ امنیت زمانی شکل می‌گیرد که کشورهای منطقه به جای نسخه‌پیچی بیرونی، به سمت گفت‌وگو و اعتمادسازی درون‌منطقه‌ای حرکت کنند.

پنج ماه پس از آغاز جنگ، گزارش‌ها از بروز شکافی عمیق در بالاترین سطح دولت آمریکا حکایت دارد. نشست هفته‌گذشته کابینه در کمپ دیوید به مشاجره‌ای تند میان دونالد ترامپ و پیت هگست، وزیر جنگ، انجامید؛ جایی که رئیس‌جمهور آمریکا با عصبانیت از کاهش شدید ذخایر موشکی ارتش پس از جنگ با ایران توضیح خواست. در سوی دیگر، تحلیلگران از اختلاف راهبردی میان واشنگتن و تل‌آویو بر سر آینده جنگ سخن می‌گویند؛ اختلافی که ریشه در نیازهای انتخاباتی متضاد ترامپ و نتانیاهو دارد. این گزارش، ابعاد این شکاف‌ها و پیامدهای آن برای آینده منطقه را بررسی می‌کند.

پنج ماه از آغاز جنگ می‌گذرد و آنچه واشنگتن به‌عنوان «پیروزی قریب‌الوقوع» وعده داده بود، اکنون به یکی از پیچیده‌ترین بن‌بست‌های راهبردی در تاریخ سیاست خارجی آمریکا تبدیل شده است. «فشار حداکثری» نه‌تنها تهران را به زانو درنیاورده، بلکه ایران با تکیه بر اهرم‌های راهبردی خود — از کنترل تنگه هرمز تا بازدارندگی موشکی و هماهنگی جبهه مقاومت — معادلات را به‌گونه‌ای تغییر داده که هر تصمیم جدید واشنگتن، با هزینه‌های گزاف نظامی، اقتصادی و سیاسی همراه است. تحلیلگران غربی، از «بن‌بست راهبردی» سخن می‌گویند و اذعان دارند که خروج از این وضعیت، برای کاخ سفید به یک معمای لاینحل تبدیل شده است.

 ۱۹ دی ۱۳۶۵، شلمچه. خاکریزهای سست و نمناک، بوی باروت و خون، و سکوتی که پیش از طوفان نبرد، سنگین و نفس‌گیر بود. غلامرضا کیانپور، جانشین واحد اطلاعات لشکر ۱۰ سیدالشهدا(ع)، که تا دیشب با پای پیاده و با چشمانی تیزبین از لابه‌لای مین‌ها و سیم‌های خاردار عبور کرده بود تا نقشه دشمن را برای فرماندهانش ترسیم کند، اکنون میان آتش و آهن، آخرین نفس‌هایش را می‌کشید. 

در روزهای اخیر، امضای توافق دفاعی میان عربستان، ترکیه و پاکستان در مکه، با موجی از تبلیغات رسانه‌ای در برخی محافل داخلی همراه شده است. عباراتی همچون «نظم نوین منطقه‌ای»، «بازدارندگی جمعی» و حتی «ناتوی اسلامی» برای این پیمان به کار رفته و از آن به عنوان تحولی راهبردی در موازنه قدرت خاورمیانه یاد می‌شود. اما بررسی دقیق مفاد، پیشینه و محدودیت‌های عملیاتی این توافق، نشان از شکاف عمیقی میان ادعاهای رسانه‌ای و واقعیت‌های میدان دارد. «پیمان مکه» بیش از آنکه نشان‌دهنده یک اتحاد راهبردی منسجم باشد، محصول «احساس تنهایی امنیتی» بازیگرانی است که از چتر حمایتی واشنگتن ناامید شده‌اند؛ ناامیدی که هرگز به تنهایی نمی‌تواند یک ائتلاف نظامی کارآمد و پایدار را رقم بزند.