روایتی از مفهوم مستضعف در اندیشه رهبر شهید انقلاب اسلامی نه قربانی تاریخ، که «ائمه و پیشوایان بالقوه عالم بشریت»
حکومت جهانی مهدوی در اندیشه متفکران اسلامی روایتی از حکومت جهانی مهدوی در اندیشهٔ علامه طباطبایی، مطهری و شهید صدر
دعا برای فرج؛ سنتِ همیشگیِ عالمانِ شیعه در مسیرِ انتظار روایتی از پیوندِ قلبیِ عالمانِ شیعه با امامِ عصر(عج)
بازخوانی یقین به ظهور در مکتب اهلبیت(ع)
اعتقاد به ظهور حضرت ولیعصر(عجلاللهتعالیفرجهالشریف) و برپایی حکومت عدل جهانی، از بنیادیترین باورهای مکتب تشیع است. در اندیشه فقهای شیعه، انتظار فرج صرفاً یک امید عاطفی یا آرزوی تاریخی نیست، بلکه بر مجموعهای از آیات قرآن، روایات پیامبر اکرم(ص) و احادیث ائمه اطهار(ع) استوار است. از همین رو، سخن گفتن از «فرج» در فرهنگ شیعه، سخن از آیندهای است که اصل تحقق آن در چارچوب اعتقادی شیعه، وعدهای الهی و تخلفناپذیر تلقی میشود.
نگاه فقهای برجسته شیعه به عصر غیبت و وظایف منتظران
اعتقاد به حضرت ولیعصر (عج) در مکتب تشیع، تنها یک باور درباره آینده نیست؛ بلکه بخشی از هویت اعتقادی شیعه و پیوندی عمیق میان توحید، نبوت، امامت و عدالت است. مراجع تقلید شیعه در دوره معاصر، در سخنان و آثار خود، همواره بر اهمیت معرفت امام زمان (عج)، انتظار فرج، دعا برای تعجیل ظهور و مسئولیت مؤمنان در دوران غیبت تأکید کردهاند. آنچه در این میان بهعنوان محور مشترک در بیانات آنان دیده میشود، پرهیز از تعیین وقت برای ظهور و تأکید بر آمادگی و مسئولیتپذیری در عصر غیبت است.
روایتی از پیوند آرمان و عمل در فرهنگ مهدویت
«ظهور» در باور شیعه، طلوع خورشید عدالت در افق جهانی است؛ اما «انتظار»، هرگز به معنای نشستن در تاریکی و چشمدوزی به افق نیست. فرهنگ مهدویت، انسان را به «مقاومت» فرا میخواند؛ مقاومتی که در آن، تسلیمناپذیری در برابر ظلم و سلطه، نه یک شعار، که «مسئولیتِ امروز» برای ساختن جهانی است که عدالت در آن، بر ظلم پیروز خواهد شد. از این منظر، مقاومت را میتوان گامی در مسیر آمادگی برای عدالت مهدوی دانست؛ نه به این معنا که مقاومت، زمان ظهور را تعیین میکند، بلکه به این معنا که جامعهای که در برابر ظلم تسلیم نمیشود، به آرمان جامعه مهدوی نزدیکتر میشود. این گزارش، نگاهی است به این پیوند راهبردی و ابعاد گوناگون آن.
مقاومت در برابر استکبار، گامی به سوی عدالت مهدوی
فرهنگ مهدویت، افق آینده بشریت را افقی سرشار از عدالت، معنویت و کرامت انسانی ترسیم میکند؛ آیندهای که در آن ظلم و تبعیض جای خود را به حاکمیت حق میدهد و انسان از بند نظامهای سلطهگر رهایی مییابد. در باور شیعه، ظهور حضرت ولیعصر(عجلاللهتعالیفرجهالشریف) نقطه اوج این تحول تاریخی است. اما انتظار این آینده روشن، به معنای بیتفاوتی در برابر ظلم امروز نیست. منتظر واقعی، برای عدالت آماده میشود و در حد توان خود در برابر ظلم و سلطه میایستد. از این منظر، مقاومت در برابر استکبار را میتوان یکی از جلوههای انتظار فعال دانست.
روایتی از پیوند انقلاب و فرهنگ انتظار
انسان بدون امید، توان ساختن آینده را از دست میدهد. بسیاری از تحولات بزرگ تاریخ، زمانی آغاز شدهاند که گروهی از انسانها حاضر نشدهاند شرایط موجود را سرنوشت نهایی خود بدانند. در فرهنگ اسلامی نیز امید به آینده جایگاهی بنیادین دارد؛ آیندهای که در آن حق بر باطل غلبه خواهد کرد و عدالت و صلاح بر ظلم و فساد غلبه خواهند یافت. انقلاب اسلامی ایران، با تکیه بر ایمان، اراده مردم و امید به آینده، نشان داد که تحولات بزرگ اجتماعی میتوانند از دل یک باور مشترک و یک حرکت عمومی شکل بگیرند و در گفتمان خود، امید را به یکی از عناصر اصلی حرکت اجتماعی تبدیل کرد. این گزارش، نگاهی است به نقش انقلاب اسلامی در پرچمداری امید و پیوند آن با فرهنگ انتظار.
از خودسازی تا عدالتخواهی؛ نقش مردم در تحقق جامعه مهدوی
جامعه مهدوی تنها تصویری از آینده نیست؛ بلکه الگویی از جامعهای است که در آن عدالت، معنویت، عقلانیت، کرامت انسانی و صلاح اجتماعی به بالاترین سطح خود میرسد. در باور شیعه، تحقق کامل این جامعه با ظهور حضرت ولیعصر(عجلاللهتعالیفرجهالشریف) رقم خواهد خورد، اما این حقیقت به معنای کنار گذاشتن نقش انسانها در دوران غیبت نیست. برعکس، انسان منتظر باید خود را برای زندگی در چنین جامعهای آماده کند و در حد توان، ارزشهای آن را در زندگی فردی و اجتماعی خود گسترش دهد. از این منظر، مردم نه تماشاگران جامعه مهدوی، که یکی از عناصر اصلی شکلگیری جامعه صالح هستند.
ولایت فقیه و رهبری جامعه منتظر
یکی از مهمترین مباحث فقه سیاسی شیعه، مسئله «ولایت فقیه» است؛ نظریهای که بر اساس آن، در عصر غیبت حضرت ولیعصر(عج)، اداره جامعه اسلامی و اجرای احکام و مصالح عمومی بر عهده فقیهی جامعالشرایط قرار میگیرد. این نظریه، بر این باور استوار است که جامعه اسلامی در دوران غیبت نیز نمیتواند بدون رهبری دینی، نظم، عدالت و اجرای احکام اجتماعی اسلام به حیات خود ادامه دهد. در جمهوری اسلامی ایران، این نظریه مبنای حقوقی و سیاسی نظام قرار گرفته و در قانون اساسی نیز تبیین شده است. این گزارش، به بررسی مبانی، ابعاد و جایگاه ولایت فقیه در منظومه فکری شیعه میپردازد.
منتظر واقعی، تماشاگر تحریف نیست
عصر غیبت، تنها دوران انتظار برای ظهور نیست؛ دوران آزمون انسانها در میدان ایمان، بصیرت و مسئولیت نیز هست. در جهانی که اطلاعات با سرعتی بیسابقه منتشر میشود و حقیقت گاه در میان انبوهی از اخبار، شایعات، روایتهای ناقص و عملیات روانی گم میشود، شناخت حقیقت و کمک به روشن شدن آن، اهمیت ویژهای پیدا کرده است. از این منظر، جهاد تبیین را میتوان یکی از عرصههای مهم مسئولیت اجتماعی انسان منتظر دانست. این گزارش، نگاهی است به وظیفه منتظران در عصر غیبت و نقش جهاد تبیین در مقابله با جنگ روایتها.
جهان اسلام در مسیر ایمان، مقاومت و ساختن فردایی روشن
جهان اسلام در یکی از حساسترین دورههای تاریخ معاصر خود قرار دارد؛ دورهای که از یک سو با جنگ، اشغال، فقر، اختلافات سیاسی، فشارهای اقتصادی و جنگ رسانهای روبهروست و از سوی دیگر، ظرفیتهای گستردهای برای همگرایی، پیشرفت علمی، استقلال و بازسازی تمدنی در اختیار دارد. در چنین شرایطی، دو مفهوم «مقاومت» و «انتظار» میتوانند در شکل دادن به نگاه مسلمانان نسبت به آینده نقش مهمی ایفا کنند. در فرهنگ مهدویت، آینده جهان، آیندهای تاریک و بیهدف نیست و باور به ظهور، بر این امید استوار است که تاریخ در نهایت به سمت غلبه حق و گسترش عدالت حرکت خواهد کرد. این گزارش، نگاهی است به نقش این دو مفهوم در شکلگیری آینده جهان اسلام.










































































