به گزارش پایگاه خبری قرارگاه بینالمللی سازندگی اباصالح المهدی (عج)، انتظار در فرهنگ شیعه، انتظار منفعلانه نیست. منتظر واقعی کسی است که خود را برای عصر ظهور آماده میکند و در دوران غیبت، وظایف فردی و اجتماعی خود را به درستی انجام میدهد. اگر جامعهای قرار است در آینده پذیرای عدالت و حقیقت باشد، باید از امروز قدرت تشخیص حقیقت، مقابله با تحریف و دفاع منطقی از ارزشها را در خود تقویت کند. جهاد تبیین، در این چارچوب، نه یک انتخاب، که یک تکلیف برای منتظران واقعی است.
یک: جنگ روایتها؛ میدان جدید تقابل حق و باطل
یکی از مهمترین ویژگیهای عصر ارتباطات، جنگ روایتها است. یک حادثه ممکن است در چند رسانه، با چند روایت کاملاً متفاوت بازنمایی شود. گاهی واقعیت با اطلاعات ناقص مخلوط میشود و گاهی شایعه با تکرار فراوان، شکل خبر واقعی به خود میگیرد. در چنین شرایطی، منتظر واقعی نمیتواند صرفاً مصرفکننده محتوا باشد؛ او باید اهل تحقیق، تفکر و راستیآزمایی باشد. دشمن با بهرهگیری از ابزارهای رسانهای و عملیات روانی، به دنبال تحریف واقعیتها و ایجاد تردید در افکار عمومی است و جهاد تبیین، سپری در برابر این هجمههاست.
دو: جهاد تبیین از شناخت تا روشنگری
جهاد تبیین پیش از آنکه به معنای سخن گفتن برای دیگران باشد، از شناخت و فهم درست آغاز میشود. کسی که میخواهد حقیقت را برای دیگران روشن کند، ابتدا باید خودش از منابع معتبر استفاده کند، میان خبر و تحلیل تفاوت بگذارد، ادعاها را بررسی کند و از انتشار مطالب تأییدنشده پرهیز نماید. نشر اطلاعات نادرست، حتی با نیت دفاع از یک ارزش، میتواند به اعتماد عمومی آسیب بزند. در فرهنگ انتظار، بصیرت اهمیت ویژهای دارد. تاریخ اسلام نشان داده است که گاهی مشکل اصلی جامعه، نبود اطلاعات نیست، بلکه ناتوانی در تشخیص حق و باطل است.
سه: اخلاق در تبیین؛ مرز روشنگری با تحریف
منتظران باید از اخلاق در تبیین غافل نشوند. هدف تبیین، تحقیر مخالف، دروغپردازی یا تحریک احساسات مردم نیست. اگر سخن از حقیقت است، روش بیان آن نیز باید با حقیقت، انصاف و اخلاق سازگار باشد. قرآن کریم نیز مؤمنان را به سخن گفتن بر اساس علم و پرهیز از پیروی از چیزی که نسبت به آن آگاهی ندارند، فرا میخواند. جهاد تبیین، هرگز به معنای تخریب و تهمت نیست؛ بلکه روشنگری همراه با انصاف و رعایت کرامت انسانی است.
چهار: فضای مجازی و مسئولیت منتظران
فضای مجازی، یکی از مهمترین میدانهای این مسئولیت است. امروزه هر کاربر میتواند در چند ثانیه یک خبر، تصویر یا تحلیل را به هزاران نفر منتقل کند. همین قدرت، مسئولیت بزرگی ایجاد میکند. یک کاربر آگاه میتواند با انتشار محتوای دقیق، آرامشبخش و مستند، به افزایش آگاهی جامعه کمک کند؛ در مقابل، بازنشر یک شایعه میتواند موجی از اضطراب و بیاعتمادی ایجاد کند. از این منظر، سواد رسانهای بخشی از آمادگی جامعه منتظر است. منتظران باید بدانند چه کسی محتوا را تولید کرده، هدف آن چیست، منبع اصلی کجاست و چه بخشهایی از یک روایت ممکن است حذف یا برجسته شده باشد.
پنج: تبیین معارف دینی؛ مقابله با شبهات
جهاد تبیین البته تنها درباره مسائل سیاسی نیست. تبیین درست معارف دینی، پاسخ به شبهات اعتقادی، معرفی سیره اهلبیت(ع)، مقابله با خرافات، توضیح صحیح مفهوم انتظار و اصلاح برداشتهای نادرست از ظهور نیز از عرصههای مهم آن است. جامعهای که در حوزه مهدویت با شایعات، مدعیان دروغین و تفسیرهای بیپایه مواجه است، بیش از هر زمان دیگری به تبیین عالمانه نیاز دارد. در این میان، جوانان نقش مهمی دارند. جوان منتظر باید علاوه بر ایمان و انگیزه، به ابزارهای ارتباطی و رسانهای روز نیز مسلط باشد.
شش: نقد منصفانه؛ بخشی از تبیین واقعی
جهاد تبیین نباید به معنای نادیده گرفتن نقدهای واقعی باشد. جامعهای که امکان پرسش و نقد نداشته باشد، در برابر خطاهای خود آسیبپذیر خواهد بود. تبیین واقعی میتواند در کنار دفاع از اصول، مشکلات و ضعفها را نیز صادقانه ببیند و برای اصلاح آنها راهحل ارائه دهد. حقیقت از نقد منصفانه نمیترسد. در فرهنگ انتظار، نقد سازنده، نه تنها ممنوع نیست، که زمینهساز رشد و تعالی جامعه است.
💎 جمعبندی؛ جهاد تبیین، جلوهای از مسئولیت منتظران
منتظر واقعی در عصر غیبت، نه تماشاگر میدان رسانه است و نه هر خبری را بدون بررسی میپذیرد. او میخواند، میپرسد، تحقیق میکند، راستیآزمایی میکند و سپس سخن میگوید. هدفش نیز هیجانآفرینی نیست؛ روشن کردن حقیقت و کمک به جامعه برای انتخاب آگاهانه است.
از این منظر، جهاد تبیین را میتوان یکی از جلوههای مسئولیت منتظران دانست؛ مسئولیتی که با علم آغاز میشود، با اخلاق ادامه مییابد و در خدمت حقیقت، بصیرت و اصلاح جامعه قرار میگیرد. جامعهای که امروز قدرت تشخیص و تبیین حقیقت را تقویت کند، فردا نیز آمادگی بیشتری برای پذیرش عدالت و حقیقت مهدوی خواهد داشت. همانگونه که رهبر معظم انقلاب فرمودند: «جهاد تبیین، یک فریضهٔ فوری و قطعی است» و منتظران واقعی، در خط مقدم این جهاد، وظیفه سنگین روشنگری را بر عهده دارند.
