به گزارش پایگاه خبری قرارگاه بینالمللی سازندگی اباصالح المهدی (عج)، جهان اسلام در شرایطی پیچیده و حساس به سر میبرد که نیازمند بازخوانی مفاهیم بنیادینی چون «مقاومت» و «انتظار» است. در فرهنگ مهدویت، آینده جهان، آیندهای تاریک و بیهدف نیست. باور به ظهور حضرت ولیعصر(عجلاللهتعالیفرجهالشریف) بر این امید استوار است که تاریخ در نهایت به سمت غلبه حق و گسترش عدالت حرکت خواهد کرد. این باور، به مسلمانان میآموزد که ظلم و فساد را سرنوشت نهایی بشر ندانند و در برابر مشکلات، امید خود را از دست ندهند.
۱. مقاومت؛ جلوهای از انتظار فعال
انتظار، بدون مسئولیت، به یک باور منفعل تبدیل میشود. منتظر واقعی کسی نیست که در برابر ظلم و بیعدالتی بیتفاوت بماند و همه مسئولیتها را به آینده موکول کند. او میداند که در عصر غیبت، وظیفه انسان، خودسازی و تلاش برای اصلاح جامعه است. از همین منظر، مقاومت میتواند یکی از جلوههای «انتظار فعال» باشد. مقاومت در این معنا، صرفاً مقاومت نظامی نیست؛ مقاومت فرهنگی، علمی، اقتصادی، رسانهای و اخلاقی نیز اهمیت دارد.
۲. عرصههای هفتگانه مقاومت؛ از میدان تا مدرسه
جامعهای که میخواهد مستقل باشد، باید در عرصههای مختلف به مقاومت بپردازد:
-
مقاومت علمی: پیشرفت در علم و فناوری برای کاهش وابستگی
-
مقاومت فرهنگی: حفظ هویت، زبان و ارزشهای اصیل
-
مقاومت اقتصادی: تقویت تولید داخلی و کاهش وابستگیهای آسیبزا
-
مقاومت رسانهای: افزایش سواد رسانهای و مقابله با جنگ شناختی
-
مقاومت اخلاقی: ایستادگی در برابر فساد، دروغ و بیمسئولیتی
-
مقاومت سیاسی: دفاع از استقلال و عزت ملی
-
مقاومت تمدنی: بازسازی هویت اسلامی در مواجهه با سلطه فرهنگی غرب
یکی از مهمترین عرصههای مقاومت، مقاومت در برابر ظلم است. مسئله فلسطین نمونهای برجسته از این موضوع در جهان اسلام است. رنج مردم فلسطین و مسئله حقوق آنان، برای بسیاری از مسلمانان به نمادی از ضرورت عدالتخواهی و همبستگی تبدیل شده است. حمایت از حقوق غیرنظامیان و مخالفت با اشغال و بیعدالتی، باید با رعایت کرامت همه انسانها و پرهیز از آسیب رساندن به غیرنظامیان همراه باشد.
۳. امت اسلامی؛ از پراکندگی تا همکاری
در این میان، مفهوم امت اسلامی اهمیت ویژهای پیدا میکند. آینده جهان اسلام تنها با قدرت یک کشور یا یک جریان ساخته نمیشود. همکاری میان ملتهای مسلمان، تقویت ارتباطات علمی و فرهنگی، توسعه اقتصادی، حل اختلافات و ایجاد اعتماد متقابل، میتواند ظرفیت جهان اسلام را افزایش دهد. البته وحدت اسلامی به معنای حذف تفاوتهای مذهبی، قومی و سیاسی نیست. جهان اسلام مجموعهای متنوع از ملتها و مذاهب است و اختلاف دیدگاه در آن طبیعی است. آنچه میتواند این تنوع را به فرصت تبدیل کند، تمرکز بر اصول مشترک و منافع عمومی است؛ اصولی مانند عدالت، کرامت انسانی، استقلال، پیشرفت و مقابله با ظلم.
۴. نسل جوان؛ معماری آینده جهان اسلام
آینده جهان اسلام بیش از هر چیز به انسانهای آن وابسته است. اگر نسل جوان مسلمان به علم، اخلاق، معنویت و کارآمدی مجهز شود، جهان اسلام میتواند از مصرفکننده تحولات جهانی به یکی از سازندگان آینده تبدیل شود. دانشگاهها، مراکز علمی، حوزههای دینی، خانوادهها و رسانهها همگی در تربیت این نسل مسئولیت دارند.
رسانه نیز در این مسیر نقش تعیینکنندهای دارد. جنگ امروز تنها در میدان نظامی رخ نمیدهد؛ ذهن و ادراک مردم نیز به میدان رقابت تبدیل شده است. جامعه منتظر باید بتواند خبر را از شایعه، تحلیل را از واقعیت و حقیقت را از روایتسازی تشخیص دهد. جهاد تبیین، در چنین شرایطی، یعنی افزایش آگاهی عمومی و دفاع مسئولانه از حقیقت، نه انتشار هر ادعایی صرفاً به دلیل همسو بودن با باورهای ما.
۵. هشدار درباره گمانهزنی در زمان ظهور
باید توجه داشت که هیچکس نمیتواند با قطعیت ادعا کند یک حادثه سیاسی یا یک جریان تاریخی خاص، نشانه قطعی نزدیک شدن ظهور است. زمان ظهور در اختیار علم الهی است و تطبیق شتابزده حوادث روز با نشانههای ظهور میتواند زمینهساز برداشتهای نادرست شود. در روایات اسلامی، «مَنْ عَیَّنَ زَمَاناً فَقَدْ کَذَّبَ» (هرکس زمانی را برای ظهور تعیین کند، دروغ گفته است). آنچه وظیفه مسلمانان است، آمادگی دائمی برای حق، عدالت و مسئولیتپذیری است.
💎 جمعبندی؛ آینده با سه واژه: ایمان، مقاومت، امید
آینده جهان اسلام را میتوان با سه واژه ترسیم کرد: ایمان، مقاومت و امید. ایمان، جهت حرکت را مشخص میکند؛ مقاومت، جامعه را در برابر ظلم و سلطه استوار نگه میدارد؛ و انتظار، افق آینده را روشن میکند. اما این آینده تنها با عمل امروز ساخته میشود؛ با علم، اخلاق، وحدت، عدالتخواهی و مسئولیتی که هر مسلمان در برابر سرنوشت جامعه خود بر عهده دارد.
از این منظر، آینده جهان اسلام نه فقط در میدان سیاست، بلکه در مدرسه، دانشگاه، خانواده، مسجد، رسانه، آزمایشگاه، اقتصاد و فرهنگ ساخته میشود. هر دانشمندی که برای حل مشکلات جامعه تلاش میکند، هر معلمی که نسلی آگاه تربیت میکند، هر خانوادهای که فرزندانی مسئول پرورش میدهد و هر انسانی که در برابر ظلم و فساد بیتفاوت نمیماند، سهمی در ساختن این آینده دارد.
در نهایت، فرهنگ انتظار به مسلمانان میآموزد که آینده متعلق به ظلم و ناامیدی نیست. مقاومت نیز یادآور میشود که رسیدن به جامعهای مستقل و عادل، نیازمند صبر، آگاهی و تلاش است. اگر این دو مفهوم درست فهمیده شوند، میتوانند جهان اسلام را از انفعال به مسئولیت، از پراکندگی به همکاری و از ناامیدی به امیدی فعال سوق دهند.
