بسیاری از افراد هنگامی که از زمینهسازی ظهور حضرت مهدی(عج) سخن میگویند، ذهنشان به تحولات سیاسی، اجتماعی و جهانی معطوف میشود؛ اما حقیقت آن است که یکی از مهمترین مقدمات فرج، از درون انسانها آغاز میشود. جامعه مهدوی پیش از آنکه در جغرافیای جهان شکل بگیرد، باید در قلبها، رفتارها و روابط انسانی شکل گرفته […]
بسیاری از افراد هنگامی که از زمینهسازی ظهور حضرت مهدی(عج) سخن میگویند، ذهنشان به تحولات سیاسی، اجتماعی و جهانی معطوف میشود؛ اما حقیقت آن است که یکی از مهمترین مقدمات فرج، از درون انسانها آغاز میشود. جامعه مهدوی پیش از آنکه در جغرافیای جهان شکل بگیرد، باید در قلبها، رفتارها و روابط انسانی شکل گرفته باشد. از همین رو، اخلاق را میتوان یکی از اساسیترین ارکان زمینهسازی برای ظهور دانست.
هدف نهایی حکومت حضرت مهدی(عج)، برپایی جامعهای سرشار از عدالت، معنویت، کرامت انسانی و بندگی خداوند است. تحقق چنین جامعهای بدون وجود انسانهای اخلاقمدار امکانپذیر نیست. اگر قرار باشد دروغ، خیانت، خودخواهی، حسادت، بیانصافی و بیتوجهی به حقوق دیگران بر روابط اجتماعی حاکم باشد، هرچند شعار انتظار داده شود، فاصله زیادی با حقیقت فرهنگ مهدوی وجود خواهد داشت.
اخلاق در فرهنگ اسلامی تنها مجموعهای از توصیههای فردی نیست، بلکه زیربنای سلامت اجتماعی به شمار میرود. صداقت، امانتداری، انصاف، گذشت، احترام به دیگران و مسئولیتپذیری، ویژگیهایی هستند که جامعه را برای پذیرش عدالت جهانی آماده میکنند. در واقع، ظهور در جامعهای محقق خواهد شد که ظرفیت پذیرش ارزشهای الهی را در خود ایجاد کرده باشد.
یکی از مهمترین آسیبهای جوامع بشری در طول تاریخ، غلبه خودمحوری بر حقمحوری بوده است. بسیاری از جنگها، ظلمها و فسادها از آنجا آغاز شدهاند که انسان منافع شخصی خود را بر حقیقت و عدالت ترجیح داده است. فرهنگ مهدویت در نقطه مقابل این نگاه قرار دارد و انسان را به ایثار، خدمت و ترجیح مصالح عمومی بر خواستههای فردی دعوت میکند. اخلاق، ابزاری است که این تحول را در وجود انسان ممکن میسازد.
از سوی دیگر، روایات اسلامی یاران حضرت مهدی(عج) را افرادی با ایمان، بصیرت، اخلاص و استقامت معرفی میکنند. این ویژگیها بدون تربیت اخلاقی به دست نمیآید. کسی که نتواند بر خشم، غرور، دنیاطلبی یا هواهای نفسانی خود غلبه کند، در مسیر یاری حق نیز با چالشهای جدی روبهرو خواهد شد. بنابراین، خودسازی اخلاقی را باید بخشی از آمادگی برای حضور در جامعه مهدوی دانست.
اخلاق همچنین نقش مهمی در ایجاد همبستگی اجتماعی دارد. جامعهای که در آن اعتماد، احترام متقابل و خیرخواهی رواج داشته باشد، آمادگی بیشتری برای تحقق آرمانهای بزرگ خواهد داشت. ظهور حضرت مهدی(عج) پروژهای جهانی برای برقراری عدالت است و تحقق آن نیازمند مردمی است که بتوانند بر اساس ارزشهای اخلاقی در کنار یکدیگر زندگی و همکاری کنند.
شاید بتوان گفت یکی از نشانههای انتظار حقیقی این است که انسان هر روز بکوشد اخلاق خود را به معیارهای مورد رضایت خداوند و اهلبیت(ع) نزدیکتر کند. انتظار تنها دعا برای آمدن منجی نیست؛ بلکه تلاش برای شبیه شدن به جامعهای است که آن منجی برای برپایی آن خواهد آمد.
از این منظر، هر لبخندی که دل مؤمنی را شاد کند، هر گذشتی که کینهای را از بین ببرد، هر صداقتی که اعتماد را تقویت کند و هر اقدامی که عدالت را در جامعه گسترش دهد، گامی در مسیر زمینهسازی فرج است. ظهور از دل انسانهای صالح آغاز میشود و اخلاق، نخستین گام در ساختن چنین انسانهایی است.
