وقتی «سپر نفتی» واشنگتن به تورِ پاره می‌ماند
وقتی «سپر نفتی» واشنگتن به تورِ پاره می‌ماند
در روزهایی که جنگ در خاورمیانه و تهدید تنگه هرمز، بازارهای نفت را در لبه‌ی پرتگاه قرار داده است، آمریکا با یک بحرانِ خاموشِ راهبردی مواجه است: ذخایر راهبردی نفت (SPR) این کشور، به ۳۱۶ میلیون بشکه کاهش یافته است؛ سطحی که از سال ۱۹۸۳ تاکنون بی‌سابقه بوده. این رقم، نه تنها کمتر از نیمی از ظرفیت ۷۱۴ میلیون بشکه‌ای این ذخایر است, که واشنگتن را در موقعیتی قرار داده که دیگر نمی‌تواند به‌عنوان «ضربه‌گیر» شوک‌های نفتی عمل کند. فایننشال تایمز هشدار داده که با نزدیک شدن ذخایر به محدوده‌ی ۲۰۰ میلیون بشکه، «برداشت بیشتر می‌تواند به ساختار غارهای نمکی محل ذخیره در تگزاس و لوئیزیانا آسیب بزند». این گزارش، روایتی است از فرسایشِ یک سپرِ استراتژیک و پیامدهای آن برای بازارهای جهانی و اقتصادِ وابسته به نفت.

به گزارش پایگاه خبری قرارگاه بین‌المللی سازندگی اباصالح المهدی(عج)، ذخایر راهبردی نفت آمریکا (SPR) که در چهار غار نمکی در سواحل خلیج مکزیک نگهداری می‌شود، در ماه‌های اخیر با سرعتی بی‌سابقه در حال کاهش است. از آغاز جنگ با ایران در اسفند ۱۴۰۴، دولت آمریکا مجبور به انتشار ۱۷۲ میلیون بشکه از این ذخایر برای تثبیت بازارهای جهانی شده است. این حجم عظیم، در کنار برداشت‌های گسترده‌ی دولت‌های بایدن و ترامپ در چهار سال گذشته (مجموعاً ۳۵۲ میلیون بشکه)، SPR را به پایین‌ترین سطح تاریخی خود در چهار دهه اخیر رسانده است.

⚠️ هشدار فایننشال تایمز؛ نه فقط کمبود نفت، بلکه تهدید زیرساخت

اهمیت این موضوع فقط در کاهش موجودی نفت نیست. فایننشال تایمز در گزارشی هشدار داده است که برداشت بیش از حد از غارهای نمکی، می‌تواند به ساختار فیزیکی این مخازن آسیب بزند. کارشناسان انرژی تأکید دارند که اگر ذخایر به محدوده‌ی ۲۰۰ میلیون بشکه نزدیک شود، امکان برداشت بیشتر به‌دلیل محدودیت‌های عملیاتی و فشار بر پایداری غارها، به‌شدت محدود خواهد شد. در واقع، «سپر نفتی» آمریکا، نه تنها از نظر حجمی، که از نظر ساختاری نیز در آستانه‌ی فروپاشی قرار دارد.

نکته‌ی هشداردهنده‌تر آنکه بر اساس برخی تحلیل‌ها، از ذخیره‌ی اعلامی ۳۴۰ میلیون بشکه‌ای، تنها حدود ۲۰۰ میلیون بشکه واقعاً قابل استخراج است. با توجه به مصرف روزانه‌ی ۲۰ میلیون بشکه‌ای آمریکا، این یعنی تنها ۱۰ روز ذخیره‌ی مؤثر در اختیار واشنگتن باقی مانده است. این یعنی عملاً «ضربه‌گیر» بازار نفت، از کار افتاده است.

📈 پیامدهای فوری؛ از قیمت نفت تا تورم سرسام‌آور

در چنین شرایطی، هر اختلال تازه در عرضه می‌تواند سریع‌تر از همیشه به افزایش قیمت نفت خام، بنزین، گازوئیل و سوخت جت منجر شود. هم‌اکنون قیمت بنزین در آمریکا از مرز ۴ دلار در هر گالن عبور کرده است. تحلیلگران UBS هشدار داده‌اند که اختلال مؤثر در عرضه از طریق تنگه هرمز حدود ۹ میلیون بشکه در روز است که معادل یک شوک عرضه‌ی ۹ درصدی به بازار جهانی محسوب می‌شود. اگر SPR نتواند این شکاف را پر کند، قیمت نفت می‌تواند به‌سرعت از مرز ۱۰۰ دلار عبور کند و اقتصاد جهانی را با رکود تورمی مواجه سازد.

🏭 پالایشگاه‌ها در لبه‌ی پرتگاه؛ ریسک خرابی تجهیزات

هم‌زمان، پالایشگاه‌های مناطق غرب میانه و راکی آمریکا با بیش از ۱۰۰ درصد ظرفیت اسمی فعالیت می‌کنند و برخی حتی تعمیرات دوره‌ای خود را به تعویق انداخته‌اند؛ اقدامی که خطر خرابی تجهیزات و توقف ناگهانی تولید را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد. این یعنی در کنار کاهش ذخایر راهبردی، زنجیره‌ی تأمین سوخت نیز با ریسک جدی مواجه است و هرگونه خرابی در پالایشگاه‌ها، می‌تواند بحران قیمت‌ها را به‌سرعت تشدید کند.


💎 جمع‌بندی؛ پایانِ دوران «سپر نفتی»

ذخایر راهبردی نفت آمریکا، که در طول دهه‌ها به‌عنوان ابزاری برای مهار شوک‌های عرضه و کنترل جهش قیمت نفت استفاده می‌شده، اکنون به پایین‌ترین سطح تاریخی خود رسیده است. کاهش SPR، در کنار فشار بر پالایشگاه‌ها و تداوم جنگ در خاورمیانه، واشنگتن را در موقعیتی قرار داده که دیگر نمی‌تواند به‌عنوان «ضربه‌گیر» بازار نفت عمل کند. این یعنی هرگونه بحران جدید در منطقه، می‌تواند به‌سرعت به افزایش قیمت نفت و سوخت در آمریکا و سراسر جهان منجر شود و فشار تورمی بی‌سابقه‌ای بر اقتصاد جهانی وارد کند. «سپر نفتی» آمریکا، دیگر یک سپر نیست؛ توری است که دارد پاره می‌شود.