به گزارش پایگاه خبری قرارگاه بینالمللی سازندگی اباصالح المهدی (عج)، یادداشت تفاهم اسلامآباد که در ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ به امضای روسای جمهور ایران و آمریکا رسید، قرار بود مسیری برای پایان جنگ و آغاز فصل جدیدی از روابط بر اساس احترام متقابل باشد. اما عملکرد واشنگتن در کمتر از یک ماه، بار دیگر نشان داد که آمریکا هیچگونه پایبندی به تعهدات و قواعد پذیرفتهشده ندارد و پیمانشکنی، رفتار ثابت و شناختهشده سیاست خارجی این کشور است. دکتر عباس احدی، دبیرکل قرارگاه بینالمللی سازندگی اباصالح المهدی(عج)، در گفتوگو با خبرنگار ما، به بررسی ابعاد این پیمانشکنی و پیامدهای آن پرداخته است.
سؤال: دکتر احدی! ارزیابی شما از عملکرد آمریکا در قبال تعهدات خود در تفاهمنامه چیست؟
دکتر احدی: آمریکا بار دیگر نشان داد که هیچگونه پایبندی به تعهدات و قواعد پذیرفتهشده ندارد. پیمانشکنی، رفتار ثابت و شناختهشده سیاست خارجی این کشور است. آمریکا نتوانست حتی در حد چند روز به تعهداتش پایبند بماند. از همان روزهای اول بعد از امضای تفاهم در ۲۸ خرداد، شروع به پیمانشکنی کرد. حملات هوایی مکرر ارتش تروریستی آمریکا در طول تیرماه به اهداف متعدد در سواحل جنوبی، عمق و شمال ایران و همچنین حملات هماهنگ رژیم صهیونیستی به لبنان، همگی نقض آشکار بند اول یادداشت تفاهم مبنی بر خاتمه جنگ در تمام جبههها بوده است. این حملات تاکنون به شهادت و مجروحیت جمعی از هموطنان عزیزمان انجامیده است.
سؤال: مهمترین نقض تفاهم توسط آمریکا در چه حوزهای بوده است؟
دکتر احدی: حوزه تنگه هرمز. بند ۵ یادداشت تفاهم خیلی روشن است. در این بند آمده که جمهوری اسلامی ایران با به کارگیری حداکثر تلاش خود، عبور ایمن کشتیهای تجاری را بدون دریافت هیچ گونه عوارض یا هزینه، به مدت ۶۰ روز در مسیر خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس تضمین خواهد کرد. همچنین جمهوری اسلامی ایران با پادشاهی عمان گفتوگو خواهد کرد تا درباره نحوه اداره آینده و خدمات دریایی تنگه هرمز، با مشارکت دیگر کشورهای ساحلی خلیج فارس و در چارچوب حقوق بینالملل، به توافق برسد. یعنی مسئولیت تنظیم ترتیبات اداره آتی تنگه هرمز بر عهده ایران گذاشته شده تا با مشورت عمان و تبادل نظر با سایر کشورهای منطقه انجام دهد.
اما آمریکا با اعمال فشار بر برخی کشورهای منطقه و ارائه تفسیرهای یکجانبه و خارج از متن توافق از این بند، عملاً در مسیر اخلال در اجرای تفاهم و ایجاد تقابل حرکت کرده است. واشنگتن با تحمیل قرائتهای یکجانبه، درصدد سلب نقش قانونی و طبیعی ایران در مدیریت امنیت تنگه هرمز و برهم زدن ترتیبات منطقهای است.
سؤال: ایجاد مسیر جنوبی در تنگه هرمز که اخیراً توسط برخی کشورها انجام شد، چه ماهیتی دارد؟
دکتر احدی: ایجاد مسیر جنوبی، پروژهای سیاسی با طراحی و فشار آمریکا برای بیاثر کردن نقش جمهوری اسلامی ایران و ایجاد واقعیتهای جدید در تنگه هرمز است. آمریکا با تحریک و فشار بر کشورهای منطقه، درصدد مانعتراشی برای اجرایی شدن مفاد بند ۵ توسط ایران است. بر اساس بند ۵ تفاهمنامه اسلامآباد، ترتیبات کنترل عبور و مرور در تنگه هرمز با جمهوری اسلامی ایران است، اما آمریکا با تحریک جهات مختلف درصدد تخلف از این بند است.
ایجاد مسیر موازی، موجب خطرات متعدد از جمله ایجاد ناامنی، خطرات زیستمحیطی، مشکلات ناوبری و احتمال تصادم خواهد شد. هرگونه مسیر موازی و خارج از هماهنگیهای لازم، امنیت دریانوردی، محیط زیست و تجارت جهانی را با مخاطرات جدی مواجه میکند و مسئولیت این مخاطرات متوجه طراحان این اقدامات خواهد بود. اساساً هر چارچوب معتبر باید بر هماهنگی با ایران و مفاد بند پنج یادداشت تفاهم اسلامآباد استوار باشد. در غیر اینصورت، نتیجه، تعلیق مسیر تعیینشده موازی خواهد بود.
سؤال: اقدام قطر و برخی کشورها در اعزام شناورهایشان از مسیر غیرهماهنگ با ایران را چگونه ارزیابی میکنید؟
دکتر احدی: تردد شناورهای قطر و سایر کشورها از مسیرهای غیرهماهنگ با جمهوری اسلامی ایران، همراه با خاموش کردن سامانههای ردیابی، اقدامی غیرمسئولانه و مغایر با اصول ایمنی و امنیت دریایی و خلاف ضوابط شناختهشده دریانوردی بوده است. ایران به شناورهای متخلف تذکر و تیراندازی هشداردهنده انجام داد. در واکنش به این تخلف، نیروی دریایی سپاه مسیر غیرمجاز را از کار انداخت. متأسفانه آمریکا در پاسخ به اقدام قانونی ایران، به اهدافی در خاک ایران حمله کرد که خود نقض دیگری از تفاهم بود. آمریکا بار دیگر ثابت کرد که امنیت منطقه برای آن موضوعیت ندارد و هر زمان منافعش اقتضا کند، با تحریک دیگران و ایجاد بحران، هزینههای آن را بر دوش کشورهای منطقه و اقتصاد جهانی تحمیل میکند.
سؤال: پیامدهای این وضعیت را چگونه ارزیابی میکنید؟
دکتر احدی: ریشه وضعیت کنونی در تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران قرار دارد و هرگونه بیثباتی بعدی، امتداد همان سیاست تجاوزکارانه است. پیامدهای این وضعیت ناشی از تجاوز نظامی آمریکایی-صهیونیستی علیه ایران است. وضعیت کنونی و هرگونه تنش یا اختلال در روند اجرای تفاهم، نتیجه مستقیم تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران و رفتارهای پس از آن است، نه اقدامات ایران. جمهوری اسلامی ایران هیچگاه آغازگر ناامنی نبوده، اما اجازه نیز نخواهد داد حقوق، منافع و نقش قانونی آن در یکی از مهمترین آبراههای جهان با فشار و تحمیل نادیده گرفته شود.
آمریکا باید انتخاب کند: آیا میخواهد یک بازیگر متعهد به آنچه خودش تنها ۲۳ روز پیش امضاء کرده باشد، یا میخواهد مدام به دنبال دبه کردن و نقض تعهدات باشد؟ اگر آمریکا به سیاست فشار، مداخله و بیثباتسازی ادامه دهد، مسئولیت کامل تبعات سیاسی، امنیتی و اقتصادی این رفتار بر عهده خود واشنگتن و همراهان آن خواهد بود. بسته شدن تنگه، تاوان این رفتار از سوی آمریکا است. هرگونه محدودیت یا بستهشدن تنگه، نتیجه طبیعی رفتارهای ناقض توافق و هزینه مستقیم بیتعهدی طرف آمریکایی خواهد بود.
جمعبندی؛ پیمانشکنیای که هزینه دارد
سخنان دکتر عباس احدی بهخوبی نشان میدهد که پیمانشکنی، رفتار ثابت و شناختهشده سیاست خارجی آمریکا است. ایجاد مسیر موازی در تنگه هرمز، نقض بند ۵ تفاهمنامه، حملات نظامی مکرر به خاک ایران در طول تیرماه که تاکنون با شهادت و مجروحیت جمعی از هموطنان همراه بوده، و لغو مجوز فروش نفت ایران، همگی گواه بر این ادعاست. جمهوری اسلامی ایران با پاسخهای قاطع خود نشان داده است که در برابر هرگونه تجاوز و پیمانشکنی، سکوت نخواهد کرد و هزینه آن را بر دوش متجاوز خواهد گذاشت. همانگونه که دبیرکل قرارگاه تأکید کرد، بسته شدن تنگه هرمز، تاوان رفتار غیرمسئولانه آمریکا و متحدانش در منطقه است و مسئولیت کامل تبعات آن بر عهده واشنگتن و همراهان آن خواهد بود.
