به گزارش پایگاه خبری قرارگاه بینالمللی سازندگی اباصالح المهدی (عج)، رهبر شهید انقلاب اسلامی در دیدارهای مختلف تصریح کردند: «دشمن را نباید فراموش کرد؛ اگر دشمن را فراموش کردیم، او ما را فراموش نخواهد کرد.» این جمله، خلاصه تجربهای است که ملت ایران در بیش از چهار دهه پس از پیروزی انقلاب اسلامی بارها آن را لمس کرده است. از تحمیل جنگ هشتساله و حمایت قدرتهای غربی از رژیم بعث عراق گرفته تا تحریمهای اقتصادی، ترور دانشمندان، جنگ رسانهای، عملیات روانی و تلاش برای ایجاد آشوبهای داخلی، همگی نشان میدهد که دشمنی با جمهوری اسلامی، محدود به یک پرونده یا یک دولت خاص نیست.
ریشههای خصومت؛ دشمنی ذاتی، نه تاکتیکی
رهبر شهید انقلاب اسلامی بارها این تصور را که میتوان با عقبنشینی از اصول، دشمن را راضی کرد، رد کردند. ایشان معتقد بودند مسئله اصلی دشمن، اصل استقلال ایران است. از نگاه ایشان، هر جا ملت ایران بر توان داخلی، هویت اسلامی و مردمسالاری دینی تکیه کرده، فشارها افزایش یافته است؛ زیرا نظام سلطه، ایران مستقل را مانعی در برابر اهداف خود میداند.
ایشان میفرمودند: «مشکل دشمن با ما انرژی هستهای یا موشک نیست؛ مشکل، ایرانِ مستقل و اسلامِ زنده است.» از این منظر، دشمنشناسی به معنای تحلیل درست ریشههای تقابل است. اگر علت دشمنی به اشتباه تحلیل شود، نسخههای ارائهشده نیز نادرست خواهد بود. رهبر شهید انقلاب اسلامی بارها هشدار دادند که نباید مسائل تاکتیکی را جایگزین تحلیل راهبردی کرد.
ایشان همچنین بر این نکته تأکید داشتند که «دشمنی آمریکا با جمهوری اسلامی، دشمنی بر سر یک پرونده سیاسی یا اختلافی مقطعی نیست؛ بلکه ریشه در ماهیت انقلاب اسلامی دارد. انقلاب اسلامی، نظم سلطه را به چالش کشید و الگویی از استقلال، مردمسالاری دینی و مقاومت را پیش روی ملتها قرار داد. طبیعی است که قدرتهای سلطهگر برای متوقف کردن این الگو، همه ظرفیتهای خود را به میدان بیاورند.»
لبخند دشمن، نقاب نبرد؛ تفاوت در شیوه، نه در هدف
یکی از مهمترین محورهای بیانات ایشان، تغییر شکل جنگها است. ایشان معتقد بودند که اگرچه تهدید نظامی همچنان وجود دارد، اما دشمن سرمایهگذاری اصلی خود را بر جنگ شناختی، رسانهای و فرهنگی متمرکز کرده است. در این جنگ، هدف تصرف سرزمین نیست؛ بلکه تصرف ذهنها و تغییر محاسبات مردم و مسئولان است.
ایشان بارها فرمودند: «امروز جنگ، جنگ ارادهها و جنگ روایتهاست.» بر همین اساس، رسانه در نگاه رهبر شهید انقلاب اسلامی به سنگری تعیینکننده تبدیل میشود. رسانهای که نتواند واقعیت را روایت کند، میدان را به روایت دشمن واگذار خواهد کرد. از همین رو، ایشان «جهاد تبیین» را یک فریضه قطعی و فوری معرفی کردند تا جامعه در برابر تحریفها و عملیات روانی مصون بماند.
رهبر شهید انقلاب اسلامی در این باره هشدار دادند: «دشمن از طرق مختلف وارد میشود؛ گاهی دندان نشان میدهد، گاهی مشت نشان میدهد، گاهی هم لبخند نشان میدهد؛ همهی اینها به یک معنا است. لبخند دشمن هم مثل همان دندان نشان دادنِ دشمن است، فرقی نمیکند، دشمنی است.» ایشان با استناد به آیه شریفه «قَد بَدَتِ البَغضاءُ مِن أَفواهِهِم وَ ما تُخفی صُدورُهُم أَکبَرُ» تأکید داشتند که آنچه در دلهای دشمنان پنهان است، بسیار بزرگتر از آن چیزی است که در ظاهر نشان میدهند.
ضرورت توأمان دشمنشناسی و وحدت ملی
نکته قابل توجه دیگر در اندیشه ایشان، پرهیز از نگاه احساسی به دشمن است. ایشان همواره تأکید داشتند که دشمن را نباید بزرگتر از آنچه هست تصور کرد و در عین حال نباید او را کوچک شمرد. این نگاه متوازن، جامعه را از دو آسیب مهم حفظ میکند؛ نخست ترس و خودباختگی، و دوم سادهانگاری و غفلت.
رهبر شهید انقلاب اسلامی بارها با اشاره به شکستهای متعدد آمریکا و متحدانش در منطقه تأکید کردند که دشمن با وجود امکانات فراوان، در برابر ملتی که دارای ایمان، وحدت و بصیرت باشد، ناتوان خواهد بود. ایشان میفرمودند: «اگر ملت بیدار باشد، دشمن هیچ کاری نمیتواند بکند.» در این میان، یکی از ابزارهای اصلی دشمن از نگاه ایشان، ایجاد اختلاف در داخل کشور است. دشمن میکوشد شکافهای سیاسی، قومی، مذهبی و اجتماعی را تشدید کند تا سرمایه اجتماعی نظام کاهش یابد. به همین دلیل، رهبر شهید انقلاب اسلامی همواره وحدت ملی را مکمل دشمنشناسی میدانستند. به باور ایشان، هر جا ملت ایران متحد بوده، دشمن شکست خورده و هر جا اختلاف و دوقطبی شکل گرفته، دشمن فرصت نفوذ یافته است.
از غفلت تا ضربه؛ هشدار همیشگی رهبر شهید
رهبر شهید انقلاب اسلامی همواره نسبت به غفلت از دشمن هشدار میدادند. ایشان تأکید داشتند: «اگر شما خواب بودید، یک بچّه هم میتواند به شما ضربه بزند، چه برسد به یک دشمن مسلّح و آمادهی کار. نباید دچار غفلت بشویم، نباید خواب بمانیم. باید مراقب باشیم راه را خطا نرویم، راه را اشتباه نرویم، اشتباه نکنیم. اگر مراقبت کردیم، دشمن را شناختیم، روشهای دشمن را شناختیم، سعی کردیم در حرفمان، در منطقمان، در عملمان، در هر اقداممان کمک به نقشهی دشمن نکنیم، دشمن هیچ غلطی نمیتواند بکند.»
امروز که جهان با جنگهای ترکیبی، نبردهای شناختی، تحریمهای هوشمند و عملیات رسانهای گسترده روبهرو است، بازخوانی اندیشههای رهبر شهید انقلاب اسلامی درباره دشمنشناسی، بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد. تجربه نشان داده است که دشمن ممکن است شیوههای خود را تغییر دهد، اما هدف او، یعنی تضعیف استقلال، هویت و اقتدار جمهوری اسلامی، ثابت مانده است. بنابراین، دشمنشناسی در نگاه رهبر شهید انقلاب اسلامی، صرفاً شناخت یک دولت یا یک قدرت جهانی نیست؛ بلکه شناخت یک «جریان سلطه» است که با ابزارهای متنوع و متغیر، در پی تغییر هویت ملتهاست. نسخه مقابله با این جریان نیز همان است که ایشان بارها بر آن تأکید کردند: بصیرت، جهاد تبیین، حفظ وحدت، تقویت توان داخلی، اعتماد به مردم و ایستادگی بر اصول انقلاب.
جمعبندی؛ دشمنشناسی، شرط عزت و استمرار
در چنین چارچوبی، دشمنشناسی نه یک نگاه بدبینانه به جهان، بلکه شرط لازم برای حفظ عزت ملی و استمرار مسیر پیشرفت کشور است؛ راهبردی که اگر به درستی فهم و اجرا شود، میتواند ایران را در برابر پیچیدهترین تهدیدهای آینده نیز سربلند و مقتدر نگه دارد. همانگونه که رهبر شهید انقلاب اسلامی فرمودند: «دشمن را درست بشناسند، فریب خدعهی دشمن را نخورند.» این، همان وصیتِ ماندگاری است که امروز بیش از هر زمان دیگری، چراغ راه ملت ایران در برابر تهدیدات پیچیده و چندلایه دشمنان خواهد بود.
