استاد شهید مرتضی مطهری از برجستهترین اندیشمندان معاصر اسلامی است که با نگاهی عمیق و تحلیلی به موضوع مهدویت و انتظار پرداخته است. ایشان در آثار و سخنرانیهای خود تلاش کرد تا مفهوم «فرج» را از برداشتهای نادرست و انفعالی دور سازد و آن را به عنوان یک مکتب سازنده، امیدبخش و حرکتآفرین معرفی کند. […]
استاد شهید مرتضی مطهری از برجستهترین اندیشمندان معاصر اسلامی است که با نگاهی عمیق و تحلیلی به موضوع مهدویت و انتظار پرداخته است. ایشان در آثار و سخنرانیهای خود تلاش کرد تا مفهوم «فرج» را از برداشتهای نادرست و انفعالی دور سازد و آن را به عنوان یک مکتب سازنده، امیدبخش و حرکتآفرین معرفی کند. در نگاه شهید مطهری، انتظار فرج نه یک حالت روانی صرف، بلکه یک جهانبینی و یک مسئولیت بزرگ اجتماعی است.
شهید مطهری معتقد بود که انتظار فرج ریشه در خوشبینی اسلام به آینده تاریخ دارد. برخلاف برخی مکاتب که آینده بشر را تیره و تار میبینند، اسلام معتقد است که حرکت تاریخ به سوی تکامل، عدالت و حاکمیت ارزشهای الهی پیش میرود. از این رو، انتظار فرج در حقیقت انتظار تحقق وعده الهی و پیروزی نهایی حق بر باطل است.
یکی از مهمترین نکاتی که شهید مطهری بر آن تأکید میکند، تفاوت میان «انتظار سازنده» و «انتظار ویرانگر» است. از نگاه ایشان، انتظار سازنده انسان را به اصلاح خود و جامعه وا میدارد، اما انتظار ویرانگر موجب رخوت، بیتفاوتی و فرار از مسئولیت میشود. او به شدت با این تصور مخالفت میکرد که انسان برای نزدیک شدن به ظهور باید دست روی دست بگذارد یا حتی از گسترش فساد خوشحال شود.
شهید مطهری در کتابها و سخنان خود توضیح میدهد که منتظر واقعی کسی است که خود را برای حضور در جبهه حق آماده میکند. انتظار یعنی آمادگی، خودسازی، افزایش آگاهی، تقویت ایمان و تلاش برای برقراری عدالت. به تعبیر ایشان، انتظار فرج همانند انتظار یک میهمان بزرگ است؛ کسی که منتظر میهمانی عزیز است، خانه خود را آماده میکند و به استقبال او میرود، نه اینکه در بینظمی و غفلت باقی بماند.
از دیدگاه شهید مطهری، فلسفه انتظار این است که انسان هیچگاه در برابر ظلم و فساد تسلیم نشود. اعتقاد به ظهور حضرت مهدی(عج) به مؤمنان میآموزد که تاریکیها پایدار نیستند و سرانجام خورشید عدالت طلوع خواهد کرد. همین باور، روح امید، مقاومت و پایداری را در جامعه زنده نگه میدارد.
ایشان همچنین تأکید میکند که انتظار فرج یک مسئولیت اجتماعی است. کسی که منتظر ظهور است، نمیتواند نسبت به سرنوشت جامعه، محرومان، مظلومان و ارزشهای دینی بیتفاوت باشد. هر اقدامی برای گسترش عدالت، مبارزه با فساد، ارتقای آگاهی و خدمت به مردم، در راستای فرهنگ انتظار قرار میگیرد.
شهید مطهری انتظار را عاملی برای تربیت انسانهای بزرگ میدانست. به باور او، جامعه منتظر باید جامعهای زنده، پویا، امیدوار و آماده باشد. چنین جامعهای نهتنها در برابر مشکلات و فشارها شکست نمیخورد، بلکه با امید به آیندهای روشن، مسیر پیشرفت و اصلاح را ادامه میدهد.
در یک جمعبندی میتوان گفت که فرج در نگاه شهید مطهری، تنها به معنای پایان یافتن مشکلات نیست، بلکه به معنای تحقق کامل حاکمیت حق، عدالت و ارزشهای الهی در جهان است. از این منظر، انتظار فرج یک مکتب تربیتی و اجتماعی است که انسان را به خودسازی، مسئولیتپذیری، امید و تلاش برای ساختن آینده دعوت میکند.
شهید مطهری به نسلهای مختلف آموخت که انتظار، نشستن نیست؛ برخاستن است. چشم دوختن صرف به آینده نیست؛ ساختن آینده است. و فرج، نه پاداش انسانهای بیتفاوت، بلکه ثمره مجاهدت، ایمان و پایداری کسانی است که در مسیر حق گام برمیدارند.
