نام دکتر شهید علی لاریجانی در چهار دهه گذشته همواره در متن مهمترین تحولات سیاسی، امنیتی، فرهنگی و راهبردی جمهوری اسلامی ایران قرار داشته است. سیاستمدار، اندیشمند، استاد دانشگاه، مدیر فرهنگی و چهرهای که از سالهای دفاع مقدس تا عالیترین سطوح تصمیمسازی کشور، نقشآفرینی مؤثری در عرصههای مختلف برعهده داشت و سرانجام در مسیر دفاع […]
نام دکتر شهید علی لاریجانی در چهار دهه گذشته همواره در متن مهمترین تحولات سیاسی، امنیتی، فرهنگی و راهبردی جمهوری اسلامی ایران قرار داشته است. سیاستمدار، اندیشمند، استاد دانشگاه، مدیر فرهنگی و چهرهای که از سالهای دفاع مقدس تا عالیترین سطوح تصمیمسازی کشور، نقشآفرینی مؤثری در عرصههای مختلف برعهده داشت و سرانجام در مسیر دفاع از جمهوری اسلامی ایران به شهادت رسید.
علی اردشیر لاریجانی در سال ۱۳۳۶ در نجف اشرف و در خانوادهای علمی و مذهبی متولد شد. وی فرزند مرحوم آیتالله میرزا هاشم آملی لاریجانی و از خاندان شناختهشده لاریجانی بود. پس از بازگشت خانواده به ایران، تحصیلات خود را ادامه داد و از همان سالهای جوانی در فعالیتهای انقلابی علیه رژیم پهلوی حضور یافت.
با پیروزی انقلاب اسلامی، لاریجانی وارد عرصه مسئولیتهای اجرایی و مدیریتی شد. وی در سالهای نخست انقلاب در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی فعالیت داشت و همزمان در حوزههای فرهنگی و فکری نیز حضور مؤثری پیدا کرد.
دکتر لاریجانی از معدود چهرههایی بود که در کنار فعالیت سیاسی و امنیتی، دارای سابقه جدی علمی و دانشگاهی نیز بود. وی دانشآموخته رشته علوم کامپیوتر و دارای دکترای فلسفه از دانشگاه تهران بود. حوزه تخصصی او فلسفه غرب، فلسفه سیاسی و مباحث معرفتشناسی بود و سالها به تدریس و پژوهش در این عرصه پرداخت.
از جمله مهمترین مسئولیتهای او میتوان به معاونت وزارت سپاه، ریاست سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، دبیری شورای عالی امنیت ملی، نمایندگی مقام معظم رهبری در شورای عالی امنیت ملی، عضویت در مجمع تشخیص مصلحت نظام، مشاورت رهبر انقلاب و ریاست سه دوره مجلس شورای اسلامی اشاره کرد.
دوران ریاست او بر سازمان صداوسیما از مهمترین مقاطع فعالیت رسانه ملی به شمار میرود. توسعه شبکههای تلویزیونی، تقویت برنامههای فرهنگی و افزایش تولیدات راهبردی از جمله اقدامات آن دوره بود.
لاریجانی در سال ۱۳۸۴ به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی منصوب شد و مسئولیت پرونده هستهای جمهوری اسلامی ایران را برعهده گرفت. وی در مذاکرات هستهای، همواره بر حفظ حقوق ملت ایران و ایستادگی در برابر فشارهای غرب تأکید داشت و معتقد بود پیشرفت علمی کشور نباید قربانی فشارهای سیاسی قدرتهای جهانی شود.
در سال ۱۳۸۷ به مجلس شورای اسلامی راه یافت و برای سه دوره متوالی ریاست مجلس را برعهده گرفت. بسیاری از مهمترین تصمیمات سیاسی و اقتصادی کشور در آن دوران با مدیریت وی در مجلس دنبال شد.
شهید لاریجانی در مواضع مختلف خود همواره از آرمانهای انقلاب اسلامی، جبهه مقاومت، استقلال سیاسی کشور و مقابله با سلطهطلبی آمریکا و رژیم صهیونیستی دفاع میکرد. وی بارها اعلام کرده بود که فشار، تحریم و تهدید نمیتواند ملت ایران را از مسیر پیشرفت و استقلال بازدارد.
از دیگر ویژگیهای برجسته او، جایگاه علمی و فکریاش بود. بسیاری از دانشگاهیان و صاحبنظران، وی را از معدود مدیران عالیرتبه جمهوری اسلامی میدانستند که در کنار مسئولیتهای اجرایی، دارای پشتوانه جدی فلسفی و نظری بود.
دکتر علی لاریجانی آثار متعددی در حوزه فلسفه، اندیشه سیاسی و مباحث معرفتی از خود به جای گذاشت. از جمله مهمترین تألیفات و ترجمههای وی میتوان به کتابهای «هرمنوتیک»، «فلسفه تحلیلی»، «درباره کانت»، «معرفت دینی»، «هوش و تهاجم فرهنگی» و مجموعه مقالات و پژوهشهای مرتبط با فلسفه غرب، معرفتشناسی و اندیشه سیاسی اشاره کرد. آثار او عمدتاً بر پیوند میان اندیشه اسلامی، فلسفه معاصر و مسائل راهبردی جهان متمرکز بود.
در سالهای پایانی عمر، دکتر علی لاریجانی همچنان در زمره چهرههای اثرگذار نظام جمهوری اسلامی ایران قرار داشت. وی پس از پایان دوره ریاست مجلس شورای اسلامی، با حکم رهبر معظم انقلاب به عنوان مشاور رهبری و عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام منصوب شد و در ادامه نیز به عنوان نماینده رهبر انقلاب در شورای عالی امنیت ملی ایفای نقش کرد.
با تشدید تحولات منطقهای و شرایط حساس امنیتی کشور، لاریجانی در سال ۱۴۰۴ به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران منصوب شد و بار دیگر در یکی از مهمترین جایگاههای راهبردی کشور قرار گرفت. این مسئولیت، آخرین منصب رسمی او پیش از شهادت بود؛ جایگاهی که در آن نقش مهمی در هماهنگی سیاستهای دفاعی، امنیتی و راهبردی جمهوری اسلامی ایران ایفا میکرد.
آخرین مواضع شهید لاریجانی نیز همچون سالهای گذشته بر محور دفاع از استقلال کشور، مقابله با فشارهای آمریکا و رژیم صهیونیستی، حمایت از جبهه مقاومت و حفظ اقتدار ملی استوار بود. وی در سخنرانیها و جلسات مختلف تأکید داشت که جمهوری اسلامی ایران در برابر سیاست فشار و تهدید عقبنشینی نخواهد کرد و امنیت و پیشرفت کشور باید بر پایه توان داخلی و ظرفیتهای ملی دنبال شود.
او همچنین در ماههای منتهی به شهادت، بارها نسبت به پروژههای بیثباتسازی منطقه توسط آمریکا و رژیم صهیونیستی هشدار داده و معتقد بود که هدف اصلی دشمن، تضعیف قدرت راهبردی جمهوری اسلامی ایران و شکستن محور مقاومت در منطقه است. نزدیکان وی نقل کردهاند که لاریجانی در جلسات راهبردی همواره بر «ایستادگی هوشمندانه»، «حفظ انسجام ملی» و «پاسخ قاطع به هرگونه تجاوز» تأکید میکرد.
بسیاری از تحلیلگران معتقد بودند که همین نقش اثرگذار در تصمیمسازیهای کلان امنیتی و حضور مستقیم در مدیریت پروندههای حساس منطقهای، موجب شد نام دکتر علی لاریجانی در صدر فهرست اهداف دشمنان جمهوری اسلامی ایران قرار گیرد. از نگاه آنان، ترور وی تنها حذف یک مسئول سیاسی نبود، بلکه تلاشی برای ضربه زدن به یکی از چهرههای راهبردی و فکری نظام جمهوری اسلامی محسوب میشد؛ شخصیتی که هم در عرصه اندیشه و هم در میدان تصمیمسازی امنیت ملی، نقشی تعیینکننده داشت.
با آغاز جنگ دوازدهروزه میان جمهوری اسلامی ایران و رژیم صهیونیستی، نام دکتر لاریجانی به عنوان یکی از چهرههای راهبردی نظام در فهرست اهداف دشمن قرار گرفت. در اسفند ۱۴۰۴ و در جریان حملات گسترده آمریکا و رژیم صهیونیستی به مراکز حساس کشور، محل استقرار وی هدف حمله مستقیم قرار گرفت.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، شهید علی لاریجانی در زمان حمله در یکی از اماکن امنیتی در منطقه پردیس حضور داشت و در حال عبادت و تهجد بود که هدف حمله قرار گرفت. شدت انفجار به حدی بود که پیکر وی آسیب گسترده دید و به گفته برخی روایتها، نشانههای حالت عبادت در هنگام شهادت در محل حادثه مشاهده شده بود.
در این حمله، فرزندش شهید مرتضی لاریجانی که از همراهان نزدیک وی محسوب میشد نیز به شهادت رسید. همچنین علیرضا بیات از معاونان امنیتی و شماری از اعضای تیم حفاظت و همراهان وی در این عملیات تروریستی به شهادت رسیدند.
تحلیلگران سیاسی و امنیتی معتقد بودند هدف قرار گرفتن دکتر لاریجانی، ناشی از نقش مؤثر او در تصمیمسازیهای کلان کشور، حضور در ساختارهای عالی امنیت ملی، حمایت از جبهه مقاومت و تأثیرگذاری گسترده در معادلات راهبردی جمهوری اسلامی ایران بود. دشمنان ایران به خوبی میدانستند که لاریجانی تنها یک سیاستمدار نبود، بلکه یکی از چهرههای مؤثر در طراحی و هدایت بسیاری از راهبردهای کلان کشور به شمار میرفت.
پیکر مطهر این شهید پس از تشییع باشکوه مردم تهران و قم، در جوار حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه(س) و در کنار مزار استاد شهید مرتضی مطهری، پدر همسرش، و مرحوم آیتالله میرزا هاشم آملی لاریجانی به خاک سپرده شد. مراسم تشییع و خاکسپاری وی با حضور گسترده مردم، مسئولان کشوری و لشکری و شخصیتهای علمی و حوزوی برگزار شد.
بدینترتیب، زندگی دکتر شهید علی لاریجانی که از میدانهای انقلاب، عرصه فلسفه، رسانه، امنیت ملی، مجلس شورای اسلامی و مجمع تشخیص مصلحت نظام عبور کرده بود، در نهایت به شهادت ختم شد؛ شهادتی که نام او را در کنار مدیران، اندیشمندان و فرماندهانی قرار داد که عمر خود را در مسیر دفاع از انقلاب اسلامی، استقلال ایران و آرمانهای ملت سپری کردند.
