از نینوا تا کربلا؛ آتشِ منطقه‌ای شعله‌ورتر می‌شود
از نینوا تا کربلا؛ آتشِ منطقه‌ای شعله‌ورتر می‌شود
بامداد امروز، جنگنده‌های آمریکایی و سعودی در اقدامی هماهنگ، گسترده‌ترین حملات هوایی علیه نیروهای حشد الشعبی در خاک عراق را از زمان تأسیس این سازمان رقم زدند. این عملیات که در هفت استان از شمال تا جنوب عراق اجرا شد، دست‌کم ۲۰ شهید و ۳۲ زخمی بر جای گذاشت و فصل تازه‌ای از تقابل مستقیم در قلب غرب آسیا را گشود. این حملات که در واکنش به بیش از ۳۰ حمله پهپادی به تأسیسات نفتی عربستان انجام شده، نشان از تغییر راهبردی در معادلات منطقه‌ای دارد؛ تغییری که در آن، واشنگتن و ریاض، از فاز بازدارندگیِ تدافعی، به فاز اقدامِ تهاجمیِ مشترک وارد شده‌اند. این گزارش، ابعاد فنی، راهبردی و پیامدهای این تحولِ میدانی را به‌صورت فراتحلیلی واکاوی می‌کند.

به گزارش پایگاه خبری قرارگاه بین‌المللی سازندگی اباصالح المهدی(عج)، بامداد امروز چهارشنبه (۷ مرداد ۱۴۰۵)، جنگنده‌های آمریکا و عربستان سعودی با هماهنگی ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) و با پشتیبانی اطلاعاتی گسترده، حملات هوایی هماهنگی را علیه مواضع نیروهای حشد الشعبی و گروه‌های مقاومت در هفت استان عراق انجام دادند. گستردگی جغرافیایی این حملات — از نینوا در شمال تا بصره در جنوب — و تعداد بالای اهداف، نشان از یک عملیات از پیش برنامه‌ریزی‌شده دارد که فراتر از یک واکنش مقطعی و تاکتیکی است.

🔥 محرک‌های فوری و زمینه‌های راهبردی

محرک فوری این حملات، ادعای عربستان سعودی مبنی بر انجام بیش از ۳۰ حمله پهپادی به تأسیسات نفتی این کشور در بازه ۷۲ ساعته است که به گفته ریاض، از خاک عراق و با هدایت جمهوری اسلامی ایران انجام شده است. وزارت دفاع عربستان و سنتکام اعلام کردند که این حملات در پاسخ به تهدیدات علیه نیروهای آمریکایی و زیرساخت‌های انرژی سعودی صورت گرفته است.

با این حال، زمینه‌های راهبردی این اقدام بسیار عمیق‌تر است:

۱. بازآرایی ساختار امنیتی منطقه: به گفته نفیسه کوهنورد، خبرنگار ارشد خاورمیانه بی‌بی‌سی، این حملات در مقطعی صورت می‌گیرد که آمریکا «تندتر و مصمم‌تر از گذشته خواهان خلع سلاح شدن گروه‌های هم‌پیمان با ایران در منطقه است».

۲. فشار بر محور مقاومت در چند جبهه: هم‌زمان با تشدید درگیری‌ها در جنوب ایران و دریای سرخ، گشایش جبهه تازه در عراق، نشان از استراتژی «فشار چندوجهی» واشنگتن برای وادار کردن تهران به عقب‌نشینی در تمامی جبهه‌های نیابتی دارد.

۳. تغییر نقش عربستان: حضور فعال ریاض در این عملیات — که اولین بار پس از سال‌هاست عربستان به‌صورت مستقیم و هماهنگ با آمریکا در خاک عراق دست به اقدام نظامی می‌زند — نشان از تغییر راهبردی در سیاست خارجی سعودی و ورود این کشور به فاز جدیدی از تقابل با محور مقاومت دارد.

🎯 گستره حملات و تلفات

بر اساس بیانیه رسمی سازمان حشد الشعبی، مراکز این نیروها در استان‌های بغداد، واسط، نینوا، بصره، کرکوک، کربلا و دیاله هدف قرار گرفته‌اند. سنتکام نیز تأکید کرده است که این حملات، «مراکز لجستیک و انبارهای تسلیحاتی» گروه‌های هم‌سو با ایران را در شرق عراق هدف قرار داده است.

آمار تلفات اولیه (بر اساس اعلام حشد الشعبی):

  • ۲۰ شهید

  • ۳۲ زخمی

  • خسارت‌های مادی قابل‌توجه به تجهیزات، خودروهای نظامی و تأسیسات مراکز

گفتنی است که حشد الشعبی این حملات را «تشدید بسیار خطرناک تنش، نقض حاکمیت عراق و حمله به نهادهای رسمی این کشور» توصیف کرده است.

🧩 واکنش‌های سیاسی و پیامدهای داخلی عراق

در سطح سیاسی، تحولات به‌سرعت در حال شکل‌گیری است:

مقتدی صدر، روحانی پرنفوذ شیعه عراق، با انتشار بیانیه‌ای از دولت عراق خواست تا حاکمیت کشور را اعمال کند و مانع کشیده شدن عراق به جنگی «بی‌فایده» شود. او همچنین از سپاه پاسداران خواست که خاک عراق را هدف قرار ندهد و از گروه‌های مسلح عراقی نیز خواست که به کشورهای خلیج فارس برای حمله به آن کشور بهانه ندهند.

دولت عراق نسبت به تبدیل‌شدن خاک این کشور به میدان تسویه‌حساب منطقه‌ای هشدار داده است. نخست‌وزیر عراق تأکید کرده که بغداد اجازه نخواهد داد گروه‌های مسلح از قلمرو عراق برای حمله به کشورهای دیگر استفاده کنند؛ اما حملات مستقیم آمریکا و عربستان می‌تواند فشارها بر دولت عراق و تنش میان بغداد و نیروهای حشد الشعبی را افزایش دهد.

نکته قابل‌تأمل، واکنش متفاوت تهران نسبت به این حملات است. یک مقام نظامی ایران، نسبت دادن حملات به منافع آمریکا و عربستان به جمهوری اسلامی را «محاسبه‌ای بسیار اشتباه» خوانده است. سپاه پاسداران نیز در بیانیه‌ای جداگانه اعلام کرده تا زمانی که تهدیدها علیه ایران و اقدامات متجاوزانه ادامه دارد، پاسخ‌های قاطع ادامه خواهد یافت.

⚡ سناریوی پیش‌رو؛ پاسخ مقاومت قریب‌الوقوع

با توجه به سابقه تقابل‌های گذشته و اعلام رسمی حشد الشعبی مبنی بر اینکه این حملات «بی‌پاسخ نخواهند ماند»، انتظار می‌رود که مقاومت عراق وارد فاز جدیدی از عملیات‌های نظامی شود. محورهای احتمالی پاسخ عبارتند از:

۱. تشدید حملات پهپادی و موشکی به پایگاه‌های آمریکایی در عراق و سوریه
۲. هدف‌گیری تأسیسات نفتی و زیرساخت‌های اقتصادی متحدان منطقه‌ای آمریکا، به‌ویژه عربستان
۳. هماهنگی با انصارالله یمن برای افزایش فشار بر دریای سرخ و تنگه باب‌المندب
۴. گشایش جبهه‌های جدید در نقاط حساس دیگر منطقه

تحلیلگران معتقدند که با توجه به گستردگی این حملات و تلفات انسانی قابل‌توجه، پاسخ مقاومت نه تنها قریب‌الوقوع، بلکه از نظر دامنه و شدت، قابل‌توجه‌تر از اقدامات پیشین خواهد بود. نفت نیز پس از انتشار خبر حملات، بیش از سه دلار در هر بشکه افزایش یافت که نشان از نگرانی بازارهای جهانی از گسترش دامنه درگیری‌ها دارد.

🔮 جمع‌بندی؛ عبور از خطوط قرمز

حمله مشترک آمریکا و عربستان به مواضع حشد الشعبی در هفت استان عراق، یک نقطه‌عطف در معادلات منطقه‌ای است. این عملیات نشان می‌دهد که واشنگتن و ریاض از فاز «بازدارندگی تدافعی» عبور کرده و وارد فاز «اقدام تهاجمی مشترک» در عمق استراتژیک جبهه مقاومت شده‌اند. گستردگی جغرافیایی حملات، هماهنگی اطلاعاتی و عملیاتیِ بی‌سابقه، و تلفات انسانی قابل‌توجه، همگی گویای عزم جدی طرفین برای تغییر معادلات میدان است.

با این حال، تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که هرگونه اقدام نظامی علیه مقاومت عراق، با پاسخی متناسب و کوبنده مواجه خواهد شد. این بار نیز با توجه به ابعاد وسیع‌تر حملات، انتظار می‌رود پاسخ مقاومت، دامنه‌ای فراتر از رویارویی‌های پیشین داشته باشد. آنچه در روزهای آینده رقم خواهد خورد، می‌تواند سرنوشت معادلات امنیتی منطقه را برای ماه‌های آینده تعیین کند.