یکی از پرسشهای مهمی که از آغاز غیبت حضرت مهدی(عج) تاکنون ذهن بسیاری از مسلمانان را به خود مشغول کرده، این است که چرا آخرین حجت الهی از دیدگان مردم غایب شده است؟ اگر وجود امام برای هدایت جامعه ضروری است، چرا آن حضرت به صورت آشکار در میان مردم حضور ندارد؟ برای پاسخ به […]
یکی از پرسشهای مهمی که از آغاز غیبت حضرت مهدی(عج) تاکنون ذهن بسیاری از مسلمانان را به خود مشغول کرده، این است که چرا آخرین حجت الهی از دیدگان مردم غایب شده است؟ اگر وجود امام برای هدایت جامعه ضروری است، چرا آن حضرت به صورت آشکار در میان مردم حضور ندارد؟
برای پاسخ به این پرسش باید توجه داشت که مسئله غیبت تنها یک حادثه تاریخی نیست، بلکه بخشی از سنت الهی در مسیر هدایت بشر است. در آموزههای اسلامی، اصل غیبت به عنوان یک امتحان بزرگ برای انسانها معرفی شده است. همانگونه که بسیاری از پیامبران الهی در مقاطعی از زندگی خود با آزمونهای دشوار روبهرو شدند، دوران غیبت نیز آزمونی برای سنجش ایمان، بصیرت و پایداری مؤمنان به شمار میآید.
یکی از مهمترین دلایل غیبت، حفظ جان آخرین ذخیره الهی است. تاریخ زندگی امامان شیعه نشان میدهد که بیشتر آنان توسط حکومتهای زمان خود تحت فشار قرار گرفتند و سرانجام به شهادت رسیدند. حاکمان ستمگر از روایات مربوط به ظهور منجی آگاه بودند و میدانستند که فرزند امام حسن عسکری(ع) روزی بساط ظلم را برخواهد چید. از این رو تلاش فراوانی برای شناسایی و از میان برداشتن آن حضرت انجام میدادند. غیبت، اراده الهی برای حفظ امام تا زمان تحقق مأموریت جهانی ایشان بود.
دلیل دیگر، آماده نبودن جامعه انسانی برای پذیرش حکومت جهانی عدالت است. ظهور حضرت مهدی(عج) یک تحول محدود در یک منطقه یا کشور نیست، بلکه رویدادی جهانی است که نیازمند آمادگی فکری، فرهنگی و اجتماعی ملتهاست. تا زمانی که زمینه لازم برای پذیرش عدالت فراگیر و حاکمیت الهی فراهم نشود، تحقق کامل اهداف ظهور امکانپذیر نخواهد بود.
غیبت همچنین به انسانها فرصت میدهد تا میزان پایبندی خود به حق را نشان دهند. در دوران حضور ظاهری امام، بسیاری از مردم به دلیل مشاهده مستقیم معجزات و نشانهها ایمان میآورند؛ اما در عصر غیبت، ارزش ایمان به دلیل انتخاب آگاهانه و آزادانه انسانها بیشتر نمایان میشود. کسانی که در شرایط پیچیده و پر از شبهه، راه حق را انتخاب میکنند، در حقیقت از این آزمون بزرگ سربلند بیرون آمدهاند.
البته غیبت به معنای نبودن امام نیست. در باور شیعه، حضرت مهدی(عج) زنده است و بر زندگی انسانها و جریان کلی جهان اشراف دارد. بسیاری از عالمان دینی، وجود امام را به خورشیدی تشبیه کردهاند که پشت ابر قرار گرفته است؛ دیده نمیشود، اما نور و آثار آن همچنان به زمین میرسد. حضور امام در عالم، مایه برکت، هدایت و استمرار فیض الهی است؛ هرچند مردم از مشاهده مستقیم ایشان محروم باشند.
بنابراین غیبت امام زمان(عج) نه نشانه دوری خداوند از بندگان و نه نشانه بیتوجهی امام به جامعه است. غیبت، بخشی از حکمت الهی برای حفظ حجت خدا، آمادهسازی جامعه بشری و آزمون ایمان انسانهاست. وظیفه منتظران در این دوران آن است که با افزایش معرفت، تقویت ایمان، پایبندی به ارزشهای دینی و تلاش برای اصلاح جامعه، خود را برای روزی آماده کنند که فرمان ظهور صادر شود و جهان شاهد تحقق بزرگترین وعده الهی باشد.
