نام امام خمینی(ره) در تاریخ معاصر جهان اسلام با احیای اندیشه دینی، مبارزه با استبداد و استکبار و شکلگیری انقلاب اسلامی گره خورده است. در میان ابعاد مختلف اندیشه ایشان، نگاه به مسئله مهدویت و انتظار جایگاه ویژهای دارد. امام خمینی(ره) از جمله شخصیتهایی بود که تلاش کرد مفهوم انتظار را از برداشتهای منفعلانه و […]
نام امام خمینی(ره) در تاریخ معاصر جهان اسلام با احیای اندیشه دینی، مبارزه با استبداد و استکبار و شکلگیری انقلاب اسلامی گره خورده است. در میان ابعاد مختلف اندیشه ایشان، نگاه به مسئله مهدویت و انتظار جایگاه ویژهای دارد. امام خمینی(ره) از جمله شخصیتهایی بود که تلاش کرد مفهوم انتظار را از برداشتهای منفعلانه و محدود خارج کرده و آن را به یک فرهنگ پویا، مسئولیتساز و تحولآفرین تبدیل کند.
در نگاه امام خمینی(ره)، اعتقاد به حضرت مهدی(عج) صرفاً یک باور اعتقادی درباره آینده نبود، بلکه نیرویی عظیم برای حرکت، امید و اصلاح جامعه محسوب میشد. ایشان معتقد بودند که منتظر واقعی نمیتواند در برابر ظلم، فساد، فقر و انحرافات اجتماعی بیتفاوت باشد. انتظار، به معنای آماده شدن برای یاری حکومت جهانی عدالت است و این آمادگی باید در همه ابعاد زندگی فردی و اجتماعی ظهور پیدا کند.
یکی از مهمترین ویژگیهای اندیشه امام خمینی(ره)، مقابله با تفکری بود که انتظار را به سکون و کنارهگیری از مسائل جامعه تفسیر میکرد. ایشان بارها تأکید کردند که مسلمانان وظیفه دارند برای برپایی عدالت، اجرای احکام الهی و اصلاح جامعه تلاش کنند و نمیتوان به بهانه انتظار ظهور، از مسئولیتهای اجتماعی و سیاسی شانه خالی کرد.
امام خمینی(ره) انقلاب اسلامی را نیز در امتداد همین فرهنگ میدانستند. از نگاه ایشان، تشکیل حکومت اسلامی در عصر غیبت نه جایگزین حکومت حضرت مهدی(عج)، بلکه تلاشی برای نزدیک شدن به ارزشها و آرمانهایی است که در حکومت جهانی آن حضرت به صورت کامل تحقق خواهد یافت. به همین دلیل، مفاهیمی همچون عدالت، حمایت از مستضعفان، استقلال، مبارزه با استکبار و دفاع از مظلومان در اندیشه ایشان جایگاهی محوری داشت.
رابطه امام خمینی(ره) با فرهنگ مهدویت، تنها در عرصه نظری باقی نماند. سخنان، پیامها و سیره عملی ایشان نشان میدهد که اعتقاد به حضور و نظارت حضرت ولیعصر(عج) در زندگی فردی و اجتماعی، بخشی جداییناپذیر از نگرش ایشان بود. امام همواره مردم را به تقوا، خودسازی، حفظ امید و آمادهسازی جامعه برای تحقق ارزشهای الهی دعوت میکردند.
از منظر امام خمینی(ره)، جامعه منتظر باید دارای ویژگیهایی مانند ایمان، بصیرت، وحدت، عدالتخواهی و روحیه ایثار باشد. چنین جامعهای نهتنها در برابر مشکلات و فشارها تسلیم نمیشود، بلکه با امید به آیندهای روشن، برای ساختن فردا تلاش میکند. این نگاه، فرهنگ انتظار را از یک مفهوم صرفاً احساسی به یک برنامه عملی برای زندگی تبدیل میکند.
امروز نیز پس از گذشت سالها از رحلت امام خمینی(ره)، اندیشه ایشان درباره مهدویت همچنان الهامبخش بسیاری از مسلمانان و آزادیخواهان جهان است. این اندیشه یادآور میشود که انتظار، به معنای دست روی دست گذاشتن نیست؛ بلکه به معنای ساختن خود، اصلاح جامعه و آماده کردن زمینه برای تحقق وعده بزرگ الهی است.
در حقیقت، پیوند امام خمینی(ره) با فرهنگ مهدویت را میتوان در یک جمله خلاصه کرد: انتظار، مسئولیت میآورد. هرچه جامعه به ارزشهای عدالت، معنویت، اخلاق و خدمت به مردم نزدیکتر شود، به همان اندازه به آرمانهای حکومت جهانی حضرت مهدی(عج) نزدیکتر خواهد شد و این همان مسیری است که امام خمینی(ره) در طول عمر پربرکت خود بر آن تأکید داشتند.
