به گزارش پایگاه خبری قرارگاه بینالمللی سازندگی اباصالح المهدی(عج)، در طول ۳۷ سال رهبری حضرت آیتالله سیدعلی خامنهای(ره)، «عدالت» به عنوان یکی از اصول انکارناپذیر و محورهای اصلی گفتمان انقلاب اسلامی، بارها و بارها در بیانات ایشان تکرار شده است. نگاهی که در آن، عدالت نه فقط یک مفهوم حقوقی یا اقتصادی، که «جوهره انقلاب» و «معیار مشروعیت» نظام اسلامی معرفی شده است. آنچه در ادامه میآید، مروری است بر پنج جمله کلیدی از بیانات ایشان و ابعاد تحلیلی آن در گفتمان انقلاب اسلامی.
پنج جمله کلیدی از بیانات رهبر شهید درباره عدالتخواهی
۱. «عدالت، مهمترین و اوّلین هدف تشکیل نظام اسلامی است.»
این جمله که در دیدار مسئولان و کارگزاران قوه قضائیه در ۷ تیر ۱۳۹۹ بیان شد، عدالت را نه یک هدف در کنار اهداف دیگر، که «اولین و مهمترین» هدف نظام اسلامی معرفی میکند. نگاهی که نشان میدهد «عدالت» نه یک شعار انقلابی، که «جوهره وجودی نظام اسلامی» است.
۲. «مبارزه با فساد باید بدون اغماض، بر اساس حق، عدل و قانون ادامه پیدا کند.»
در همین دیدار، ایشان با تأکید بر «مبارزه بدون اغماض» با فساد، بر دو اصل اساسی «عدل و قانون» به عنوان چارچوب این مبارزه انگشت میگذارند. این جمله، نشان از عزم جدی ایشان برای «پاکسازی ساختارهای اجرایی» و «مقابله با هرگونه فساد» در همه سطوح دارد.
۳. «عدالت را باید در همه عرصهها دنبال کرد؛ در اقتصاد، در قضاوت، در قانونگذاری و در اجرا.»
رهبر شهید در دیدار مسئولان و کارکنان قوه قضائیه در ۵ تیر ۱۳۹۸، با این عبارت، عدالت را از «انحصار یک حوزه» خارج کرده و آن را به عنوان «مسئولیتی فراگیر» در تمام ارکان نظام معرفی میکنند. نگاهی که نشان میدهد عدالت، محدود به قوه قضائیه نیست؛ بلکه در اقتصاد، قانونگذاری و اجرا نیز باید جاری باشد.
۴. «عدالتخواهی نباید با بیعدالتی، ظلم، تهمت و نقض قانون همراه شود.»
این جمله که در دیدار نمایندگان یازدهمین دوره مجلس شورای اسلامی در ۲۲ تیر ۱۳۹۹ بیان شد، یک «هشدار جدی» به کسانی است که با شعار عدالتخواهی، خود مرتکب ظلم و بیعدالتی میشوند. ایشان با این عبارت، «مرز میان عدالتخواهی و افراطگری» را ترسیم کرده و بر «التزام به قانون» به عنوان شرط اساسی عدالتخواهی تأکید میورزند.
۵. «آرمان عدالت، از آرمانهای اساسی انقلاب اسلامی است و نباید هیچگاه از آن غفلت شود.»
این جمله از دیدار دانشجویان در ۲۰ تیر، عدالت را به عنوان «آرمانی همیشگی» و «غیرقابل غفلت» معرفی میکند. نگاهی که نشان میدهد عدالتخواهی نه یک مقطع تاریخی، که «مسئولیتی دائمی» برای همه نسلها و همه دولتهاست.
تحلیل ابعاد عدالتخواهی در اندیشه رهبر شهید
عدالت؛ هدف اولیه، نه شعار ثانویه
در نگاه رهبر شهید، عدالت «هدف اولیه تشکیل نظام اسلامی» است. این بدان معناست که نظام جمهوری اسلامی، برای تحقق عدالت شکل گرفته است و هرگونه انحراف از این مسیر، در واقع انحراف از هدف اصلی انقلاب محسوب میشود. بنابراین، عدالتخواهی نباید به یک «شعار انتخاباتی» یا «ابزار رقابت سیاسی» تبدیل شود؛ بلکه «مبنای حکمرانی» و «ضابطه سنجش کارگزاران» است.
مبارزه با فساد؛ بیاغماض و مبتنی بر قانون
تأکید رهبر شهید بر «مبارزه بدون اغماض» با فساد و در عین حال «بر اساس حق، عدل و قانون»، نشان از نگاه متوازن ایشان دارد. از یک سو، «فسادستیزی» را یک «ضرورت» میدانند و از سوی دیگر، هرگونه اقدام خودسرانه و خارج از چارچوب قانون را «نقض عدالت» معرفی میکنند. این نگاه، از «دوآسیب جدی» یعنی «سکوت در برابر فساد» و «اقدامات سلیقهای و غیرقانونی در مبارزه با فساد» پیشگیری میکند.
عدالت در همه عرصهها؛ نه فقط در قوه قضائیه
با تأکید بر اینکه «عدالت را باید در همه عرصهها دنبال کرد»، رهبر شهید، عدالت را از انحصار «قوه قضائیه» خارج کرده و آن را به عنوان «مسئولیتی فراقوهای» و «دغدغهای همگانی» معرفی میکنند. «عدالت اقتصادی»، «عدالت در قانونگذاری»، «عدالت در اجرا» و «عدالت قضایی»، همگی اضلاع یک مثلثاند که بدون هر یک، تحقق عدالت کامل ممکن نیست.
عدالتخواهی؛ با ضوابط و چارچوبهای قانونی
هشدار ایشان درباره اینکه «عدالتخواهی نباید با بیعدالتی، ظلم، تهمت و نقض قانون همراه شود»، یک «خط قرمز» روشن را ترسیم میکند. در این نگاه، «عدالتخواهی» باید در «چارچوب قانون» و «با رعایت حقوق دیگران» دنبال شود. هرگونه افراطگری یا قانونشکنی به نام عدالت، خود مصداق ظلم و بیعدالتی است.
عدالت در گفتمان انقلاب؛ یک آرمان همیشگی
رهبر شهید با تأکید بر اینکه «آرمان عدالت، از آرمانهای اساسی انقلاب اسلامی است و نباید هیچگاه از آن غفلت شود»، این آرمان را از یک «مقطع تاریخی» خارج کرده و به یک «مسئولیت دائمی» تبدیل میکنند. این بدان معناست که هیچ دولتی، هیچ نسلی و هیچ دورهای نمیتواند خود را از «تکلیف عدالتخواهی» معاف بداند. عدالتخواهی، نه یک پروژه موقتی، که یک «فرهنگ پایدار» و «رسالت همیشگی» نظام اسلامی است.
جمعبندی؛ عدالت، هدف و مسیر
مرور بیانات رهبر شهید درباره عدالتخواهی، نشان میدهد که در اندیشه ایشان، «عدالت» نه یک مفهوم انتزاعی، که یک «واقعیت عینی» و «هدف ملموس» است که باید در همه عرصهها و با رعایت همه ضوابط، دنبال شود. نگاهی که در آن، «عدالت» هم «هدف اولیه» نظام اسلامی است و هم «مسیری» که باید بهصورت مستمر در آن حرکت کرد. همانگونه که ایشان فرمودند: «عدالت، مهمترین و اوّلین هدف تشکیل نظام اسلامی است.» امروز، بیش از هر زمان دیگری، نیازمند بازخوانی این نگاه عمیق و راهبردی برای تحقق «عدالت اجتماعی» در ایران اسلامی هستیم.
