به گزارش پایگاه خبری قرارگاه بینالمللی سازندگی اباصالح المهدی (عج)، شهید در فرهنگ اسلامی تنها عنوانی برای کسی نیست که جان خود را از دست داده است؛ شهید نماد فداکاری برای حقیقت و ارزشهایی است که انسان آنها را فراتر از منافع شخصی خود میداند. شهدای مقاومت نیز در نگاه هواداران این جریان، انسانهایی هستند که برای دفاع از سرزمین، مردم، استقلال، مقابله با اشغال و دفاع از مظلومان جان خود را فدا کردهاند. یاد و نام آنان میتواند جامعه را به این حقیقت متوجه کند که آرمانها تنها با شعار زنده نمیمانند و برای حفظ برخی ارزشها، انسان باید مسئولیت بپذیرد و هزینه پرداخت کند.
فرهنگ انتظار نیز دقیقاً با چنین روحیهای ارتباط دارد. انتظار فعال به این معناست که انسان منتظر، آینده را میبیند اما از مسئولیت امروز فرار نمیکند. کسی که منتظر عدالت جهانی است، باید از امروز عدالتخواه باشد؛ کسی که به پیروزی حق ایمان دارد، نباید در برابر باطل تسلیم شود؛ و کسی که آرمان جامعه مهدوی را در ذهن دارد، باید در حد توان خود برای ساختن جامعهای اخلاقیتر، عادلانهتر و انسانیتر تلاش کند. از این منظر، مقاومت در برابر ظلم میتواند یکی از جلوههای انتظار فعال باشد.
مقاومت؛ از میدان نبرد تا میدان فرهنگ
مقاومت تنها در میدان نظامی معنا ندارد. مقاومت فرهنگی، علمی، اقتصادی، اجتماعی و رسانهای نیز اهمیت فراوانی دارد. جامعهای که هویت و ارزشهای خود را حفظ میکند، در عرصه علم و فناوری پیشرفت میکند، اقتصاد خود را تقویت میکند، در برابر فساد میایستد و اجازه نمیدهد حقیقت در میان شایعات و تحریفها گم شود، جامعهای مسئول و مقاوم است. بنابراین، فرهنگ مقاومت اگر درست فهمیده شود، تنها به میدان نبرد محدود نمیشود، بلکه در مدرسه، دانشگاه، خانواده، رسانه، محیط کار و عرصههای مختلف اجتماعی نیز حضور دارد.
شهدای مقاومت از این جهت میتوانند برای جامعه منتظر یک الگوی تربیتی باشند. زندگی آنان باید به نسلهای جدید یادآوری کند که ایمان بدون مسئولیت اجتماعی کامل نیست. اگر شهیدی برای دفاع از مردم جان خود را فدا کرده است، جامعه باید نسبت به رنج مردم حساستر شود؛ اگر برای استقلال و عزت ایستاده است، نسل امروز باید برای علم، پیشرفت و توانمندی کشور تلاش کند؛ و اگر برای دفاع از مظلوم به میدان آمده است، انسان امروز نیز نباید نسبت به ظلم و تبعیض بیتفاوت باشد.
پیوند شهادت و انتظار؛ از امید تا مسئولیت
پیوند شهدای مقاومت با فرهنگ انتظار از مفهوم امید سرچشمه میگیرد. انسان منتظر باور دارد که ظلم پایان تاریخ نیست و آینده بشر میتواند بر مدار عدالت قرار گیرد. چنین باوری اجازه نمیدهد شکستها و بحرانهای امروز، امید به فردا را نابود کنند. شهید نیز در نگاه دینی، انسانی است که آرمان را آنقدر جدی گرفته که حاضر شده برای آن از بزرگترین سرمایه خود، یعنی جان، بگذارد. از این جهت، یاد شهید میتواند به جامعه یادآوری کند که برای ساختن آینده بهتر، باید امید را با عمل همراه کرد.
با این حال، باید میان فرهنگ شهادت و تقدیس خشونت تفاوت روشنی وجود داشته باشد. شهادت در فرهنگ اسلامی، به معنای ارزشمند بودن فداکاری در راه حق و دفاع از ارزشهای انسانی و الهی است، نه اینکه مرگ یا خشونت به خودی خود مطلوب باشد. جامعه منتظر باید زندگی، امنیت و کرامت انسانها را ارزشمند بداند و در برابر ظلم، با اخلاق و عقلانیت رفتار کند. اگر مقاومت از عدالت و اخلاق جدا شود، از آرمانهایی که مدعی دفاع از آنهاست فاصله خواهد گرفت.
یک مرز روشن؛ شهادت، نشانه ظهور نیست
نباید هر حادثه سیاسی یا نظامی را به صورت قطعی نشانه ظهور دانست و یا شهادت یک فرد را دلیل نزدیک شدن حتمی ظهور تلقی کرد. زمان ظهور حضرت مهدی(عج) در اختیار علم الهی است و انسان نمیتواند با تکیه بر تحولات روز، زمان آن را تعیین کند. بنابراین، تعبیر «شهدای مقاومت؛ پرچمداران انتظار» باید به معنای الهامبخش بودن آنان در مسیر انتظار فعال فهم شود، نه ادعای اینکه آنان یا جریانهای مقاومت، تحقق ظهور را در اختیار دارند.
یکی از مهمترین وظایف نسل امروز، انتقال صحیح و مستند فرهنگ شهدا به نسل آینده است. شهدا نباید فقط در قاب عکس، نام خیابانها و مراسم یادبود باقی بمانند. جوان امروز باید بداند هر شهید چه مسیری را طی کرده، چه مسئولیتی پذیرفته، برای چه آرمانی فداکاری کرده و چه ویژگیهایی در زندگی او قابل الگوگیری است. این روایت باید مستند و صادقانه باشد، زیرا فرهنگ شهدا بیش از هر چیز به حقیقت نیاز دارد و افسانهپردازی یا انتشار اطلاعات نادرست، در نهایت به اعتماد نسل جوان آسیب میزند.
شهدای مقاومت؛ الگوی مسئولیتپذیری برای امروز
اگر شهدای مقاومت را پرچمداران انتظار بدانیم، مهمترین پیام آنان برای نسل امروز، دعوت به مسئولیت است. انتظار نباید به یک احساس فردی محدود شود و یاد شهدا نباید تنها در مناسبتها زنده شود. انتظار باید در رفتار اجتماعی، عدالتخواهی، خدمت به مردم، دفاع از مظلوم، کسب علم، مبارزه با فساد، حفظ وحدت و تلاش برای پیشرفت جامعه دیده شود. هرکس در جایگاه خود میتواند سهمی در ساختن آینده داشته باشد؛ دانشآموز با درس خواندن، دانشجو با علمآموزی، پژوهشگر با تولید دانش، معلم با تربیت نسل آینده، کارآفرین با ایجاد فرصتهای شغلی، رسانهای با روایت درست و هر شهروند با رعایت حقوق دیگران.
در عصر رسانه، زنده نگه داشتن یاد شهدا خود به یک مسئولیت فرهنگی تبدیل شده است. معرفی دقیق زندگی شهدا، پاسخ منطقی به شبهات، مقابله با تحریف تاریخ و تولید محتوای مستند میتواند بخشی از جهاد تبیین باشد. رسانهای که درباره شهید سخن میگوید باید همان صداقتی را رعایت کند که از آن شهید انتظار دارد؛ زیرا دفاع از یک آرمان با دروغ و تحریف سازگار نیست.
جمعبندی: پرچمی که بر دوش منتظران باقی میماند
در نهایت، شهدای مقاومت را میتوان نمادهایی از پیوند میان ایمان، فداکاری و مسئولیت دانست. آنان در روایت مقاومت، یادآور این حقیقتاند که انسان مؤمن نباید در برابر ظلم و بیعدالتی بیتفاوت باشد. فرهنگ انتظار نیز همین روحیه را تقویت میکند و به انسان میآموزد که آیندهای عادلانه را باور کند و برای اصلاح امروز تلاش نماید.
«شهدای مقاومت؛ پرچمداران انتظار» یعنی شهیدانی که یاد آنان میتواند جامعه را از انتظار منفعل به انتظار مسئولانه هدایت کند؛ از امید صرف به عمل، از تماشا به مسئولیت و از آرزو برای عدالت به تلاش برای عدالت. پرچم شهدا زمانی حقیقتاً برافراشته میماند که نسلهای پس از آنان، آرمانهای انسانی و الهی را در زندگی خود زنده نگه دارند و برای ساختن جامعهای آگاه، اخلاقی، مستقل و عدالتخواه تلاش کنند.
شهدا رفتند، اما مسئولیت انتظار بر دوش زندگان باقی ماند؛ انتظاری که باید با ایمان، آگاهی، عدالتخواهی و عمل همراه باشد.
