یکی از پرسشهایی که همواره درباره حضرت ولیعصر(عجلالله تعالی فرجه الشریف) مطرح میشود، این است که آیا ایشان «حاضرِ غایب» هستند یا «غایبِ حاضر»؟ این تعبیر در نگاه نخست شاید یک بازی با واژهها به نظر برسد، اما در حقیقت، دریچهای به فهم عمیقتر حقیقت غیبت و نسبت انسان با امام زمان(عج) میگشاید. در […]
یکی از پرسشهایی که همواره درباره حضرت ولیعصر(عجلالله تعالی فرجه الشریف) مطرح میشود، این است که آیا ایشان «حاضرِ غایب» هستند یا «غایبِ حاضر»؟ این تعبیر در نگاه نخست شاید یک بازی با واژهها به نظر برسد، اما در حقیقت، دریچهای به فهم عمیقتر حقیقت غیبت و نسبت انسان با امام زمان(عج) میگشاید.
در فرهنگ شیعه، غیبت به معنای نبودن امام نیست، بلکه به معنای ناشناخته بودن و عدم دسترسی عمومی به ایشان است. حضرت مهدی(عج) زندهاند، در میان مردم زندگی میکنند، از احوال امت آگاهاند و به اذن الهی در هدایت و تدبیر امور عالم نقش دارند؛ اما هویت ایشان برای عموم مردم آشکار نیست. از این رو، تعبیر «غایبِ حاضر» دقیقتر از «حاضرِ غایب» به نظر میرسد.
روایات اهلبیت(ع) نیز بر این حقیقت تأکید دارند. حضرت مهدی(عج) در توقیع شریف خود میفرمایند:
««إِنَّا غَیْرُ مُهْمِلِینَ لِمُرَاعَاتِکُمْ، وَلَا نَاسِینَ لِذِکْرِکُمْ…»»
یعنی: «ما در رسیدگی به حال شما کوتاهی نمیکنیم و هرگز شما را از یاد نبردهایم.» این بیان نشان میدهد که اگرچه مردم از دیدار آشکار امام محروماند، اما آن حضرت از امت خود غافل نیستند و پیوند ولایت همچنان برقرار است.
قرآن کریم نیز سنت الهی را بر وجود حجت در میان مردم استوار میداند. همانگونه که خورشید در پس ابر، گرما و نور خود را به زمین میرساند، وجود امام نیز در دوران غیبت منشأ برکات فراوان برای عالم است؛ هرچند بسیاری او را نبینند. در روایتی مشهور، پیامبر اکرم(ص) بهرهمندی مردم از امام غایب را به بهرهمندی از خورشید پشت ابر تشبیه کردهاند.
اگر امام زمان(عج) حاضرند، این پرسش پیش میآید که چرا بسیاری حضور ایشان را احساس نمیکنند؟ پاسخ را باید بیش از آنکه در غیبت امام جستوجو کرد، در غفلت انسانها یافت. گناه، دلبستگی به دنیا، ضعف معرفت و فاصله گرفتن از سبک زندگی اسلامی، حجابهایی هستند که مانع درک حضور معنوی امام میشوند. مشکل آن نیست که امام در میان ما نیست؛ مشکل آن است که ما کمتر خود را در محضر امام میبینیم.
از همین رو، بزرگان اخلاق همواره تأکید کردهاند که عصر غیبت، عصر بیامامی نیست؛ بلکه عصر مسئولیت بیشتر شیعیان است. منتظر واقعی کسی است که در رفتار، گفتار، عدالتخواهی، خدمت به مردم و تقوا، به گونهای زندگی کند که شایسته یاری امام عصر(عج) باشد.
تعبیر «غایبِ حاضر» پیام مهم دیگری نیز دارد؛ اینکه ارتباط با حضرت ولیعصر(عج) تنها به دیدار ظاهری محدود نیست. دعا برای فرج، عمل به دستورات الهی، انس با قرآن، خدمت به بندگان خدا و پایبندی به اخلاق اسلامی، همگی راههایی برای تقویت این ارتباط معنوی هستند. چه بسیار کسانی که امام را ندیدهاند، اما در پرتو ایمان و اخلاص، از هدایت و عنایت ایشان بهرهمند شدهاند.
در دنیای امروز که انسان با بحران هویت، اضطراب و ناامیدی روبهروست، باور به حضور زنده امام عصر(عج) سرچشمهای از آرامش و امید است. این باور به انسان یادآوری میکند که جهان هرگز از حجت الهی خالی نیست و رشته هدایت الهی همچنان برقرار است.
در یک جمعبندی میتوان گفت، حضرت مهدی(عج) غایبِ حاضر هستند؛ از دیدگان پنهان، اما در متن زندگی امت حاضر؛ ناشناخته، اما ناظر؛ دور از دسترس ظاهری، اما نزدیک به دلهای مؤمنان. هرچه معرفت انسان نسبت به امام بیشتر شود، حضور ایشان را در زندگی خود عمیقتر احساس خواهد کرد.
شاید مهمترین پرسش عصر غیبت این نباشد که «امام زمان(عج) کجا هستند؟» بلکه این باشد که ما در زندگی خود چه اندازه در جایگاهی قرار گرفتهایم که شایسته همراهی و یاری آن حضرت باشیم؟
