عباس دوران؛ از نابودی ناوگان عراق تا لغو اجلاس سران عدم تعهد در قلب بغداد

آینده تنها با گذر زمان رقم نمی‌خورد؛ آینده را انسان‌هایی می‌سازند که امید را از دست نمی‌دهند، مسئولیت را می‌پذیرند و برای تحقق آرمان‌های بزرگ تلاش می‌کنند. در فرهنگ مهدویت، این انسان‌ها «منتظران» هستند. انتظار در نگاه اهل‌بیت(ع)، حالت انفعال و چشم‌دوختن به حوادث نیست، بلکه حرکتی آگاهانه برای ساختن فرد و جامعه بر اساس ارزش‌های الهی است. از همین رو، آینده از آنِ منتظران است؛ چرا که آنان با ایمان، امید و عمل صالح، هر روز گامی به سوی تحقق وعده‌ی الهی برمی‌دارند.

آذر ۱۳۵۹، آسمان میمک. بالگرد کبرایی که تا دقایقی پیش، ستون‌های زرهی دشمن را یکی پس از دیگری به آتش می‌کشید، اکنون در آستانه سقوط است. خلبانِ ۲۷ ساله‌اش که دو ماه پیش، با وجود ترکش در سینه، از تخت بیمارستان به جبهه گریخته بود، این بار راهی برای گریز ندارد. اما احمد کشوری، آن که روزی در مسابقه طراحی کشور مقام اول را کسب کرده بود و بعدها، طراحی نبردهای هوایی را به هنرِ زندگی‌اش تبدیل کرد، در آخرین لحظات، بالگردِ در حال سوختن را به سوی خاک ایران هدایت می‌کند تا سقوطش، مرزِ شهادت را با مرزِ میهن یکی کند. این، روایتِ مردی است که سه ماهِ پایانیِ عمرش را، به حماسه‌ای بدل کرد که تا همیشه در تاریخِ هوانیروز می‌درخشد.

در روزگاری که تبلیغات دشمن، ارتش را «ارتش شاهنشاهی» می‌خواند و خلبانان آن را «مزدور» خطاب می‌کرد، مردی از دل همین ارتش، آسمان را به سنگر دفاع از انقلاب تبدیل کرد. عباس بابایی، آن که پزشکی را رها کرد تا خلبان شود، نه تنها خلبانی ماهر، که فرمانده‌ای بود که ساده‌زیستی را با فرماندهی، خدمت به روستاهای محروم را با رهبری عملیات‌های پیچیده هوایی تلفیق کرد. او که از فرماندهی پایگاه هشتم شکاری اصفهان تا معاونت عملیات نیروی هوایی را پیمود، در نهایت در روز عید قربان، در راه بازگشت از یک مأموریت شناسایی، بر اثر شلیک پدافند به شهادت رسید. این، روایت مردی است که به آسمان رفت تا زمین را حفظ کند.

در روزهایی که جنگ تحمیلی، زخم‌های تازه‌ای بر پیکر مردم مناطق جنوبی وارد کرده و نیاز به خدمات درمانی و بهداشتی را دوچندان ساخته است، جمعی از خیرین و نیکوکاران حوزه درمان و سلامت با حضور در قرارگاه بین‌المللی سازندگی اباصالح المهدی(عج)، آمادگی خود را برای مشارکت در امر درمان، کمک‌رسانی به آسیب‌دیدگان و یاری رساندن به مردم مناطق جنگی اعلام کردند.

در سحرگاهی که تبلیغات صدام از «امنیت کامل بغداد» پرده‌های دروغین می‌دوخت و سران کشورهای جهان برای شرکت در اجلاس غیرمتعهدها راهی پایتخت عراق می‌شدند، دو فانتوم ایرانی دیوار آهنین پدافند هوایی بغداد را در هم شکستند. یکی از آن‌ها، به فرماندهی سرهنگ خلبان عباس دوران، در آسمان بغداد به شهادت رسید؛ اما پیش از آن، پالایشگاه الدوره را به آتش کشید و آسمان پایتخت عراق را برای همیشه ناامن نشان داد. جنگی که با برگزاری این اجلاس می‌خواست به «صلح‌طلب‌نمایی» صدام مشروعیت ببخشد، با یک پرواز بی‌بازگشت، به شکستی تاریخی برای او تبدیل شد. این، روایت قهرمانی است که با یک مأموریت، معادلات سیاسی و نظامی یک جنگ را تغییر داد.

کمتر از پنج ماه از آغاز جنگ در غرب آسیا می‌گذرد و بازار جهانی نفت با یکی از شدیدترین شوک‌های عرضه در تاریخ خود دست‌وپنجه نرم می‌کند. اختلال همزمان در دو آبراه راهبردی تنگه هرمز و باب‌المندب، حدود یک‌چهارم عرضه نفت خام جهان را تحت تأثیر قرار داده و صادرات ترکیبی خلیج‌فارس و سواحل غربی عربستان را به کمتر از یک‌سوم دوران پیش از جنگ کاهش داده است. نهادهای معتبر جهانی از جمله آژانس بین‌المللی انرژی، اوپک و بانک‌های بزرگ سرمایه‌گذاری، پیش‌بینی‌های خود را به‌طور مکرر اصلاح کرده‌اند. برای بررسی ابعاد فنی و راهبردی این بحران، با سید علی میرمحمدی، مدیرعامل پایانه سیمان اروند و معاون سابق اقتصادی و برنامه‌ریزی شرکت توسعه صنعت سیمان کشور، به گفت‌وگو نشسته‌ایم.

در میان انبوه سخنرانی‌ها و بیانات رهبر شهید انقلاب اسلامی، «عدالت‌خواهی» یکی از محورهای پربسامد و راهبردی است که همواره به عنوان «هدف اولیه تشکیل نظام اسلامی» و «آرمان اساسی انقلاب» معرفی شده است. از اقتصاد تا قضاوت، از قانون‌گذاری تا اجرا، عدالت در منظومه فکری ایشان، نه یک شعار، که «مبنای عمل» و «ضابطه سنجش» کارگزاران نظام بوده است. در شرایطی که امروز برخی از عدالت به عنوان یک «واقعیت دست‌یافتنی» و برخی به عنوان یک «آرمان دست‌نیافتنی» یاد می‌کنند، بازخوانی بیانات رهبر شهید در این باره، چراغ راهی است برای سیاست‌گذاران و افکار عمومی. این گزارش، مروری است بر پنج جمله کلیدی از بیانات ایشان درباره عدالت‌خواهی و نگاهی تحلیلی بر ابعاد آن.

در رصد اقتصادی امروز، «عقب‌نشینی نفتکش آمریکایی از تنگه هرمز، فرار نفتکش‌ها از بندر ینبع عربستان، آتش‌سوزی در پالایشگاه آرامکو، افزایش ۱.۵ برابری درآمد نفتی ایران، سفر نخست‌وزیر عراق به تهران و امضای اسناد همکاری راهبردی، بهره‌برداری از نیروگاه زمین‌گرمایی و واحد بخار نیروگاه فردوسی، و تثبیت ۵۳۴ هزار شغل با سامانه کات» به محور اصلی روایت‌های اقتصادی، انرژی و دیپلماتیک تبدیل شده است.

جنگ رمضان نشان داد که برخلاف تمام پیش‌بینی‌های دشمن، جامعه ایران در مواجهه با بحران دچار فروپاشی نشد؛ بلکه شبکه‌های مردمی و سرمایه اجتماعی در سطح محله‌ها فعال شدند و بخشی از بار مدیریت بحران را بر دوش گرفتند. امروز، درس اصلی این تجربه، ضرورت بازتعریف بازسازی پساجنگ است؛ بازسازی‌ای که با اشتغال محلی، اقتصاد محله‌محور و نهادهای مشارکتی پیوند بخورد و در آن، دولت از مجری انحصاری به تسهیل‌گر و تنظیم‌گر مشارکت مردمی تبدیل شود؛ رویکردی که تاب‌آوری اقتصادی و کیفیت حکمرانی را در دوران پساجنگ تقویت خواهد کرد.

در شرایطی که تنگه هرمز به کمتر از ۱۰ درصد ظرفیت عادی خود رسیده، باب‌المندب در آستانه بسته شدن قرار دارد، ذخایر استراتژیک آمریکا به پایین‌ترین سطح ۴۰ سال اخیر سقوط کرده و ساختار بازار به «بکواردیشن» بازگشته است، جای تعجب دارد که قیمت نفت WTI همچنان زیر ۸۰ دلار باقی مانده است. آیا این یک «فرصت خریدِ» بی‌نظیر است یا نشانه‌ای از «خطای محاسباتیِ» بزرگ‌تر در بازارهای جهانی؟ این گزارش، نگاهی است به تناقضی که تحلیلگران را به حیرت واداشته است.

آینده تنها با گذر زمان رقم نمی‌خورد؛ آینده را انسان‌هایی می‌سازند که امید را از دست نمی‌دهند، مسئولیت را می‌پذیرند و برای تحقق آرمان‌های بزرگ تلاش می‌کنند. در فرهنگ مهدویت، این انسان‌ها «منتظران» هستند. انتظار در نگاه اهل‌بیت(ع)، حالت انفعال و چشم‌دوختن به حوادث نیست، بلکه حرکتی آگاهانه برای ساختن فرد و جامعه بر اساس ارزش‌های الهی است. از همین رو، آینده از آنِ منتظران است؛ چرا که آنان با ایمان، امید و عمل صالح، هر روز گامی به سوی تحقق وعده‌ی الهی برمی‌دارند.

آذر ۱۳۵۹، آسمان میمک. بالگرد کبرایی که تا دقایقی پیش، ستون‌های زرهی دشمن را یکی پس از دیگری به آتش می‌کشید، اکنون در آستانه سقوط است. خلبانِ ۲۷ ساله‌اش که دو ماه پیش، با وجود ترکش در سینه، از تخت بیمارستان به جبهه گریخته بود، این بار راهی برای گریز ندارد. اما احمد کشوری، آن که روزی در مسابقه طراحی کشور مقام اول را کسب کرده بود و بعدها، طراحی نبردهای هوایی را به هنرِ زندگی‌اش تبدیل کرد، در آخرین لحظات، بالگردِ در حال سوختن را به سوی خاک ایران هدایت می‌کند تا سقوطش، مرزِ شهادت را با مرزِ میهن یکی کند. این، روایتِ مردی است که سه ماهِ پایانیِ عمرش را، به حماسه‌ای بدل کرد که تا همیشه در تاریخِ هوانیروز می‌درخشد.

در روزگاری که تبلیغات دشمن، ارتش را «ارتش شاهنشاهی» می‌خواند و خلبانان آن را «مزدور» خطاب می‌کرد، مردی از دل همین ارتش، آسمان را به سنگر دفاع از انقلاب تبدیل کرد. عباس بابایی، آن که پزشکی را رها کرد تا خلبان شود، نه تنها خلبانی ماهر، که فرمانده‌ای بود که ساده‌زیستی را با فرماندهی، خدمت به روستاهای محروم را با رهبری عملیات‌های پیچیده هوایی تلفیق کرد. او که از فرماندهی پایگاه هشتم شکاری اصفهان تا معاونت عملیات نیروی هوایی را پیمود، در نهایت در روز عید قربان، در راه بازگشت از یک مأموریت شناسایی، بر اثر شلیک پدافند به شهادت رسید. این، روایت مردی است که به آسمان رفت تا زمین را حفظ کند.

در روزهایی که جنگ تحمیلی، زخم‌های تازه‌ای بر پیکر مردم مناطق جنوبی وارد کرده و نیاز به خدمات درمانی و بهداشتی را دوچندان ساخته است، جمعی از خیرین و نیکوکاران حوزه درمان و سلامت با حضور در قرارگاه بین‌المللی سازندگی اباصالح المهدی(عج)، آمادگی خود را برای مشارکت در امر درمان، کمک‌رسانی به آسیب‌دیدگان و یاری رساندن به مردم مناطق جنگی اعلام کردند.

در سحرگاهی که تبلیغات صدام از «امنیت کامل بغداد» پرده‌های دروغین می‌دوخت و سران کشورهای جهان برای شرکت در اجلاس غیرمتعهدها راهی پایتخت عراق می‌شدند، دو فانتوم ایرانی دیوار آهنین پدافند هوایی بغداد را در هم شکستند. یکی از آن‌ها، به فرماندهی سرهنگ خلبان عباس دوران، در آسمان بغداد به شهادت رسید؛ اما پیش از آن، پالایشگاه الدوره را به آتش کشید و آسمان پایتخت عراق را برای همیشه ناامن نشان داد. جنگی که با برگزاری این اجلاس می‌خواست به «صلح‌طلب‌نمایی» صدام مشروعیت ببخشد، با یک پرواز بی‌بازگشت، به شکستی تاریخی برای او تبدیل شد. این، روایت قهرمانی است که با یک مأموریت، معادلات سیاسی و نظامی یک جنگ را تغییر داد.

در نخستین گام از رقابت‌های جام‌جهانی ۲۰۲۶، تیم ملی فوتبال ایران در لس‌آنجلس آمریکا به مصاف نیوزیلند رفت و در دیداری حماسی، دو بار از پسِ گل زد و به تساوی ۲-۲ دست یافت. نمایشی از غیرت، وحدت و روحیه جهادی که بار دیگر ثابت کرد ملت ایران در سخت‌ترین شرایط هم هرگز تسلیم نمی‌شود.

در حالی که آمریکا میزبان جام جهانی با کارشکنی در صدور ویزا و بلوکه کردن درآمد بلیط‌ها، تلاش کرد حضور ایران را کمرنگ نشان دهد، یک گزارش راهبردی از ۶ سکوی داخلی و خارجی نشان می‌دهد: روایت «ایران مقتدر و صلح‌جو» با شعار «میناب ۱۶۸» و حمایت مردم مکزیک، بر پروژه تحریم روانی و مشروعیت‌زدایی دشمن غلبه کرد.

در رصد روزانه فضای مجازی، «شکاف عمیق روایت‌ها میان سکوهای داخلی و خارجی پیرامون حضور ایران در جام جهانی ۲۰۲۶» به محور اصلی تبدیل شده است. در سمت داخلی، محوریت با کارشکنی‌های سیاسی آمریکا در صدور ویزا، نمایش اقتدار ملی با نمادهای فرهنگی (تخت جمشید، دماوند، یادمان شهدای میناب)، تدابیر امنیتی بی‌سابقه مکزیک و حمایت رئیس فیفا است. در سمت خارجی، رد مشروعیت تیم ملی به عنوان «تیم رژیم»، بهره‌برداری از جام جهانی برای یادآوری کشته‌های اغتشاشات، تحلیل‌های ژئوپلیتیک درباره آتش‌بس موقت و انتشار شایعات تحقیرآمیز (ویزای ساعتی، بازداشت ایمن حسین عراقی) قرار دارد.

در رصد راهبردی محتوای جام جهانی 2026 در شش سکو در تاریخ 22 خردادماه، شکاف عمیقی میان روایت داخلی و خارجی دیده می‌شود؛ از یک سو پوشش گسترده پیروزی مقتدرانه مکزیک، امنیت بی‌سابقه کمپ ایران با ۳۰۰ نیروی گارد ملی، و پخش زنده از شبکه سه، و از سوی دیگر تلاش جریان معاند برای القای دوگانگی ملی با شایعات ممنوعیت پرچم شیر و خورشید و حذف سردار آزمون.

مسابقه ماراتن کیش تنها یک رخداد ورزشی نبود؛ این رویداد در سایه تحولات سال‌های اخیر و افزایش حساسیت‌ها نسبت به موضوعات فرهنگی و اجتماعی، به بستری برای شکل‌گیری روایت‌های متفاوت، قرائت‌های گاه متعارض و تحلیل‌های چندلایه تبدیل شد و صفحات رسانه‌ها را به میدان بازنمایی این اختلاف نگرش‌ها بدل کرد.