حملات هماهنگ جبهه مقاومت به متحدان غرب
حملات هماهنگ جبهه مقاومت به متحدان غرب
آنچه تا چند روز پیش یک درگیری محدود در تنگه هرمز تصور می‌شد، امروز به جنگی چندجبهه‌ای با ابعادی بی‌سابقه تبدیل شده است. حملات همزمان ایران به پایگاه‌های آمریکا در اردن، کویت و بحرین، شعله‌ور شدن دوباره جبهه یمن علیه تأسیسات نفتی عربستان، ورود مستقیم نیروهای عربستانی به خاک عراق در کنار آمریکا، و پیوند خوردن جنگ اوکراین به معادلات غرب آسیا، همگی نشان از تغییر راهبرد تهران از دفاع موضعی به تهاجم پیش‌دستانه دارد. این گزارش، تحلیلی است از گسترش دایره نبرد تا کرانه‌های شرقی مدیترانه و شمال خلیج فارس.

به گزارش پایگاه خبری قرارگاه بین‌المللی سازندگی اباصالح المهدی (عج)، در روزهای اخیر، دایره عملیاتی جمهوری اسلامی ایران گسترشی بی‌سابقه یافته است. حملات موشکی و پهپادی به پایگاه‌های نظامی آمریکا در اردن، کویت و بحرین، که تا پیش از این متحدان اصلی غرب در منطقه بودند، نشان از تغییر راهبردی در رویکرد تهران دارد. این حملات، پیام روشنی به همه پایتخت‌های عربی فرستاد: «هیچ کشوری در منطقه امن نیست.»

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز چهارشنبه اعلام کرد که چندین موشک بالستیک به تأسیسات نظامی ایالات متحده در اردن شلیک کرده است. همچنین پهپادهای ایران انبار مهمات را در پایگاه هوایی العدید کویت، ساختمان فرماندهی و انبارهای مهمات را در پایگاه هوایی علی‌السالم کویت، و مخازن سوخت را در پایگاه هوایی الازرق اردن هدف قرار داده‌اند. پایگاه الازرق به‌دلیل موقعیت، زیرساخت‌ها، تجهیزات نظامی و سرمایه‌گذاری قابل‌توجه واشنگتن، یکی از پایگاه‌های کلیدی آمریکا در منطقه محسوب می‌شود. در بحرین نیز انبارهای تجهیزات بزرگ و پادگان‌های نظامی در پایگاه هوایی عیسی هدف حمله قرار گرفته‌اند.

گسترش دایره عملیاتی ایران به فراسوی خلیج فارس

ارتش و سپاه پاسداران ایران از آغاز موج جدیدی از حملات به پایگاه‌های آمریکا در بحرین، اردن و کویت خبر دادند. بر اساس گزارش‌ها، پایگاه هوایی علی‌السالم در کویت و پایگاه هوایی شیخ عیسی در بحرین هدف قرار گرفته‌اند. در اردن نیز سامانه‌های پدافند هوایی این کشور موفق به رهگیری و سرنگونی هشت موشک شلیک‌شده از سوی ایران شده‌اند.

یک مقام آمریکایی مدعی شده است که تمام موشک‌های شلیک‌شده ایران به اردن رهگیری و منهدم شده‌اند، اما این ادعا در حملات پیشین نیز مطرح شده و هربار با انتشار تصاویر ماهواره‌ای یا تلفات نظامیان، کذب آنها فاش شده است.

هدف اصلی ایران از این حملات، گسترش میدان نبرد و پراکنده کردن توان نظامی آمریکا و متحدانش است. تهران اعلام کرده است که هرگونه تأسیسات یا پایگاهی در خاورمیانه که ارتش آمریکا از آن برای حمله به ایران استفاده کند، هدفی مشروع برای تلافی خواهد بود.

عضو ارشد مؤسسه خاورمیانه در تحلیل این حملات گفته است که اقدام ایران نشان‌دهنده عبور از سیاست اخیر تهران مبنی بر عدم تلافی‌جویی تا زمانی که ایالات متحده حملات خود را متوقف کرده است، می‌باشد.

بازگشت جبهه یمن و هدف قرار دادن تأسیسات نفتی عربستان

در تحولی هماهنگ با حملات ایران، جبهه یمن نیز بار دیگر شعله‌ور شده است. نیروهای حوثی یمن اعلام کردند که تأسیسات شرکت آرامکو در جازان و ینبع را با موشک هدف قرار داده‌اند.

بر اساس گزارش‌ها، در منطقه جازان ستون‌های غلیظ دودی در نزدیکی پالایشگاه آرامکو مشاهده شده و احتمال آسیب‌دیدگی برخی مخازن نفت و سوخت وجود دارد. در ینبع نیز دو موشک بالستیک به سمت تأسیسات نفتی شلیک شده است. بندر ینبع از مهم‌ترین مراکز صادرات نفت عربستان در دریای سرخ به شمار می‌رود.

حوثی‌ها اعلام کردند که این حملات در واکنش به نقض حریم هوایی یمن توسط پهپادهای سعودی انجام شده است. هم‌زمان، نیروهای دولت قانونی یمن با حمایت عربستان مواضع حوثی‌ها در مارب، الجوف و حدیده را هدف حملات هوایی قرار دادند.

این حملات که با موشک و پهپاد انجام شده، نشان از هماهنگی کامل میان جبهه‌های مقاومت دارد. هدف از این اقدام، فلج کردن اقتصاد نفتی عربستان و افزایش هزینه‌های جنگ برای ریاض است تا این کشور را به خروج از ائتلاف ضدایرانی وادار کند. افزایش این تنش‌ها نگرانی‌ها درباره امنیت عرضه جهانی نفت را تشدید کرده و بهای نفت برنت را به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسانده است.

ورود مستقیم عربستان و آمریکا به خاک عراق

برای نخستین بار، نیروهای عربستانی به همراه آمریکا وارد عملیات نظامی مستقیم در خاک عراق شدند. فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) اعلام کرد که نیروهای آمریکایی و عربستانی در یک عملیات مشترک، حملات دقیقی را علیه گروه‌های همسو با ایران در عراق انجام داده‌اند.

جنگنده‌های آمریکا و عربستان سعودی مراکز لجستیکی و انبارهای تسلیحاتی این گروه‌ها را در مناطق مختلف شرق عراق هدف قرار دادند. سازمان بسیج مردمی عراق (حشد شعبی) اعلام کرد که دست‌کم ۲۰ نفر از اعضای آن در این حملات کشته شده‌اند و این اقدام را «یک تشدید بسیار خطرناک، نقض حاکمیت عراق و حمله به نهادهای امنیتی رسمی این کشور» دانست.

سنتکام اعلام کرد این حملات در پاسخ به بیش از ۳۰ حمله پهپادی سپاه پاسداران طی ۷۲ ساعت گذشته انجام گرفته است. همچنین ادعا شد که در فاصله فوریه تا آوریل ۲۰۲۶، گروه‌های همسو با ایران در عراق بیش از ۶۰۰ بار برای حمله به شهروندان و تأسیسات آمریکا اقدام کرده‌اند.

این اقدام، خط قرمز تاریخی کشورهای عربی را شکست و نشان داد که عربستان برای جلوگیری از نفوذ بیشتر ایران، حاضر است هزینه‌های سنگین زمینی را بپذیرد. سعودی‌ها تأکید کرده‌اند که این حملات در چارچوب حق دفاع مشروع مندرج در ماده ۵۱ منشور سازمان ملل و با هماهنگی سنتکام انجام شده است.

آسیب‌پذیری متقابل زیرساخت‌های انرژی

بر اساس برآوردهای نظامی، اگر زیرساخت‌های نفتی ایران یا هر یک از کشورهای همسایه به طور سیستماتیک هدف قرار گیرد، تأسیسات نفتی عربستان، امارات و کویت در چند ساعت اول فروخواهند ریخت. این وابستگی متقابل، جنگ را به یک بازی باخت-باخت تبدیل کرده است.

حمله پهپادی حوثی‌ها در سال ۲۰۱۹ به تأسیسات آرامکو که باعث کاهش ۵۰ درصدی تولید نفت عربستان شد,هشداری جدی برای تمام کشورهای منطقه است. تکرار چنین حملاتی در جازان و ینبع نشان می‌دهد که زیرساخت‌های انرژی در این جنگ به شدت آسیب‌پذیر هستند و هرگونه تشدید تنش می‌تواند عرضه نفت جهان را دچار شوک بی‌سابقه‌ای کند.

ورود اوکراین و فرامنطقه‌ای شدن جنگ

در تحولی شگفت‌انگیز، اوکراین که خود درگیر جنگی مرگبار با روسیه است، به معادله ایران و آمریکا پیوند خورده است. رئیس‌جمهور اوکراین اعلام کرده است که ۲۲۸ متخصص نظامی اوکراینی در قطر، امارات، عربستان سعودی، کویت و اردن مستقر هستند.

ولودیمیر زلنسکی اعلام کرده است که اوکراین پهپادهای رهگیر و کارشناسان پدافند هوایی را به اردن و کشورهای حاشیه خلیج فارس اعزام کرده است. وظیفه اصلی این کارشناسان، شناسایی مشکلات و تقویت حفاظت از مردم و زیرساخت‌ها در برابر پهپادها و موشک‌های ایرانی است.

زلنسکی تأکید کرده است که تجربه اوکراین در مقابله با حملات پهپادی «منحصربه‌فرد» است و کشورهای منطقه به همین دلیل به فناوری و تجربه اوکراین علاقه‌مند هستند. اوکراین همچنین پهپادهای رهگیر و تیمی از کارشناسان را برای کمک به حفاظت از پایگاه‌های نظامی آمریکا در اردن اعزام کرده است.

این تحول نشان می‌دهد که جنگ اوکراین و جنگ غرب آسیا به هم گره خورده و دو جبهه شرقی و جنوبی، یک جبهه واحد علیه محور ایران-روسیه را شکل داده‌اند. کی‌یف با ارائه داده‌های ماهواره‌ای و هشدارهای زودهنگام، به جبهه آمریکا پیوسته و تلاش دارد تا تنفس راهبردی را برای ایران سخت‌تر کند.

تلاش آمریکا و اسرائیل برای ائتلاف‌سازی با کشورهای عربی

واشنگتن و تل‌آویو با بزرگنمایی تهدید ایران، می‌کوشند همه کشورهای عربی را به جنگ با ایران بکشانند. سعودی‌ها با ورود مستقیم به خاک عراق و انجام حملات مشترک با آمریکا، گام مهمی در این مسیر برداشته‌اند.

با این حال، امارات و قطر با سیاست کناره‌گیری هوشمندانه، از افتادن در این ائتلاف خودداری کرده‌اند. قطر از ایران و آمریکا خواسته است به مفاد توافقنامه پایبند بمانند. کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز بیانیه‌هایی منتشر کرده‌اند که می‌گوید در عملیات علیه ایران شرکت ندارند و از سرزمین‌شان به عنوان پایگاه حمله استفاده نمی‌شود.