به گزارش پایگاه خبری قرارگاه بینالمللی سازندگی اباصالح المهدی (عج)، پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی به مناسبت تشییع و تدفین قائد شهید امت، نه یک متنِ تسلیتِ معمولی، که منشوری برای بازتعریفِ «فلسفه تشییع شهید» در گفتمان انقلاب اسلامی است. این پیام، تشییع را از یک آیینِ صرفاً عاطفی، به یک «فرآیند جامعهساز» و «مسئولیتآفرین» ارتقا میدهد.
شهید؛ غایبِ حاضر
در فرهنگ دینی، مرگ معمولاً پایان حضور انسان در جامعه تلقی میشود، اما شهید از این قاعده مستثناست. قرآن کریم، شهید را زنده میداند و انقلاب اسلامی نیز این حقیقت قرآنی را از یک مفهوم اعتقادی به یک واقعیت اجتماعی تبدیل کرده است. به همین دلیل، در پیام رهبر انقلاب، شهید نه فردی غایب، بلکه شخصیتی حاضر و اثرگذار است که حتی پس از شهادت، الهامبخش حرکت یک ملت میشود. تشییع شهید، در این نگاه، پایان یک زندگی نیست؛ بلکه آغاز مرحلهای تازه از حیات اجتماعی اوست. تا پیش از شهادت، شهید با رفتار و مجاهدت خود اثر میگذارد؛ اما پس از شهادت، پیکر او، نام او و خاطره او به سرمایهای عمومی تبدیل میشود که میتواند میلیونها انسان را به میدان بیاورد. این، همان حقیقتی است که رهبر انقلاب با تقدیر از حضور تاریخی مردم در مراسم تشییع بر آن تأکید میکنند.
از سوگوار تا وارث؛ تغییر جایگاه مخاطب
نکته قابل تأمل دیگر، تفاوت تشییع در فرهنگ انقلاب اسلامی با الگوهای متعارف جهان است. در بسیاری از کشورها، مراسم بدرقه شخصیتهای سیاسی، پایان یک دوره تلقی میشود؛ اما در فرهنگ مقاومت، تشییع آغاز یک مسئولیت جمعی است. به همین دلیل، در متن پیام، مخاطب تنها به گریستن دعوت نمیشود، بلکه به «عهد بستن»، «استقامت»، «ادامه راه» و «عمل» فراخوانده میشود. این تغییر مخاطب از «سوگوار» به «وارث راه شهید»، مهمترین ویژگی این پیام است. پیام، مردم را از جایگاه تماشاگر به جایگاه کنشگر و از مرتبه عزادار به مرتبه عهدگزار ارتقا میدهد و این، نقطه کانونیِ تحولِ اجتماعیِ مورد نظر آن است.
تشییع؛ بزرگترین مانور همبستگی ملی
از سوی دیگر، این پیام یک نکته مهم در حوزه سرمایه اجتماعی را نیز آشکار میکند. دشمن همواره تلاش میکند با ترور نخبگان، جامعه را دچار پراکندگی و بیاعتمادی کند؛ اما تشییع شهید، دقیقاً نتیجهای معکوس ایجاد میکند. میلیونها انسان که شاید در زندگی روزمره از یکدیگر فاصله داشته باشند، حول یک آرمان مشترک گرد هم میآیند. به این ترتیب، تشییع شهید به بزرگترین مانور همبستگی ملی تبدیل میشود؛ همبستگیای که نه با دستور اداری، بلکه با ایمان و باور مردم شکل میگیرد. این همبستگی، در متن پیام، به صراحت «تاریخی، دشمنشکن و شگفتانگیز» توصیف شده است.
از یاد تا مسئولیت؛ زندهنگهداشتن عدالت
پیام رهبر انقلاب، در ادامه، این سرمایه اجتماعی را به یک مسئولیت تاریخی پیوند میزند. تأکید بر خونخواهی شهیدان، صرفاً دعوت به انتقام نیست، بلکه تأکید بر زنده نگه داشتن عدالت و جلوگیری از عادیسازی جنایت است. جامعهای که خون شهید خود را فراموش کند، به تدریج حساسیت خود را نسبت به ظلم نیز از دست خواهد داد؛ اما جامعهای که یاد شهید را به مسئولیت تبدیل کند، در برابر تهدیدها نیز مقاومتر خواهد بود. پیام، خونخواهی را بهعنوان «خواست قطعی ملت» و «مأموریتی تاریخی برای آزادگان جهان» ترسیم میکند و از این رهگذر، سوگ را به یک پروژهی عدالتخواهانهی جهانی بدل میسازد.
جمعبندی؛ تشییع، مدرسهای برای آیندهسازی
در نهایت، پیام رهبر انقلاب یک درس بزرگ برای جامعه امروز دارد؛ اینکه تشییع شهید، صرفاً آیین بدرقه نیست، بلکه مدرسهای برای تربیت نسلهاست. در این مدرسه، مردم میآموزند که چگونه از اندوه، امید بسازند؛ از فقدان، مسئولیت بیافرینند؛ و از شهادت، آیندهای روشنتر ترسیم کنند. شاید به همین دلیل است که انقلاب اسلامی، برخلاف بسیاری از انقلابهای معاصر، هر بار که شهیدی را بدرقه کرده، نه ضعیفتر، بلکه منسجمتر، باانگیزهتر و آمادهتر برای ادامه مسیر شده است. این، همان رازِ تداومِ انقلابی است که در پیامِ رهبرِ شهید، بهخوبی تبیین شده است.
