به گزارش پایگاه خبری قرارگاه بینالمللی سازندگی اباصالح المهدی (عج)، در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب اسلامی، دشمنشناسی صرفاً شناخت یک دولت یا یک قدرت نظامی نیست؛ بلکه شناخت یک «جریان سلطه» است که با ابزارهای متغیر اما اهداف ثابت، در پی تضعیف استقلال ملتها، تغییر هویت جوامع و تحمیل اراده خود بر دیگران است. ایشان بارها تأکید کردند که اگر ملتی دشمن خود را نشناسد، ناخواسته در زمین او بازی خواهد کرد.
رهبر شهید انقلاب اسلامی در یکی از بیانات خود تصریح میکنند: «دشمن را باید شناخت؛ اگر دشمن را نشناسیم، از همان جایی که انتظار نداریم ضربه خواهیم خورد.» این جمله، تنها یک توصیه سیاسی نیست؛ بلکه یک قاعده راهبردی برای اداره جامعه اسلامی است.
ضرورت دشمنشناسی؛ شرط بقا در میدان نبرد نامتقارن
تجربه تاریخی ملت ایران نیز مؤید همین حقیقت است. از کودتای ۲۸ مرداد تا جنگ تحمیلی، از تحریمهای اقتصادی تا ترور دانشمندان، از جنگ رسانهای تا عملیات شناختی، همه نشان میدهد که دشمن با تغییر ابزارها، اهداف خود را دنبال کرده است. رهبر شهید انقلاب اسلامی بارها تأکید داشتند که اشتباه بزرگ، محدود کردن دشمنیها به مسائل مقطعی است.
ایشان معتقد بودند مسئله اصلی قدرتهای سلطهگر، اصل استقلال جمهوری اسلامی است؛ زیرا انقلاب اسلامی با نفی وابستگی، الگوی جدیدی از حکمرانی مبتنی بر دین، مردم و عزت ملی را به جهان معرفی کرد. در بیانی دیگر فرمودند: «دشمنی آمریکا با ملت ایران به خاطر اسلام، استقلال و ایستادگی ملت ایران است.»
بر همین اساس، ایشان همواره نسبت به سادهسازی روابط بینالملل هشدار میدادند و معتقد بودند نباید تصور کرد که با عقبنشینی از اصول یا تغییر برخی سیاستها، دشمنیها پایان خواهد یافت. از نگاه ایشان، تا زمانی که ملت ایران بر استقلال، عزت و هویت اسلامی خود پای بفشارد، جریان سلطه نیز برای مهار این الگو تلاش خواهد کرد.
دشمن کیست؟ شناخت ماهیت، نه صرفاً مصداق
در منظومه فکری رهبر شهید، دشمنشناسی با شناخت ماهیت دشمن آغاز میشود. ایشان با تأکید بر مبانی قرآنی، دشمن را اینگونه تعریف میکنند: «دشمن کیست؟ همان است که قرآن فرمود: «و یرید الّذین یتّبعون الشّهوات ان تمیلوا میلاً عظیماً»[نساء،۲۷] کسانی که مست شهوت و قدرت و پولند، آنها هستند که میخواهند همهی مردم در حال غفلت باشند.»
ایشان همواره بر این نکته تأکید داشتند که شناخت دشمن به معنای شناخت جریانهای سلطهگر و استکباری است، نه صرفاً یک کشور یا دولت خاص. در این نگاه، دشمنی با جمهوری اسلامی، دشمنی با «اراده مستقل یک ملت» و «الگوی حکمرانی مبتنی بر دین» است. بر همین اساس، ایشان بارها نسبت به تلاش دشمن برای «مخدوش کردن چهره سپاه و بسیج» هشدار دادند و آن را نشانهای از ترس دشمن از جذابیت این نهادها دانستند.
تغییر ماهیت جنگها؛ از میدان نظامی تا جنگ شناختی
شاید مهمترین ویژگی نگاه رهبر شهید انقلاب اسلامی به دشمن، توجه به تغییر ماهیت جنگها باشد. اگر در گذشته جنگها با لشکرکشی و اشغال سرزمینها شناخته میشد، امروز میدان اصلی نبرد، ذهن انسانهاست. ایشان بارها از «جنگ نرم»، «جنگ ترکیبی» و «جنگ شناختی» سخن گفتند و هشدار دادند که دشمن بیش از آنکه به دنبال شکست نظامی باشد، به دنبال تغییر محاسبات مردم و مسئولان است.
در این چارچوب، رسانه به یکی از اصلیترین ابزارهای دشمن تبدیل میشود. رسانهای که بتواند امید را به یأس، اعتماد را به تردید، وحدت را به اختلاف و حقیقت را به تحریف تبدیل کند، بدون شلیک حتی یک گلوله، بخشی از اهداف دشمن را محقق کرده است. رهبر شهید انقلاب اسلامی در همین زمینه میفرمودند: «امروز مهمترین برنامه دشمن، مأیوس کردن مردم است.»
از همین رو، ایشان «جهاد تبیین» را یک وظیفه قطعی و فوری معرفی کردند؛ زیرا معتقد بودند اگر روایت صحیح از واقعیتها ارائه نشود، دشمن روایت خود را بر افکار عمومی تحمیل خواهد کرد. در نگاه ایشان، نبرد امروز، بیش از آنکه نبرد تجهیزات باشد، نبرد روایتها، ادراکها و امیدهاست.
نفوذ؛ پیچیدهترین ابزار دشمن
یکی دیگر از مؤلفههای مهم دشمنشناسی در اندیشه ایشان، مسئله نفوذ است. رهبر شهید انقلاب اسلامی نفوذ را صرفاً به معنای حضور یک جاسوس در ساختارهای امنیتی نمیدانستند، بلکه تغییر ذائقه فرهنگی، تغییر اولویتهای اقتصادی، تغییر محاسبات مسئولان و حتی ایجاد دوگانگی در افکار عمومی را نیز از مصادیق نفوذ برمیشمردند.
از این منظر، دشمن زمانی موفق است که بتواند بدون درگیری مستقیم، جامعه را نسبت به آرمانهای خود دچار تردید کند. به همین دلیل، ایشان همواره بر افزایش بصیرت عمومی، ارتقای سواد رسانهای و حفظ وحدت ملی تأکید داشتند. ایشان در بیانی هشدارآمیز فرمودند: «اگر شما خواب بودید، یک بچّه هم میتواند به شما ضربه بزند، چه برسد به یک دشمن مسلّح و آمادهی کار.»
تفکیک میان دشمنی با نظام سلطه و احترام به ملتها
نکته قابل توجه دیگر در اندیشه رهبر شهید انقلاب اسلامی، تفکیک میان دشمنی با نظام سلطه و احترام به ملتها است. ایشان بارها تصریح کردند که جمهوری اسلامی با ملتهای جهان دشمنی ندارد؛ بلکه مخالفت آن با نظام سلطه، سیاستهای استکباری و رژیمهای اشغالگر است. این نگاه، موجب شد حمایت از ملت فلسطین، دفاع از مظلومان و مقابله با اشغالگری، به یکی از اصول ثابت سیاست خارجی جمهوری اسلامی تبدیل شود.
دشمنشناسی، مقدمه عزت، نه بهانه ترس
از سوی دیگر، ایشان همواره تأکید میکردند که دشمنشناسی نباید به ترس یا انفعال منجر شود. شناخت دشمن، مقدمه اعتماد به نفس ملی و برنامهریزی صحیح است، نه بهانهای برای ناامیدی. در همین چارچوب، بارها با اشاره به شکستهای آمریکا و متحدانش در منطقه، یادآور شدند که هرگاه ملت ایران با وحدت، ایمان و بصیرت در میدان حاضر شده، همه نقشههای دشمن ناکام مانده است.
رهبر شهید انقلاب اسلامی میفرمودند: «اگر ملت ایران دشمن را درست بشناسد و در مقابل او بایستد، دشمن هیچ غلطی نمیتواند بکند.» این جمله، عصاره راهبردی است که جمهوری اسلامی طی دهههای گذشته بر اساس آن مسیر خود را پیموده است؛ راهبردی که بر شناخت واقعبینانه تهدیدها، تکیه بر ظرفیتهای داخلی، حفظ وحدت ملی و امید به آینده استوار است.
جمعبندی؛ دشمنشناسی، اصلی دائمی برای صیانت از انقلاب
امروز که جنگهای ترکیبی، عملیات روانی، تحریمهای هوشمند و شبکههای رسانهای جهانی، ابزارهای جدید دشمن برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی شدهاند، بازخوانی اندیشههای رهبر شهید انقلاب اسلامی درباره دشمنشناسی، ضرورتی دوچندان یافته است. دشمن ممکن است چهره، ادبیات و ابزار خود را تغییر دهد، اما هدف او همچنان تضعیف استقلال، هویت و اقتدار ملت ایران است.
بر این اساس، دشمنشناسی در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب اسلامی، یک اصل دائمی برای صیانت از انقلاب اسلامی است؛ اصلی که بر بصیرت، جهاد تبیین، وحدت ملی، هوشیاری در برابر نفوذ، اعتماد به ظرفیتهای داخلی و شناخت دقیق شیوههای نوین سلطه استوار است. هر جامعهای که این اصول را چراغ راه خود قرار دهد، نه تنها از آسیبهای جنگ شناختی مصون خواهد ماند، بلکه خواهد توانست با اقتدار، مسیر پیشرفت و عزت خود را ادامه دهد.
