◉ سوژهها
انرژی و نفت:
سکوی فرایندی P۴ میدان نفتی «رشادت» با وزن حدود ۶ هزار و ۲۰۰ تن، روز یکشنبه اول تیرماه با موفقیت در آبهای خلیجفارس نصب شد. این سکو که توسط متخصصان و سازندگان داخلی طراحی، ساخته و نصب شده است، زمینه افزایش روزانه ۳۵ هزار بشکهای ظرفیت تولید نفت و تزریق روزانه ۸۰ هزار بشکه آب برای حفظ فشار مخزن را فراهم میکند. با نصب این سکو، تولید نفتی میدان رشادت از حدود ۱۴ تا ۱۵ هزار بشکه در روز به ۵۰ هزار بشکه در روز افزایش خواهد یافت و ظرف شش ماه آینده با تکمیل سایر بخشها و تجهیزات آن، به بهرهبرداری کامل خواهد رسید.
طبق تفاهمنامه ایران و آمریکا، فروش نفت و نقل و انتقالات مربوط به آن در مدت ۶۰ روز معافیت خواهد داشت و پول نفت میتواند مستقیماً از طریق سیستم بانکی بینالملل به ایران برسد. رئیس بانک مرکزی تأکید کرده است که در این ۶۰ روز هزینه نقل و انتقال ناشی از تحریمها حذف میشود، اما این به معنای کنار گذاشتن شبکهای که برای خنثیسازی تحریم ایجاد شده، نیست. کارشناسان هشدار دادهاند که پس از پایان دوره ۶۰ روزه، خطر بازگشت پر قدرت تراستیها و واسطهها وجود دارد.
پس از هشدار سپاه پاسداران مبنی بر تردد بدون هماهنگی از تنگه هرمز، قیمت نفت برنت طی چند ساعت از ۷۳.۱۳ دلار به ۷۵.۸۱ دلار در هر بشکه رسید و ۲.۶۸ دلار گران شد. سپاه پاسداران اعلام کرد تنها مسیر امن همان مسیر ایرانی است و با شناورهای متخلف برخورد میشود. مدیریت آبراه خلیجفارس نیز اعلام کرده است که تبعات عبور از مسیرهای غیرمجاز برعهده مالک، بهرهبردار و فرمانده شناور است.
وزیر انرژی آمریکا در گفتوگو با سیانبیسی اعلام کرد که لغو تحریمهای نفتی ایران باعث میشود این کشور بتواند نفت خود را در بازارهای جهانی بفروشد. وی تأکید کرد که ایران با وجود تحریمها نیز توانسته بود روزانه ۱.۵ تا ۲ میلیون بشکه نفت بفروشد و تحریمها نتوانسته بود صادرات نفت ایران را به صفر برساند.
منطقهای و نظامی:
بر اساس دادههای پایگاه اطلاعاتی مچ اوسینت، شناوری که در کریدور جنوبی تنگه هرمز هدف اصابت پرتابه قرار گرفت، در حال خروج از خلیجفارس و هماهنگ با آمریکا بود.
سازمان جهانی دریانوردی (IMO) روز پنجشنبه عملیات تخلیه حدود ۱۱ هزار ملوان سرگردان در منطقه تنگه هرمز را پس از اخطار ایران متوقف کرد. آرسنیو دومینگوئز، دبیرکل IMO، با اشاره به اینکه چندین کشتی با موفقیت تخلیه شدهاند، تصمیم به توقف موقت عملیات گرفت تا اطمینان حاصل شود که تضمینهای ایمنی لازم برای کشتیهای منطقه همچنان برقرار است.
تحولات ماههای اخیر درس عبرتی برای مسقط بوده است. جنگ ایران و آمریکا کشورهای عربی منطقه را به «آسیبهای جانبی» جنگ تبدیل کرد. تنها راه تضمین امنیت پایدار در تنگه هرمز برای عمان، تفاهم با ایران است؛ تفاهمی که هم حاکمیت دو کشور ساحلی را به رسمیت بشناسد و هم منافع جهانی را تأمین کند.
بانکی و اقتصادی:
اختلال مقطعی که در خدمات کارتمحور چهار بانک ملی، صادرات، تجارت و توسعه صادرات ایجاد شده بود، برطرف شد. این اختلال که از ۲۳ خرداد ماه و در پی یک حمله سایبری صورت گرفته بود، با تلاش تیمهای فنی و شرکت خدمات انفورماتیک، پس از چند روز برطرف شد. عملیات پایدارسازی شبکه بانکی انجام شده و تمامی خدمات کارتمحور هماکنون در دسترس مشتریان است.
دونالد ترامپ شرکتهای نفتی را به سوءاستفاده از کاهش قیمت نفت متهم کرده است، اما نمودار کرک اسپرد (اختلاف قیمت بنزین با نفت خام) نشان میدهد که با وجود کاهش قیمت نفت از ۹۰ به ۷۵ دلار، اسپرد بنزین از ۳۳ به ۴۱ واحد صعود کرده است. تأسیسات پالایشی آمریکا برای نفت سنگین کانادا و ونزوئلا طراحی شدهاند و نفت سبک ایران دقیقاً همان خوراکی است که پالایشگاههای آمریکا برای تولید بنزین به آن نیاز دارند، اما تحریمها و جنگ جلوی این معادله را گرفته است.
بر اساس مصوبه کارگروه ماده ۴، امکان واردات کالا در قالب رویه ملوانی (کالاهای تهلنجی) از مبدأ جزیره کیش فراهم خواهد شد. اجرای این رویه علاوه بر کمک به تنظیم بازار و تأمین بخشی از نیاز کالایی مناطق مرزنشین کشور، زمینه افزایش اشتغال مستقیم و غیرمستقیم را نیز فراهم میکند.
◉ چهار حقیقت پنهان در اظهارات اسکات بسنت
اظهارات بیادبانه وزیر خزانهداری آمریکا، اسکات بسنت، پرده از چهار حقیقت راهبردی در رویکرد واشنگتن به ایران بر میدارد:
۱. نگاه از بالا به پایین (نگاه ارباب و رعیتی)
بسنت با لحنی تحقیرآمیز و از موضع قدرت سخن گفته است. این نگاه بالابهپایین در برابر ملت ایران بارها آزموده شده و هر بار با شکست مواجه شده است. چنگیز با شمشیر آمد اما نوادگانش شاگرد خط و فرهنگ پارسی شدند؛ صدام با تکبر ایران را «کلنگی» خواند و آخرش در سوراخی تاریک به پایان رسید. ملت ایران ثابت کرده است هر کس با چنین نگاهی وارد شده، سرنوشتی بهتر از آن متکبران نداشته است.
۲. اعتراف رسمی به بدعهدی و بیاعتباری
بسنت با صراحت اعلام کرده است: «لغو تحریمهای نفتی ایران مثل دادن هویج به آنهاست… این یک هویج است که ما همیشه میتوانیم آن را پس بگیریم». وزیر خزانهداری آمریکا بیآنکه بخواهد، دقیقاً همان چیزی را فریاد میزند که ایران سالهاست میگوید: وعدههای آمریکا تضمین ندارد و هر امتیازی یک تله است. برجام یک کلاس درس تمامعیار بود؛ تحریمها را لغو کردند، ایران به تعهداتش عمل کرد، اما با یک امضای ترامپ همان هویج را قاپیدند و تحریمها را چندلایهتر برگرداندند.
۳. مذاکره، ادامه جنگ اقتصادی با روشی دیگر
بسنت پرده از یک واقعیت تلخ برمیدارد: در قاموس آنها، جنگ و مذاکره دو لبه یک قیچی برای فلج کردن اقتصاد ایراناند. او صریح میگوید که آنچه با فشار حداکثری و جنگ تحریمی نتوانستند بگیرند، حالا در پوشش مذاکره و «هویج» نشانه گرفتهاند. یعنی مذاکره برایشان ابزار صلح نیست، تغییر میدان نبرد است؛ از میدان تحریم مستقیم و جنگ به میدان تطمیع.
۴. نظارت بر داراییهای آزادشده و بازچرخانی به نفع آمریکا
بسنت اعلام کرده که وزارت خزانهداری بر نحوه استفاده ایران از داراییهای بلوکهشده، پس از آزادسازی آنها نظارت خواهد داشت. به گفته او، «بخش بسیار بزرگی از این منابع صرف خرید مواد غذایی و داروهای آمریکایی استفاده خواهد شد». نخستین بخش از این داراییها احتمالاً از قطر آزاد میشود و مقامهای وزارت خزانهداری آمریکا در دوحه بر نحوه تخصیص آن نظارت خواهند داشت. این سازوکار در عمل باعث میشود این منابع دوباره به سمت خرید محصولات آمریکایی هدایت و «بازچرخانی» شوند.
