به گزارش پایگاه خبری قرارگاه بینالمللی سازندگی اباصالح المهدی(عج)، رهبر شهید انقلاب اسلامی بارها هشدار دادند که قدرتهای سلطهگر، بیش از آنکه از توان نظامی کشورهای اسلامی هراس داشته باشند، از «اتحاد» آنان بیم دارند. تجربه تاریخی نیز این واقعیت را اثبات کرده است؛ هر جا مسلمانان و ملتهای مستقل در کنار یکدیگر ایستادهاند، پروژههای استعمار، اشغال و سلطه با شکست روبهرو شده و هر جا اختلاف، تعصب و درگیریهای داخلی غلبه کرده، راه برای نفوذ بیگانگان هموار شده است. ایشان در دیدارهای متعدد با میهمانان کنفرانس وحدت اسلامی تأکید کردند که دشمنان بر نقاط اختلاف تکیه میکنند، در حالی که وظیفه امت اسلامی، تقویت مشترکات و جلوگیری از تبدیل اختلافها به دشمنی است.
وحدت؛ یک اصل قرآنی، نه یک تاکتیک مقطعی
در اندیشه رهبر شهید، وحدت نه یک «تاکتیک» که یک «اصل» از اصول اسلام و یک «امر قرآنی» بود. ایشان بارها با استناد به آیه شریفه «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا» تأکید میکردند که قرآن مؤمنان را نه تنها به اعتصام به حبلالله، که به انجام این اعتصام بهصورت «جمعی» و «همه با هم» فرمان داده است. از نگاه ایشان، وحدت بهقدری اهمیت دارد که در آیه دیگری از سوره حجرات، اگر گروهی از مؤمنان بر دیگری بغی کند، قرآن فرمان مقاتله با آن گروه را صادر میکند تا او را به وحدت بازگرداند. این نشان میدهد که وحدت در نگاه ایشان، یک اصل بنیادین و غیرقابلمصالحه است که از متن قرآن و شریعت اسلامی نشأت میگیرد.
«وحدت»؛ استراتژی تمدنی، نه شعار سیاسی
بسیاری از تحلیلگران و اندیشمندان جهان اسلام، «وحدت» را در منظومه فکری رهبر شهید، فراتر از یک رویکرد دیپلماتیک یا مصلحتی دانسته و آن را یک «استراتژی تمدنی» و «فریضهای فراتر از مرزهای جغرافیایی» معرفی کردهاند. ایشان وحدت اسلامی را یک «فریضه شرعی» و «ضرورتی راهبردی و تمدنی» برای امت اسلامی میدانستند، نه صرفاً شعاری سیاسی یا تاکتیکی مقطعی. از نگاه ایشان، دشمنان اسلام، امت اسلامی را بهعنوان یک پیکر واحد هدف قرار میدهند و میان مذاهب مختلف اسلامی تفاوتی قائل نیستند؛ ازاینرو، مقابله با چالشهای سیاسی، امنیتی و فرهنگی، جز با «وحدت» ممکن نیست. ایشان خود در این باره فرمودهاند: «من از قدیم این اعتقاد و تفکر را داشتم و دارم و آن را یک مسألهی استراتژیک میدانم، یک مسألهی تاکتیکی و مصلحتی هم نیست».
معنای وحدت؛ نه یکسانسازی، که ایستادگی متحدانه
یکی از مهمترین ویژگیهای اندیشه ایشان آن بود که وحدت را به معنای حذف تفاوتها نمیدانستند. ایشان هرگز از مذاهب اسلامی نمیخواستند از اعتقادات خود دست بردارند؛ بلکه تأکید داشتند که «مراد ما از وحدت اسلامی، یکی شدن عقاید و مذاهب اسلامی نیست» و اختلافات عقاید فقهی و کلامی نباید هیچ تأثیری در میدان واقعیت زندگی و سیاست داشته باشد. بهتعبیر ایشان، «وحدت یعنی عدم تنازع: وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا». از این منظر، وحدت به معنای «ایستادگی متحدانه در برابر دشمن مشترک» است؛ یعنی همه گروههای اسلامی، با وجود اختلافات فکری و فقهی، در برابر استکبار و صهیونیسم، شعارهای واحد بدهند، تبلیغ واحد بکنند و راه واحد را بپیمایند.
فلسطین؛ معیار صداقت در وحدت
در این چارچوب، وحدت از نگاه رهبر شهید انقلاب اسلامی تنها میان شیعه و سنی معنا پیدا نمیکند. ایشان افق بزرگتری را ترسیم میکردند؛ همگرایی همه ملتهای مسلمان در برابر سلطهطلبی، اشغالگری، اسلامهراسی و تحقیر هویت اسلامی. از این منظر، فلسطین صرفاً مسئله یک ملت نیست، بلکه «معیار صداقت جهان اسلام در دفاع از ارزشهای مشترک» است. هر اندازه مسلمانان پیرامون این آرمان به وحدت نزدیک شوند، امکان شکلگیری یک قدرت مؤثر در معادلات جهانی افزایش خواهد یافت.
وحدت؛ رمز پیروزی جبهه مقاومت
تجربه میدانی جبهه مقاومت نیز گواه بر این مدعاست. رهبر شهید بارها تأکید میکردند که «مقاومت در لبنان با همین نزدیکشدنها و همکاریها، پیروز میشود» و «مقاومت در فلسطین زمانی به پیروزی رسید که در داخل و خارج فلسطین با دیگر اعضای … همکاری کرد». این نگاه، وحدت را از یک مفهوم انتزاعی به یک راهکار عملی برای پیروزی در میدان نبرد تبدیل میکند. در روزهای پس از شهادت ایشان نیز موجی بیسابقه از وحدت شیعه و سنی در سراسر جهان اسلام بهراه افتاد که نشاندهنده عمق تأثیرگذاری این راهبرد در میان ملتهاست.
پروژه دائمی دشمن؛ تفرقه بینداز و حکومت کن
در سوی دیگر این معادله، پروژه دائمی دشمن برای تولید اختلاف قرار دارد. رهبر شهید انقلاب اسلامی بارها هشدار دادند که جنگ امروز، تنها جنگ سلاح نیست؛ جنگ روایتها، جنگ رسانهها و جنگ ادراکهاست. ایشان تأکید میکردند که «دشمن در برابر حرکت عظیم اسلامی احساس ضعف میکند؛ ازاینرو به جنگ روانی، ایجاد رعب و وحشت، و تبلیغات علیه یکدیگر متوسل میشود». شبکههای رسانهای، اتاقهای فکر و دستگاههای تبلیغاتی قدرتهای بزرگ، با برجسته کردن اختلافات قومی، مذهبی، سیاسی و حتی فرهنگی، میکوشند سرمایه اجتماعی ملتها را فرسوده کنند. هدف نهایی، تجزیه اراده ملتها پیش از هرگونه رویارویی سخت است. این همان چیزی است که امروز در بسیاری از بحرانهای منطقه غرب آسیا و حتی در برخی دیگر از نقاط جهان قابل مشاهده است.
جمعبندی؛ وحدت، راهبرد تمدنی برای آینده جهان
اگر امروز از میراث فکری رهبر شهید انقلاب اسلامی سخن میگوییم، باید بدانیم که این میراث، بیش از هر چیز، دعوت به ساختن جبههای از ملتهای مستقل است؛ جبههای که با تکیه بر مشترکات، اختلافها را مدیریت میکند، اجازه نمیدهد دشمن از شکافها بهرهبرداری کند و زمینهساز شکلگیری تمدنی مبتنی بر عدالت، کرامت انسانی و استقلال ملتها میشود. شاید به همین دلیل باشد که «وحدت» در اندیشه ایشان یک تاکتیک سیاسی نبود، بلکه یک راهبرد تمدنی بود؛ راهبردی که از خانواده و جامعه آغاز میشود، در ملت امتداد مییابد، جهان اسلام را به هم پیوند میدهد و در نهایت، افقی برای همکاری ملتهای آزاده جهان ترسیم میکند.
در جهانی که هر روز بیش از گذشته از شکافها آسیب میبیند، این پیام همچنان زنده و الهامبخش است؛ اینکه آینده از آنِ ملتهایی است که اختلافهای خود را مدیریت میکنند و بر مشترکاتشان سرمایهگذاری میکنند، نه آنان که سرمایه خود را صرف نزاعهای فرسایشی میسازند. از تهران تا غزه، این وحدت است که میتواند موازنه قدرت را تغییر دهد و نظمی عادلانهتر را در جهان به ارمغان آورد.
