برای شناخت مکتب تشیع، نمیتوان از کنار مفهوم ولایت به سادگی عبور کرد. ولایت در اندیشه شیعه صرفاً یک باور تاریخی یا یک موضوع اعتقادی محدود نیست، بلکه ستون خیمهای است که هویت دینی، اجتماعی و سیاسی جامعه اسلامی بر آن استوار میشود. اگر توحید، نبوت و معاد ارکان بنیادین دین به شمار میآیند، ولایت […]
برای شناخت مکتب تشیع، نمیتوان از کنار مفهوم ولایت به سادگی عبور کرد. ولایت در اندیشه شیعه صرفاً یک باور تاریخی یا یک موضوع اعتقادی محدود نیست، بلکه ستون خیمهای است که هویت دینی، اجتماعی و سیاسی جامعه اسلامی بر آن استوار میشود. اگر توحید، نبوت و معاد ارکان بنیادین دین به شمار میآیند، ولایت ضامن صیانت از این ارکان و راهنمای عملی جامعه برای حرکت در مسیر الهی است.
تاریخ اسلام نشان میدهد که پس از رحلت پیامبر اکرم(ص)، مهمترین چالش امت اسلامی نه کمبود آموزههای دینی، بلکه مسئله هدایت و رهبری جامعه بود. از نگاه شیعه، ولایت ادامه طبیعی رسالت و حلقه اتصال میان پیام آسمانی و اجرای آن در زندگی انسانهاست. به همین دلیل، محبت و پیروی از اهلبیت(ع) تنها یک احساس قلبی نیست، بلکه یک راهبرد برای حفظ حقیقت دین و جلوگیری از انحراف آن محسوب میشود.
در جهان امروز که ملتها با جنگ روایتها، تهاجم فرهنگی و پیچیدگیهای سیاسی روبهرو هستند، اهمیت ولایت بیش از گذشته آشکار میشود. جامعهای که از محور ولایت برخوردار باشد، در برابر فتنهها و هجمههای گوناگون قدرت تشخیص و مقاومت پیدا میکند. ولایت، جامعه را از پراکندگی نجات میدهد و ظرفیتهای مردمی را در مسیر اهداف بلند الهی و انسانی سامان میبخشد.
رهبر شهید انقلاب حضرت آیتالله سید علی خامنهای(ره) در سخنی راهگشا فرمودهاند: «شیعه باید به ولایت افتخار کند و غیرشیعه هم سعی کند آن را بشناسد.» این بیان، تنها یک توصیه مذهبی نیست، بلکه دعوتی به فهم یکی از عمیقترین مفاهیم تمدن اسلامی است. افتخار شیعه به ولایت از آن جهت است که این مکتب، راه هدایت را پس از پیامبر(ص) روشن و مشخص میداند و پیوند خود را با سرچشمههای ناب معارف اسلامی حفظ کرده است. در مقابل، شناخت ولایت برای دیگر مسلمانان و حتی همه حقیقتجویان جهان میتواند دریچهای برای فهم بهتر نقش رهبری الهی در سعادت فرد و جامعه باشد.
ولایت در فرهنگ شیعه، نماد عدالت، عقلانیت، معنویت و مبارزه با ظلم است. از قیام عاشورا تا نهضتهای بزرگ اسلامی در دوران معاصر، این فرهنگ ولایی بوده که ملتها را به مقاومت در برابر ستم واداشته و روح امید را در دل آنان زنده نگه داشته است. هرجا نام ولایت درخشیده، مردم نیز با انگیزهای الهی برای دفاع از ارزشها و آرمانهای خود به میدان آمدهاند.
امروز نیز جامعه اسلامی بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازخوانی این حقیقت است که ولایت، عامل وحدت، بصیرت و استقامت در مسیر حق است. شناخت عمیق این مفهوم و عمل به الزامات آن میتواند امت اسلامی را در برابر توطئهها و بحرانها مصون سازد و زمینهساز شکلگیری جامعهای پیشرفته، مستقل و مبتنی بر ارزشهای الهی باشد. از همین رو، افتخار به ولایت و تلاش برای شناخت آن، نه تنها یک وظیفه اعتقادی، بلکه ضرورتی برای آینده امت اسلامی به شمار میآید.
سید کاظمبهبهانی معاونت فرهنگی قرارگاه بینالمللی سازندگی اباصالح المهدی عج
