به گزارش پایگاه خبری قرارگاه بینالمللی سازندگی اباصالح المهدی (عج)، مهدویت در نگاه مراجع تقلید، یک موضوع حاشیهای در زندگی مؤمن نیست؛ بلکه معرفت امام و پیوند قلبی با حجت الهی باید در متن زندگی دینی انسان قرار داشته باشد. در ادامه، به دیدگاههای پنج تن از برجستهترین مراجع معاصر در این زمینه میپردازیم.
🔹 آیتالله العظمی سید علی سیستانی (دام ظله)
آیتالله سیستانی، مسئله مهدویت و انتظار را در چارچوب اعتقادات شیعه دارای جایگاهی مهم میدانند و بر این باورند که انتظار ظهور حضرت مهدی (عج) باید با عمل به وظایف دینی و اخلاقی همراه باشد. از نگاه ایشان، مؤمن نمیتواند انتظار را به یک حالت احساسی محدود کند؛ بلکه باید در دوران غیبت به اصلاح فرد و جامعه و انجام مسئولیتهای دینی خود اهتمام داشته باشد.
ایشان در پاسخ به پرسشی درباره وظایف مؤمنان در عصر غیبت، توصیههایی را برای مؤمنان ارائه کردهاند که بر حفظ دین، اصلاح اخلاق، رعایت حقوق دیگران و پرهیز از انحراف تأکید دارد. همچنین ایشان بهشدت از هرگونه «توقیت و تطبیق» برای نزدیکسازی زمان ظهور انتقاد کرده و آن را «بسیار نگرانکننده» و عامل تضعیف اعتقادات جامعه دانستهاند.
🔹 آیتالله العظمی ناصر مکارم شیرازی (دام ظله)
آیتالله مکارم شیرازی، مهدویت را از مسائل مهم اعتقادی شیعه دانسته و بر این نکته تأکید کرده است که انتظار واقعی با آمادگی و اصلاح همراه است. از این منظر، کسی که حقیقتاً منتظر امام عصر (عج) است، باید تلاش کند صفات و رفتار خود را به ارزشهایی نزدیک کند که با حکومت جهانی عدالت سازگار است. نمیتوان از عدالت مهدوی سخن گفت و در زندگی شخصی و اجتماعی نسبت به ظلم و فساد بیتفاوت بود.
ایشان همچنین بر لزوم مقابله با مدعیان دروغین مهدویت و ادعاهای غیرواقع تأکید داشته و هرگونه ادعای رؤیت بدون دلیل معتبر را قابل تکذیب دانستهاند. ایشان میفرمایند: «هر کسی ادعای رؤیت کند، وظیفه ما این است که تکذیبش کنیم! مسائل مهدویت را به سطح پایین نباید نازل دهیم! امام زمان به این کار راضی نیست!»
🔹 آیتالله العظمی حسین وحید خراسانی (دام ظله)
آیتالله وحید خراسانی بارها بر عظمت مقام حضرت ولیعصر (عج)، ضرورت معرفت امام و اهمیت دعا برای فرج تأکید کرده است. از نگاه ایشان، مسئله امام زمان (عج) یک موضوع حاشیهای در زندگی مؤمن نیست، بلکه معرفت امام و پیوند قلبی با حجت الهی باید در متن زندگی دینی انسان قرار داشته باشد. محبت امام، زمانی معنا پیدا میکند که به اطاعت، تقوا و اصلاح رفتار منجر شود.
ایشان معتقدند که وجود امام زمان (عج) سبب تکامل عقول و قلوب میشود و این تکامل به اعجاز دست آن حضرت صورت میپذیرد. همچنین در بیانات خود به عظمت ماه شعبان و مولود موعود آن اشاره کرده و عموم دلباختگان به حضرت حجت را به تعظیم این ایام فرا خواندهاند.
🔹 آیتالله العظمی لطفالله صافی گلپایگانی (ره)
آیتالله صافی گلپایگانی از عالمانی بود که بخش مهمی از آثار علمی خود را به مهدویت اختصاص داد. تأکید او بر ضرورت زنده نگه داشتن فرهنگ انتظار، شناخت صحیح حضرت مهدی (عج) و مقابله با انحرافات و برداشتهای نادرست از مهدویت، نشان میدهد که انتظار در نگاه او یک مسئله جدی اعتقادی و فرهنگی است.
ایشان با تألیفات گسترده خود در حوزههای فقهی و مهدویت، از حامیان جدی مکتب اهلبیت (ع) بودند. از منظر ایشان، جامعه منتظر باید نسبت به تحریفها و ادعاهای بیاساس درباره ظهور هوشیار باشد و فرهنگ انتظار را بهدرستی برای نسلهای آینده تبیین کند.
🔹 آیتالله العظمی عبدالله جوادی آملی (دام ظله)
آیتالله جوادی آملی در مباحث مربوط به مهدویت، بر پیوند میان انتظار، معرفت، عدالت و مسئولیت تأکید کرده است. ایشان معتقدند که هدف از قیام امام زمان (عج)، تکمیل عقول بشر و استقرار یک نظام الهی است.
از نگاه ایشان، جامعه مهدوی تنها جامعهای نیست که در آن یک حکومت عادلانه برپا میشود؛ بلکه جامعهای است که انسانهای آن باید ظرفیت پذیرش عدالت را پیدا کرده باشند. بنابراین، انتظار از خودسازی آغاز میشود و به اصلاح اجتماعی امتداد پیدا میکند. ایشان همچنین بر این نکته تأکید دارند که کسی که با امام زمان (عج) رابطه ندارد و او را نمیشناسد، از حیات حقیقی بیبهره است.
🔹 محورهای مشترک در نگاه مراجع تقلید
در بیانات مراجع تقلید، یک نکته مشترک دیده میشود: انتظار فرج به معنای ترک مسئولیت نیست. انسان منتظر باید دین خود را حفظ کند، اخلاق خود را اصلاح نماید، حقوق دیگران را رعایت کند و در برابر انحراف و فساد بیتفاوت نباشد. انتظار، انسان را از واقعیت جامعه جدا نمیکند؛ بلکه او را نسبت به سرنوشت جامعه مسئولتر میسازد.
مراجع تقلید همچنین بر این نکته تأکید دارند که معرفت امام اهمیت ویژهای دارد. انتظار بدون شناخت امام ممکن است به یک مفهوم مبهم و حتی آسیبپذیر تبدیل شود. جامعهای که درباره مهدویت شناخت کافی ندارد، ممکن است گرفتار مدعیان دروغین، تطبیقهای بیاساس و برداشتهای افراطی شود. به همین دلیل، شناخت منابع معتبر، مطالعه آثار علما و مراجعه به آموزههای قرآن و اهلبیت (ع) اهمیت فراوان دارد.
🔹 دعای فرج؛ از عادت زبانی تا تحول درونی
یکی از مفاهیم مهم در این زمینه، «دعای فرج» است. دعا برای تعجیل فرج حضرت ولیعصر (عج) در فرهنگ شیعه جایگاهی ویژه دارد. اما دعا زمانی عمیق و اثرگذار است که همراه با اصلاح نفس باشد. کسی که برای ظهور عدالت دعا میکند، باید در زندگی خود نیز عدالتخواه باشد؛ کسی که برای فرج دعا میکند، باید از گناه و ظلم فاصله بگیرد و زمینه اخلاقی و معنوی مناسبی در خود ایجاد کند.
از نگاه مراجع، دعا و خودسازی، دو بال انتظار هستند و نمیتوان یکی را بدون دیگری به جای آورد.
🔹 پرهیز از تعیین وقت ظهور
یکی از جدیترین هشدارهای مراجع تقلید، پرهیز از تعیین وقت برای ظهور و تطبیق دادن افراد و حوادث با نشانههاست. هر حادثه سیاسی، جنگ، بحران اقتصادی یا تحول اجتماعی را نمیتوان بدون دلیل معتبر، به نشانه ظهور نسبت داد. مراجع و علمای شیعه همواره نسبت به ادعاهای بدون سند و تعیین وقت ظهور هشدار دادهاند. اصل انتظار با یقین به وعده الهی سازگار است، اما تعیین زمان ظهور با مبانی اعتقادی شیعه سازگار نیست.
آیتالله سیستانی در این باره بهصراحت ابراز نگرانی کرده و جریانات انحرافی در این زمینه را محکوم کردهاند. آیتالله مکارم شیرازی نیز هرگونه ادعای رؤیت بدون دلیل معتبر را قابل تکذیب دانستهاند.
🔹 عدالت، فصل مشترک مهدویت و مرجعیت
مهدویت در نگاه مراجع تقلید با مسئله عدالت پیوندی اساسی دارد. حکومت حضرت مهدی (عج) در روایات به عنوان حکومت عدالت شناخته شده است. بنابراین، انتظار حقیقی باید انسان را به عدالتخواهی سوق دهد. مبارزه با فساد، رعایت حقوق مردم، کمک به محرومان، صداقت، امانتداری و پرهیز از تبعیض، تنها توصیههای اخلاقی عمومی نیستند؛ بلکه بخشی از آمادگی برای جامعهای هستند که آرمان آن عدالت است.
در این چارچوب، فرهنگ انتظار میتواند در برابر ناامیدی نیز نقش مهمی داشته باشد. جهان معاصر با جنگ، بحران، فقر، تبعیض و بیعدالتی روبهروست و این شرایط ممکن است انسان را به این نتیجه برساند که اصلاح جهان امکانپذیر نیست. باور مهدوی این بنبست ذهنی را میشکند و میگوید آینده بشر به ظلم ختم نخواهد شد.
جمعبندی: امام زمان (عج)، حجت خدا در امروز مؤمن
در نهایت، نگاه مراجع تقلید به حضرت ولیعصر (عج) را میتوان در چند اصل خلاصه کرد: معرفت امام، محبت و ارتباط قلبی با حضرت، دعا برای فرج، خودسازی، انجام وظایف دینی و اجتماعی، پرهیز از تعیین وقت ظهور، مقابله با انحرافات مهدوی و امید به تحقق وعده الهی.
فرهنگ مهدویت اگر درست فهمیده شود، انسان را از جهان واقعی جدا نمیکند؛ بلکه او را برای ساختن جهانی بهتر مسئولتر میکند. امام زمان (عج) در نگاه مراجع تقلید، فقط وعده فردای تاریخ نیست؛ حجت خدا در امروزِ مؤمن است و انتظار او، مسئولیت امروز انسان را معنا میکند.
