مسئولیت در نظام اسلامی، طعمه نیست، بلکه امانت الهی است

در روزگاری که زورگویانِ جهان بار دیگر خوابِ سلطه بر سرزمین‌های دیگر می‌بینند و با نقشه‌های ساختگی و ادعاهایِ پوچ، در پیِ جابه‌جاییِ مرزهایِ جغرافیا و تاریخ برآمده‌اند، شاید فرصتی باشد برای بازگشت به کهن‌ترین و اصیل‌ترین سرچشمه‌هایِ اندیشهٔ ایرانی؛ به شاهنامهٔ فردوسی، این آیینهٔ تمام‌نمایِ حکمتِ ایرانی. از لابه‌لایِ ابیاتِ حکیمِ توس، روایتی از جنگ و صلح، دفاع و حمله، عدالت و ظلم، و عبرت‌هایی برای امروز و فردا بیرون می‌آید که می‌تواند چراغِ راهِ ملتی باشد که در برابرِ زیاده‌خواهیِ جهانی ایستاده است. این گزارش، نگاهی است به فلسفهٔ دفاع در شاهنامه و پیوندِ آن با واقعیتِ میدانِ امروزِ ایران.

دونالد ترامپ می‌گوید «کنترل کامل» تنگه هرمز در دست آمریکاست. اما داده‌های ردیابی کشتی‌ها روایت دیگری دارند: روز سه‌شنبه، تنها ۱۴ فروند کشتی از این آبراه عبور کردند؛ رقمی که کمتر از یک‌دهم سطح پیش از جنگ است. در سوی دیگر اقیانوس، بازرس کل پنتاگون از فرسودگی شدید پایگاه‌های نظامی آمریکا در اقیانوس آرام هشدار داده است؛ پایگاه‌هایی که برای بازدارندگی در برابر چین حیاتی‌اند، اما با زنگ‌زدگی، کپک و سقف‌های فروریخته دست‌به‌گریبان‌اند. از خلیج‌فارس تا اقیانوس آرام، یک حقیقت آشکار می‌شود: واشنگتن در دامِ سه‌گانه‌ای گرفتار آمده که در آن، جنگ در غرب آسیا، امنیت انرژی جهان و بازدارندگی در شرق دور، هم‌زمان در حال فرسایش است.

۳۶ سال پیش، در نخستین روز اسفند ۱۳۶۴، آسمان اهواز شاهد پروازی بود که هرگز فرود نیامد. هواپیمای حامل جمعی از نمایندگان مجلس، فرماندهان ارشد و شخصیت‌های انقلابی، هدف موشک رژیم بعثی قرار گرفت و چهره‌هایی را از میان ما گرفت که هر یک، روایت‌گر گوشه‌ای از تاریخ پرافتخار انقلاب بودند. در میان آنان، سیدحسن شاهچراغی، روحانی جوانی بود که در کمتر از سه دهه زندگی، از مدرسه حقانی قم تا صندلی نمایندگی مجلس و از سرپرستی بزرگ‌ترین مؤسسه مطبوعاتی کشور تا شهادت در مسیر دیدار با رزمندگان را پیمود. این، روایتِ زندگی کوتاه اما پربارِ مردی است که اندیشه، سیاست و رسانه را در خدمت انقلاب به کار گرفت و سرانجام، با شهادت، مهر تأییدی بر تمام مسیر پرافتخار خود زد.

در روزگاری که خبرهای ناگوار از هر سو می‌بارد و رسانه‌های معاند با تمام توان بر طبل ناامیدی می‌کوبند، یک وعده الهی، همچون نوری در دل تاریکی، بر تارک قرآن کریم می‌درخشد: «فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا، إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا». وعده‌ای که خداوند با سوگند و تکرار آن، به مؤمن می‌آموزد که هیچ بن‌بستی در برابر اراده الهی مطلق و همیشگی نیست و پس از هر سختی، گشایشی در انتظار است. این، وعده «فرج» است؛ وعده‌ای که نه یک تاریخ در تقویم، که یک افق دائمی در زندگی مؤمن است. این گزارش، به واکاوی این مفهوم راهبردی و نسبت آن با فرهنگ مهدویت می‌پردازد.

در فرهنگ مهدویت، آینده بشر با حاکمیت عدالت و غلبه حق بر باطل پیوند خورده است. ظهور حضرت ولی‌عصر(عج) در باور شیعه، تنها یک حادثه تاریخی برای یک ملت یا منطقه نیست، بلکه تحولی جهانی است که در افق آن، عدالت در گستره زندگی انسان‌ها تحقق می‌یابد. از این منظر، هر حرکت اجتماعی که خود را در مسیر عدالت‌خواهی، دفاع از مظلوم و مقابله با سلطه تعریف می‌کند، می‌تواند با فرهنگ انتظار ارتباط پیدا کند؛ البته بدون آنکه بتواند ادعا کند تحقق ظهور یا زمان آن در اختیار اوست. این گزارش، به واکاوی نسبت میان محور مقاومت و آرمان مهدوی می‌پردازد.

بیست‌وهفتم مرداد ۱۴۰۵، دونالد ترامپ با انتشار نقشه‌ای در شبکهٔ اجتماعی خود، تنگهٔ هرمز را با عنوان «قلمرو جدید ایالات متحده» ترسیم کرد. این اقدام، سه روز پس از سخنرانی او در نیویورک صورت گرفت که در آن وعده داده بود به‌زودی این آبراه راهبردی را بخشی از خاک آمریکا اعلام خواهد کرد. سید محسن امرایی، فرمانده قرارگاه بین‌المللی سازندگی اباصالح (عج)، در گفت‌وگویی اختصاصی، لایه‌های پنهان این رویارویی را از منظر راهبردی، حقوقی و میدانی واکاوی می‌کند و از واقعیتِ تغییرناپذیرِ حاکمیت ایران بر هرمز می‌گوید.

در حالی که نظام مالی جهانی هنوز به پیام‌رسان سنتی سوئیفت متکی است، پلتفرم‌های تسویه فرامرزی مبتنی بر فناوری دفترکل توزیع‌شده در حال تبدیل شدن از پروژه‌های آزمایشی به زیرساخت‌های واقعی هستند. پروژه «ام‌بریج» به عنوان نخستین پل چندارزی بانک‌های مرکزی، همراه با سازوکارهای نوین بریکس و رشد استیبل‌کوین‌های دلاری، معماری مالی جهان را به سمت چندقطبی شدن سوق می‌دهد. در این گفت‌وگو، احمد شناس، معاون امور پولی و بانکی بین‌الملل قرارگاه، از زاویه ژئواکونومیک و بانکی به تحلیل این تحول پرداخته است.

کمتر از پنج ماه از آغاز جنگ در غرب آسیا می‌گذرد و بازار جهانی نفت با یکی از شدیدترین شوک‌های عرضه در تاریخ خود دست‌وپنجه نرم می‌کند. اختلال همزمان در دو آبراه راهبردی تنگه هرمز و باب‌المندب، حدود یک‌چهارم عرضه نفت خام جهان را تحت تأثیر قرار داده و صادرات ترکیبی خلیج‌فارس و سواحل غربی عربستان را به کمتر از یک‌سوم دوران پیش از جنگ کاهش داده است. نهادهای معتبر جهانی از جمله آژانس بین‌المللی انرژی، اوپک و بانک‌های بزرگ سرمایه‌گذاری، پیش‌بینی‌های خود را به‌طور مکرر اصلاح کرده‌اند. برای بررسی ابعاد فنی و راهبردی این بحران، با سید علی میرمحمدی، مدیرعامل پایانه سیمان اروند و معاون سابق اقتصادی و برنامه‌ریزی شرکت توسعه صنعت سیمان کشور، به گفت‌وگو نشسته‌ایم.

در میان انبوه سخنرانی‌ها و بیانات رهبر شهید انقلاب اسلامی، «عدالت‌خواهی» یکی از محورهای پربسامد و راهبردی است که همواره به عنوان «هدف اولیه تشکیل نظام اسلامی» و «آرمان اساسی انقلاب» معرفی شده است. از اقتصاد تا قضاوت، از قانون‌گذاری تا اجرا، عدالت در منظومه فکری ایشان، نه یک شعار، که «مبنای عمل» و «ضابطه سنجش» کارگزاران نظام بوده است. در شرایطی که امروز برخی از عدالت به عنوان یک «واقعیت دست‌یافتنی» و برخی به عنوان یک «آرمان دست‌نیافتنی» یاد می‌کنند، بازخوانی بیانات رهبر شهید در این باره، چراغ راهی است برای سیاست‌گذاران و افکار عمومی. این گزارش، مروری است بر پنج جمله کلیدی از بیانات ایشان درباره عدالت‌خواهی و نگاهی تحلیلی بر ابعاد آن.

در رصد اقتصادی امروز، «عقب‌نشینی نفتکش آمریکایی از تنگه هرمز، فرار نفتکش‌ها از بندر ینبع عربستان، آتش‌سوزی در پالایشگاه آرامکو، افزایش ۱.۵ برابری درآمد نفتی ایران، سفر نخست‌وزیر عراق به تهران و امضای اسناد همکاری راهبردی، بهره‌برداری از نیروگاه زمین‌گرمایی و واحد بخار نیروگاه فردوسی، و تثبیت ۵۳۴ هزار شغل با سامانه کات» به محور اصلی روایت‌های اقتصادی، انرژی و دیپلماتیک تبدیل شده است.

در روزگاری که زورگویانِ جهان بار دیگر خوابِ سلطه بر سرزمین‌های دیگر می‌بینند و با نقشه‌های ساختگی و ادعاهایِ پوچ، در پیِ جابه‌جاییِ مرزهایِ جغرافیا و تاریخ برآمده‌اند، شاید فرصتی باشد برای بازگشت به کهن‌ترین و اصیل‌ترین سرچشمه‌هایِ اندیشهٔ ایرانی؛ به شاهنامهٔ فردوسی، این آیینهٔ تمام‌نمایِ حکمتِ ایرانی. از لابه‌لایِ ابیاتِ حکیمِ توس، روایتی از جنگ و صلح، دفاع و حمله، عدالت و ظلم، و عبرت‌هایی برای امروز و فردا بیرون می‌آید که می‌تواند چراغِ راهِ ملتی باشد که در برابرِ زیاده‌خواهیِ جهانی ایستاده است. این گزارش، نگاهی است به فلسفهٔ دفاع در شاهنامه و پیوندِ آن با واقعیتِ میدانِ امروزِ ایران.

بیست‌وهفتم مرداد ۱۴۰۵، دونالد ترامپ با انتشار نقشه‌ای در شبکهٔ اجتماعی خود، تنگهٔ هرمز را با عنوان «قلمرو جدید ایالات متحده» ترسیم کرد. این اقدام، سه روز پس از سخنرانی او در نیویورک صورت گرفت که در آن وعده داده بود به‌زودی این آبراه راهبردی را بخشی از خاک آمریکا اعلام خواهد کرد. سید محسن امرایی، فرمانده قرارگاه بین‌المللی سازندگی اباصالح (عج)، در گفت‌وگویی اختصاصی، لایه‌های پنهان این رویارویی را از منظر راهبردی، حقوقی و میدانی واکاوی می‌کند و از واقعیتِ تغییرناپذیرِ حاکمیت ایران بر هرمز می‌گوید.

دونالد ترامپ می‌گوید «کنترل کامل» تنگه هرمز در دست آمریکاست. اما داده‌های ردیابی کشتی‌ها روایت دیگری دارند: روز سه‌شنبه، تنها ۱۴ فروند کشتی از این آبراه عبور کردند؛ رقمی که کمتر از یک‌دهم سطح پیش از جنگ است. در سوی دیگر اقیانوس، بازرس کل پنتاگون از فرسودگی شدید پایگاه‌های نظامی آمریکا در اقیانوس آرام هشدار داده است؛ پایگاه‌هایی که برای بازدارندگی در برابر چین حیاتی‌اند، اما با زنگ‌زدگی، کپک و سقف‌های فروریخته دست‌به‌گریبان‌اند. از خلیج‌فارس تا اقیانوس آرام، یک حقیقت آشکار می‌شود: واشنگتن در دامِ سه‌گانه‌ای گرفتار آمده که در آن، جنگ در غرب آسیا، امنیت انرژی جهان و بازدارندگی در شرق دور، هم‌زمان در حال فرسایش است.

۳۶ سال پیش، در نخستین روز اسفند ۱۳۶۴، آسمان اهواز شاهد پروازی بود که هرگز فرود نیامد. هواپیمای حامل جمعی از نمایندگان مجلس، فرماندهان ارشد و شخصیت‌های انقلابی، هدف موشک رژیم بعثی قرار گرفت و چهره‌هایی را از میان ما گرفت که هر یک، روایت‌گر گوشه‌ای از تاریخ پرافتخار انقلاب بودند. در میان آنان، سیدحسن شاهچراغی، روحانی جوانی بود که در کمتر از سه دهه زندگی، از مدرسه حقانی قم تا صندلی نمایندگی مجلس و از سرپرستی بزرگ‌ترین مؤسسه مطبوعاتی کشور تا شهادت در مسیر دیدار با رزمندگان را پیمود. این، روایتِ زندگی کوتاه اما پربارِ مردی است که اندیشه، سیاست و رسانه را در خدمت انقلاب به کار گرفت و سرانجام، با شهادت، مهر تأییدی بر تمام مسیر پرافتخار خود زد.

در روزگاری که خبرهای ناگوار از هر سو می‌بارد و رسانه‌های معاند با تمام توان بر طبل ناامیدی می‌کوبند، یک وعده الهی، همچون نوری در دل تاریکی، بر تارک قرآن کریم می‌درخشد: «فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا، إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا». وعده‌ای که خداوند با سوگند و تکرار آن، به مؤمن می‌آموزد که هیچ بن‌بستی در برابر اراده الهی مطلق و همیشگی نیست و پس از هر سختی، گشایشی در انتظار است. این، وعده «فرج» است؛ وعده‌ای که نه یک تاریخ در تقویم، که یک افق دائمی در زندگی مؤمن است. این گزارش، به واکاوی این مفهوم راهبردی و نسبت آن با فرهنگ مهدویت می‌پردازد.

در نخستین گام از رقابت‌های جام‌جهانی ۲۰۲۶، تیم ملی فوتبال ایران در لس‌آنجلس آمریکا به مصاف نیوزیلند رفت و در دیداری حماسی، دو بار از پسِ گل زد و به تساوی ۲-۲ دست یافت. نمایشی از غیرت، وحدت و روحیه جهادی که بار دیگر ثابت کرد ملت ایران در سخت‌ترین شرایط هم هرگز تسلیم نمی‌شود.

در حالی که آمریکا میزبان جام جهانی با کارشکنی در صدور ویزا و بلوکه کردن درآمد بلیط‌ها، تلاش کرد حضور ایران را کمرنگ نشان دهد، یک گزارش راهبردی از ۶ سکوی داخلی و خارجی نشان می‌دهد: روایت «ایران مقتدر و صلح‌جو» با شعار «میناب ۱۶۸» و حمایت مردم مکزیک، بر پروژه تحریم روانی و مشروعیت‌زدایی دشمن غلبه کرد.

در رصد روزانه فضای مجازی، «شکاف عمیق روایت‌ها میان سکوهای داخلی و خارجی پیرامون حضور ایران در جام جهانی ۲۰۲۶» به محور اصلی تبدیل شده است. در سمت داخلی، محوریت با کارشکنی‌های سیاسی آمریکا در صدور ویزا، نمایش اقتدار ملی با نمادهای فرهنگی (تخت جمشید، دماوند، یادمان شهدای میناب)، تدابیر امنیتی بی‌سابقه مکزیک و حمایت رئیس فیفا است. در سمت خارجی، رد مشروعیت تیم ملی به عنوان «تیم رژیم»، بهره‌برداری از جام جهانی برای یادآوری کشته‌های اغتشاشات، تحلیل‌های ژئوپلیتیک درباره آتش‌بس موقت و انتشار شایعات تحقیرآمیز (ویزای ساعتی، بازداشت ایمن حسین عراقی) قرار دارد.

در رصد راهبردی محتوای جام جهانی 2026 در شش سکو در تاریخ 22 خردادماه، شکاف عمیقی میان روایت داخلی و خارجی دیده می‌شود؛ از یک سو پوشش گسترده پیروزی مقتدرانه مکزیک، امنیت بی‌سابقه کمپ ایران با ۳۰۰ نیروی گارد ملی، و پخش زنده از شبکه سه، و از سوی دیگر تلاش جریان معاند برای القای دوگانگی ملی با شایعات ممنوعیت پرچم شیر و خورشید و حذف سردار آزمون.

مسابقه ماراتن کیش تنها یک رخداد ورزشی نبود؛ این رویداد در سایه تحولات سال‌های اخیر و افزایش حساسیت‌ها نسبت به موضوعات فرهنگی و اجتماعی، به بستری برای شکل‌گیری روایت‌های متفاوت، قرائت‌های گاه متعارض و تحلیل‌های چندلایه تبدیل شد و صفحات رسانه‌ها را به میدان بازنمایی این اختلاف نگرش‌ها بدل کرد.