پیشنهاد تازه آمریکا؛ بر پایه تفاهم اسلام‌آباد
به روایت روزنامه «صبح نو»، پیشنهاد جدید بر پایه همان «تفاهم اسلام‌آباد» شکل گرفته است. تفاهم اسلام‌آباد در ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ به امضای رؤسای جمهور ایران و آمریکا رسید و دو طرف در آن متعهد شدند مذاکرات برای توافق نهایی را حداکثر در ۶۰ روز به نتیجه برسانند. بر اساس مفاد این تفاهم، آمریکا متعهد شد بلافاصله محاصره دریایی را آغاز و ظرف ۳۰ روز به طور کامل خاتمه دهد. همچنین ایران ترتیباتی برای عبور ایمن کشتی‌های تجاری از خلیج فارس به دریای عمان اتخاذ خواهد کرد.
اختلاف اصلی؛ زمان ورود به مذاکرات هسته‌ای
«صبح نو» می‌نویسد آمریکا خواهان آن است که موضوع هسته‌ای از همان مراحل اولیه تفاهم وارد دستور مذاکرات شود. اما بر اساس چارچوب اسلام‌آباد، ایران ابتدا اجرای تعهدات آمریکا را مطالبه کرده و بازگشایی تنگه نیز پس از اجرای این تعهدات و در یک جدول زمانی مشخص پیش‌بینی شده بود. ورود به موضوعات بعدی، از جمله ماده ۸، در مرحله‌ای پس از آن قرار داشت.
بر اساس این گزارش، در طرح تازه آمریکا یک جدول کلی برای مذاکرات نهایی نیز پیش‌بینی شده، اما تهران به دلیل بی‌اعتمادی به واشینگتن با نحوه ورود به این مرحله و زمان‌بندی پیشنهادی موافق نیست و همچنان اصرار دارد گام نخست را آمریکا با اجرای تعهدات خود بردارد. یک مقام مطلع نیز پیش‌تر تأکید کرده بود که «اختلاف اصلی میان آمریکا و ایران بر سر ترتیب اجرای گام‌ها است، نه بر سر عناصر و مفاد طرح».
پیشنهاد میانجی‌ها؛ چارچوبی شبیه توافق قاهره
همزمان برخی میانجی‌ها، به نوشته «صبح نو»، پیشنهاد کرده‌اند چارچوبی شبیه «توافق قاهره» احیا شود تا زمان ورود به مذاکرات نهایی، به‌ویژه مواد ۸ و ۹، با جزئیات بیشتری مشخص شود. توافق قاهره پیش‌تر میان ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای ازسرگیری بازرسی‌ها امضا شده بود، اما به گفته سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، این توافق «توسط آمریکا و سه کشور اروپایی کشته شد».
شروط هفت‌گانه ایران و وضعیت تنگه هرمز
این روزنامه همچنین گمانه‌زنی‌ها درباره عقب‌نشینی ایران از شروط تفاهم اسلام‌آباد را رد کرده و نوشته است هفت شرط اصلی ایران همچنان پابرجاست. یک منبع نزدیک به تیم مذاکره‌کننده ایران نیز پیش‌تر به خبرگزاری تسنیم گفته بود که «تفاهم ایران و عمان به معنای بازگشایی تنگه هرمز نیست» و تنگه همچنان بسته است مگر اینکه شروط هفت‌گانه ایران که از سوی مقام‌های عالی کشور تأیید شده، برآورده شود.
به ادعای «صبح نو»، گفت‌وگو درباره تفاهم ایران و عمان برای مسیر جدید عبور کشتی‌ها در تنگه نیز تا حدودی پیش رفته است. کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، پیش‌تر اعلام کرده بود که این تفاهم «به معنای بازگشایی کامل تنگه هرمز نیست» و مدل جدید مسیر عبور، بخشی در آب‌های سرزمینی ایران و بخشی در آب‌های سرزمینی عمان خواهد بود.
جمع‌بندی؛ مذاکره کند و زیر سایه تنش
تصویر ارائه‌شده از سوی «صبح نو» این است که مذاکره متوقف نشده، اما بسیار کند و زیر سایه تنش پیش می‌رود. اختلاف اصلی هم نه صرفاً اصل مذاکره، بلکه ترتیب اجرای تعهدات و زمان ورود به پرونده هسته‌ای است. قطر به عنوان میانجی اصلی میان ایران و آمریکا عمل می‌کند و پاسخ آمریکا به طرح هفت‌ماده‌ای ایران از طریق واسطه قطری تحویل تهران شده است. آنچه در این میان قطعی است، این است که تهران بر اجرای گام نخست از سوی واشینگتن اصرار دارد و تا زمانی که این خواسته محقق نشود، ورود به مذاکرات هسته‌ای در دستور کار قرار نخواهد گرفت.
