سیدحسن شاهچراغی؛ از مدرسه حقانی تا سنگر رسانه و میدان دفاع مقدس

۳۶ سال پیش، در نخستین روز اسفند ۱۳۶۴، آسمان اهواز شاهد پروازی بود که هرگز فرود نیامد. هواپیمای حامل جمعی از نمایندگان مجلس، فرماندهان ارشد و شخصیت‌های انقلابی، هدف موشک رژیم بعثی قرار گرفت و چهره‌هایی را از میان ما گرفت که هر یک، روایت‌گر گوشه‌ای از تاریخ پرافتخار انقلاب بودند. در میان آنان، سیدحسن شاهچراغی، روحانی جوانی بود که در کمتر از سه دهه زندگی، از مدرسه حقانی قم تا صندلی نمایندگی مجلس و از سرپرستی بزرگ‌ترین مؤسسه مطبوعاتی کشور تا شهادت در مسیر دیدار با رزمندگان را پیمود. این، روایتِ زندگی کوتاه اما پربارِ مردی است که اندیشه، سیاست و رسانه را در خدمت انقلاب به کار گرفت و سرانجام، با شهادت، مهر تأییدی بر تمام مسیر پرافتخار خود زد.

در روزگاری که خبرهای ناگوار از هر سو می‌بارد و رسانه‌های معاند با تمام توان بر طبل ناامیدی می‌کوبند، یک وعده الهی، همچون نوری در دل تاریکی، بر تارک قرآن کریم می‌درخشد: «فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا، إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا». وعده‌ای که خداوند با سوگند و تکرار آن، به مؤمن می‌آموزد که هیچ بن‌بستی در برابر اراده الهی مطلق و همیشگی نیست و پس از هر سختی، گشایشی در انتظار است. این، وعده «فرج» است؛ وعده‌ای که نه یک تاریخ در تقویم، که یک افق دائمی در زندگی مؤمن است. این گزارش، به واکاوی این مفهوم راهبردی و نسبت آن با فرهنگ مهدویت می‌پردازد.

در فرهنگ مهدویت، آینده بشر با حاکمیت عدالت و غلبه حق بر باطل پیوند خورده است. ظهور حضرت ولی‌عصر(عج) در باور شیعه، تنها یک حادثه تاریخی برای یک ملت یا منطقه نیست، بلکه تحولی جهانی است که در افق آن، عدالت در گستره زندگی انسان‌ها تحقق می‌یابد. از این منظر، هر حرکت اجتماعی که خود را در مسیر عدالت‌خواهی، دفاع از مظلوم و مقابله با سلطه تعریف می‌کند، می‌تواند با فرهنگ انتظار ارتباط پیدا کند؛ البته بدون آنکه بتواند ادعا کند تحقق ظهور یا زمان آن در اختیار اوست. این گزارش، به واکاوی نسبت میان محور مقاومت و آرمان مهدوی می‌پردازد.

دوازدهم فوریه ۲۰۰۸، منطقه کفرسوسه دمشق. انفجار مهیب یک خودروی بمب‌گذاری‌شده، سکوت شب را می‌شکند و یکی از مرموزترین چهره‌های تاریخ مقاومت را برای همیشه خاموش می‌کند. عماد مغنیه، معروف به «حاج رضوان» و «مرد سایه»، فرمانده‌ای که ۴۲ کشور برای دستگیری او جایزه تعیین کرده بودند و موساد و سیا سال‌ها در تعقیبش بودند، در ۴۵ سالگی به شهادت می‌رسد. او که هرگز تصویرش در رسانه‌ها منتشر نشد و تا سال‌ها پس از شهادت، چهره‌اش برای عموم ناشناخته ماند، امروز نامش با لقب «حاج رضوان» در تاریخ مقاومت ماندگار شده است. این، روایت فرمانده سایه‌هایی است که سال‌ها در پشت صحنه، ساختار نظامی حزب‌الله را از یک جریان نوپا به یک قدرت بازدارنده تبدیل کرد.

اعتقاد به ظهور حضرت ولی‌عصر(عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) و برپایی حکومت عدل جهانی، از بنیادی‌ترین باورهای مکتب تشیع است. در اندیشه فقهای شیعه، انتظار فرج صرفاً یک امید عاطفی یا آرزوی تاریخی نیست، بلکه بر مجموعه‌ای از آیات قرآن، روایات پیامبر اکرم(ص) و احادیث ائمه اطهار(ع) استوار است. از همین رو، سخن گفتن از «فرج» در فرهنگ شیعه، سخن از آینده‌ای است که اصل تحقق آن در چارچوب اعتقادی شیعه، وعده‌ای الهی و تخلف‌ناپذیر تلقی می‌شود.

در حالی که نظام مالی جهانی هنوز به پیام‌رسان سنتی سوئیفت متکی است، پلتفرم‌های تسویه فرامرزی مبتنی بر فناوری دفترکل توزیع‌شده در حال تبدیل شدن از پروژه‌های آزمایشی به زیرساخت‌های واقعی هستند. پروژه «ام‌بریج» به عنوان نخستین پل چندارزی بانک‌های مرکزی، همراه با سازوکارهای نوین بریکس و رشد استیبل‌کوین‌های دلاری، معماری مالی جهان را به سمت چندقطبی شدن سوق می‌دهد. در این گفت‌وگو، احمد شناس، معاون امور پولی و بانکی بین‌الملل قرارگاه، از زاویه ژئواکونومیک و بانکی به تحلیل این تحول پرداخته است.

کمتر از پنج ماه از آغاز جنگ در غرب آسیا می‌گذرد و بازار جهانی نفت با یکی از شدیدترین شوک‌های عرضه در تاریخ خود دست‌وپنجه نرم می‌کند. اختلال همزمان در دو آبراه راهبردی تنگه هرمز و باب‌المندب، حدود یک‌چهارم عرضه نفت خام جهان را تحت تأثیر قرار داده و صادرات ترکیبی خلیج‌فارس و سواحل غربی عربستان را به کمتر از یک‌سوم دوران پیش از جنگ کاهش داده است. نهادهای معتبر جهانی از جمله آژانس بین‌المللی انرژی، اوپک و بانک‌های بزرگ سرمایه‌گذاری، پیش‌بینی‌های خود را به‌طور مکرر اصلاح کرده‌اند. برای بررسی ابعاد فنی و راهبردی این بحران، با سید علی میرمحمدی، مدیرعامل پایانه سیمان اروند و معاون سابق اقتصادی و برنامه‌ریزی شرکت توسعه صنعت سیمان کشور، به گفت‌وگو نشسته‌ایم.

در میان انبوه سخنرانی‌ها و بیانات رهبر شهید انقلاب اسلامی، «عدالت‌خواهی» یکی از محورهای پربسامد و راهبردی است که همواره به عنوان «هدف اولیه تشکیل نظام اسلامی» و «آرمان اساسی انقلاب» معرفی شده است. از اقتصاد تا قضاوت، از قانون‌گذاری تا اجرا، عدالت در منظومه فکری ایشان، نه یک شعار، که «مبنای عمل» و «ضابطه سنجش» کارگزاران نظام بوده است. در شرایطی که امروز برخی از عدالت به عنوان یک «واقعیت دست‌یافتنی» و برخی به عنوان یک «آرمان دست‌نیافتنی» یاد می‌کنند، بازخوانی بیانات رهبر شهید در این باره، چراغ راهی است برای سیاست‌گذاران و افکار عمومی. این گزارش، مروری است بر پنج جمله کلیدی از بیانات ایشان درباره عدالت‌خواهی و نگاهی تحلیلی بر ابعاد آن.

در رصد اقتصادی امروز، «عقب‌نشینی نفتکش آمریکایی از تنگه هرمز، فرار نفتکش‌ها از بندر ینبع عربستان، آتش‌سوزی در پالایشگاه آرامکو، افزایش ۱.۵ برابری درآمد نفتی ایران، سفر نخست‌وزیر عراق به تهران و امضای اسناد همکاری راهبردی، بهره‌برداری از نیروگاه زمین‌گرمایی و واحد بخار نیروگاه فردوسی، و تثبیت ۵۳۴ هزار شغل با سامانه کات» به محور اصلی روایت‌های اقتصادی، انرژی و دیپلماتیک تبدیل شده است.

جنگ رمضان نشان داد که برخلاف تمام پیش‌بینی‌های دشمن، جامعه ایران در مواجهه با بحران دچار فروپاشی نشد؛ بلکه شبکه‌های مردمی و سرمایه اجتماعی در سطح محله‌ها فعال شدند و بخشی از بار مدیریت بحران را بر دوش گرفتند. امروز، درس اصلی این تجربه، ضرورت بازتعریف بازسازی پساجنگ است؛ بازسازی‌ای که با اشتغال محلی، اقتصاد محله‌محور و نهادهای مشارکتی پیوند بخورد و در آن، دولت از مجری انحصاری به تسهیل‌گر و تنظیم‌گر مشارکت مردمی تبدیل شود؛ رویکردی که تاب‌آوری اقتصادی و کیفیت حکمرانی را در دوران پساجنگ تقویت خواهد کرد.

۳۶ سال پیش، در نخستین روز اسفند ۱۳۶۴، آسمان اهواز شاهد پروازی بود که هرگز فرود نیامد. هواپیمای حامل جمعی از نمایندگان مجلس، فرماندهان ارشد و شخصیت‌های انقلابی، هدف موشک رژیم بعثی قرار گرفت و چهره‌هایی را از میان ما گرفت که هر یک، روایت‌گر گوشه‌ای از تاریخ پرافتخار انقلاب بودند. در میان آنان، سیدحسن شاهچراغی، روحانی جوانی بود که در کمتر از سه دهه زندگی، از مدرسه حقانی قم تا صندلی نمایندگی مجلس و از سرپرستی بزرگ‌ترین مؤسسه مطبوعاتی کشور تا شهادت در مسیر دیدار با رزمندگان را پیمود. این، روایتِ زندگی کوتاه اما پربارِ مردی است که اندیشه، سیاست و رسانه را در خدمت انقلاب به کار گرفت و سرانجام، با شهادت، مهر تأییدی بر تمام مسیر پرافتخار خود زد.

در روزگاری که خبرهای ناگوار از هر سو می‌بارد و رسانه‌های معاند با تمام توان بر طبل ناامیدی می‌کوبند، یک وعده الهی، همچون نوری در دل تاریکی، بر تارک قرآن کریم می‌درخشد: «فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا، إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا». وعده‌ای که خداوند با سوگند و تکرار آن، به مؤمن می‌آموزد که هیچ بن‌بستی در برابر اراده الهی مطلق و همیشگی نیست و پس از هر سختی، گشایشی در انتظار است. این، وعده «فرج» است؛ وعده‌ای که نه یک تاریخ در تقویم، که یک افق دائمی در زندگی مؤمن است. این گزارش، به واکاوی این مفهوم راهبردی و نسبت آن با فرهنگ مهدویت می‌پردازد.

در فرهنگ مهدویت، آینده بشر با حاکمیت عدالت و غلبه حق بر باطل پیوند خورده است. ظهور حضرت ولی‌عصر(عج) در باور شیعه، تنها یک حادثه تاریخی برای یک ملت یا منطقه نیست، بلکه تحولی جهانی است که در افق آن، عدالت در گستره زندگی انسان‌ها تحقق می‌یابد. از این منظر، هر حرکت اجتماعی که خود را در مسیر عدالت‌خواهی، دفاع از مظلوم و مقابله با سلطه تعریف می‌کند، می‌تواند با فرهنگ انتظار ارتباط پیدا کند؛ البته بدون آنکه بتواند ادعا کند تحقق ظهور یا زمان آن در اختیار اوست. این گزارش، به واکاوی نسبت میان محور مقاومت و آرمان مهدوی می‌پردازد.

دوازدهم فوریه ۲۰۰۸، منطقه کفرسوسه دمشق. انفجار مهیب یک خودروی بمب‌گذاری‌شده، سکوت شب را می‌شکند و یکی از مرموزترین چهره‌های تاریخ مقاومت را برای همیشه خاموش می‌کند. عماد مغنیه، معروف به «حاج رضوان» و «مرد سایه»، فرمانده‌ای که ۴۲ کشور برای دستگیری او جایزه تعیین کرده بودند و موساد و سیا سال‌ها در تعقیبش بودند، در ۴۵ سالگی به شهادت می‌رسد. او که هرگز تصویرش در رسانه‌ها منتشر نشد و تا سال‌ها پس از شهادت، چهره‌اش برای عموم ناشناخته ماند، امروز نامش با لقب «حاج رضوان» در تاریخ مقاومت ماندگار شده است. این، روایت فرمانده سایه‌هایی است که سال‌ها در پشت صحنه، ساختار نظامی حزب‌الله را از یک جریان نوپا به یک قدرت بازدارنده تبدیل کرد.

اعتقاد به ظهور حضرت ولی‌عصر(عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) و برپایی حکومت عدل جهانی، از بنیادی‌ترین باورهای مکتب تشیع است. در اندیشه فقهای شیعه، انتظار فرج صرفاً یک امید عاطفی یا آرزوی تاریخی نیست، بلکه بر مجموعه‌ای از آیات قرآن، روایات پیامبر اکرم(ص) و احادیث ائمه اطهار(ع) استوار است. از همین رو، سخن گفتن از «فرج» در فرهنگ شیعه، سخن از آینده‌ای است که اصل تحقق آن در چارچوب اعتقادی شیعه، وعده‌ای الهی و تخلف‌ناپذیر تلقی می‌شود.

در نخستین گام از رقابت‌های جام‌جهانی ۲۰۲۶، تیم ملی فوتبال ایران در لس‌آنجلس آمریکا به مصاف نیوزیلند رفت و در دیداری حماسی، دو بار از پسِ گل زد و به تساوی ۲-۲ دست یافت. نمایشی از غیرت، وحدت و روحیه جهادی که بار دیگر ثابت کرد ملت ایران در سخت‌ترین شرایط هم هرگز تسلیم نمی‌شود.

در حالی که آمریکا میزبان جام جهانی با کارشکنی در صدور ویزا و بلوکه کردن درآمد بلیط‌ها، تلاش کرد حضور ایران را کمرنگ نشان دهد، یک گزارش راهبردی از ۶ سکوی داخلی و خارجی نشان می‌دهد: روایت «ایران مقتدر و صلح‌جو» با شعار «میناب ۱۶۸» و حمایت مردم مکزیک، بر پروژه تحریم روانی و مشروعیت‌زدایی دشمن غلبه کرد.

در رصد روزانه فضای مجازی، «شکاف عمیق روایت‌ها میان سکوهای داخلی و خارجی پیرامون حضور ایران در جام جهانی ۲۰۲۶» به محور اصلی تبدیل شده است. در سمت داخلی، محوریت با کارشکنی‌های سیاسی آمریکا در صدور ویزا، نمایش اقتدار ملی با نمادهای فرهنگی (تخت جمشید، دماوند، یادمان شهدای میناب)، تدابیر امنیتی بی‌سابقه مکزیک و حمایت رئیس فیفا است. در سمت خارجی، رد مشروعیت تیم ملی به عنوان «تیم رژیم»، بهره‌برداری از جام جهانی برای یادآوری کشته‌های اغتشاشات، تحلیل‌های ژئوپلیتیک درباره آتش‌بس موقت و انتشار شایعات تحقیرآمیز (ویزای ساعتی، بازداشت ایمن حسین عراقی) قرار دارد.

در رصد راهبردی محتوای جام جهانی 2026 در شش سکو در تاریخ 22 خردادماه، شکاف عمیقی میان روایت داخلی و خارجی دیده می‌شود؛ از یک سو پوشش گسترده پیروزی مقتدرانه مکزیک، امنیت بی‌سابقه کمپ ایران با ۳۰۰ نیروی گارد ملی، و پخش زنده از شبکه سه، و از سوی دیگر تلاش جریان معاند برای القای دوگانگی ملی با شایعات ممنوعیت پرچم شیر و خورشید و حذف سردار آزمون.

مسابقه ماراتن کیش تنها یک رخداد ورزشی نبود؛ این رویداد در سایه تحولات سال‌های اخیر و افزایش حساسیت‌ها نسبت به موضوعات فرهنگی و اجتماعی، به بستری برای شکل‌گیری روایت‌های متفاوت، قرائت‌های گاه متعارض و تحلیل‌های چندلایه تبدیل شد و صفحات رسانه‌ها را به میدان بازنمایی این اختلاف نگرش‌ها بدل کرد.