مهمترین خبرها
پزشکیان: از واردات بنزین بی‌نیاز شدیم
فهرست مطالب
مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، در هشتمین جلسه شورای اطلاع‌رسانی دولت اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران با اتکا به همراهی مردم و اجرای برنامه‌های صرفه‌جویی و مدیریت مصرف، دیگر به واردات بنزین نیازی ندارد. او تأکید کرد که در صورت تداوم روند قبلی، کشور می‌بایست حدود ۱۲ میلیارد دلار برای تأمین بنزین مورد نیاز خود هزینه می‌کرد. این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که ایران با محاصره اقتصادی و محدودیت‌های شدید در صادرات نفت و فرآورده‌های آن روبه‌روست و تأمین سوخت در ماه‌های اخیر به یکی از چالش‌های جدی کشور تبدیل شده بود.
ادعای خودکفایی؛ دستاورد مدیریت مصرف یا نتیجه ناچاری؟
رئیس‌جمهور در این نشست، خودکفایی در تولید بنزین را حاصل مدیریت مصرف و همکاری عمومی عنوان کرد و گفت: «برای جلوگیری از بروز مشکلات بیشتر در حوزه انرژی و سوخت، موضوع صرفه‌جویی و مدیریت مصرف را در دستور کار قرار دادیم که با همراهی مردم، به میزان قابل توجهی صرفه‌جویی صورت گرفت و امروز از واردات بنزین بی‌نیاز شده‌ایم».
او همچنین تأکید کرد که تمام درآمدهای ناشی از افزایش قیمت سوخت و صرفه‌جویی‌های حاصل از مدیریت مصرف، به مردم بازگردانده خواهد شد. پزشکیان از مدیران دستگاه‌های اجرایی خواست تا با طرح‌هایی مانند «سه‌شنبه‌های بدون خودرو»، کاهش استفاده از خودروهای شخصی و افزایش دورکاری، کارمندان را به کاهش مصرف انرژی و سوخت تشویق کنند.
واقعیت میدانی؛ شکاف تولید و مصرف
با این حال، داده‌های میدانی و گزارش‌های پیش از این اظهارات، تصویری متفاوت از وضعیت سوخت کشور ارائه می‌دهند. بر اساس گزارش‌های منتشرشده در شهریور ۱۴۰۵ (سپتامبر ۲۰۲۶)، میانگین مصرف روزانه بنزین ایران به حدود ۱۳۲ میلیون لیتر رسیده بود، در حالی که ظرفیت تولید پالایشگاه‌های کشور تنها حدود ۱۲۲ میلیون لیتر در روز بود؛ یعنی شکافی معادل ۱۰ میلیون لیتر در روز.
این شکاف در شرایطی ایجاد شده بود که محاصره دریایی و تحریم‌های آمریکا، واردات بنزین از مسیرهای دریایی را با دشواری جدی مواجه کرده بود. مقام‌های دولتی در آن مقطع تأیید کرده بودند که تولید داخلی پاسخگوی تقاضا نیست و تهران برای واردات بنزین با مشکل جدی روبه‌روست. برخی گزارش‌ها نیز هشدار داده بودند که ذخایر بنزین کشور ممکن است تنها برای دو ماه دیگر کفایت کند.
افزایش ظرفیت پالایشی؛ عاملی که می‌تواند معادله را تغییر دهد
در سوی دیگر، خبرهایی از افزایش ظرفیت تولید بنزین در ماه‌های آینده حکایت دارد. محمدصادق عظیمی‌فر، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران، در شهریور ۱۴۰۵ اعلام کرد که با بهره‌برداری از دو پالایشگاه جدید آدیش جنوبی و مهر خلیج فارس تا پایان سال، روزانه حدود ۱۲ میلیون لیتر به ظرفیت تولید بنزین کشور افزوده می‌شود که معادل حدود ۹ درصد مصرف روزانه بنزین است. مجموع ظرفیت پالایشی این دو مجموعه حدود ۱۸۰ هزار بشکه در روز اعلام شده است.
این افزایش ظرفیت، در صورت تحقق، می‌تواند بخش قابل توجهی از شکاف ۱۰ میلیون لیتری بین تولید و مصرف را پر کند و ادعای خودکفایی را به واقعیت نزدیک‌تر سازد. با این حال، زمان‌بندی دقیق بهره‌برداری کامل از این پالایشگاه‌ها و میزان تحقق ظرفیت اسمی آن‌ها، هنوز مشخص نیست.
ابعاد راهبردی؛ خودکفایی در سایه محاصره
اظهارات پزشکیان را باید در چارچوب راهبرد کلان جمهوری اسلامی برای مقاوم‌سازی اقتصاد در برابر فشارهای خارجی تحلیل کرد. در شرایطی که آمریکا با اعمال محاصره دریایی و تحریم‌های گسترده، تلاش می‌کند شریان‌های حیاتی اقتصاد ایران را قطع کند، خودکفایی در تأمین سوخت به معنای کاهش آسیب‌پذیری کشور در یکی از حساس‌ترین حوزه‌هاست.
رئیس‌جمهور در همین نشست تأکید کرد که هدف اصلی دشمنان از تهاجم نظامی، فشار اقتصادی و هجمه رسانه‌ای، «ایجاد و تشدید تفرقه در میان مردم و اقشار جامعه» است و «اگر اعتماد مردم را جلب کنیم و مردم را همراه خود داشته باشیم، هیچ قدرتی توانایی این را نخواهد داشت که آسیبی به کشور ما وارد کند».
نتیجه‌ای که باید دید
آنچه در این اظهارات قطعی است، اعلام رسمی خودکفایی ایران در تأمین بنزین و صرفه‌جویی ۱۲ میلیارد دلاری ناشی از توقف واردات است. آنچه همچنان باید در ماه‌های آینده سنجیده شود، میزان تحقق افزایش ظرفیت پالایشی وعده داده‌شده و پایداری این خودکفایی در شرایطی است که مصرف بنزین در کشور روندی صعودی دارد و محدودیت‌های بین‌المللی نیز ادامه دارد.
تجربه ماه‌های اخیر نشان داد که شکاف بین تولید و مصرف، می‌تواند به سرعت به یک بحران جدی تبدیل شود. حالا پرسش اصلی این است: آیا خودکفایی اعلام‌شده، نتیجه‌ای پایدار از افزایش ظرفیت پالایشی و مدیریت مصرف است، یا دستاوردی موقت که با تغییر شرایط می‌تواند به وضعیت قبل بازگردد؟ پاسخ به این پرسش، سرنوشت یکی از حیاتی‌ترین بخش‌های اقتصاد ایران را در ماه‌های آینده رقم خواهد زد.