مهمترین خبرها
رصد فضای مجازی در ۲۶ مهرماه ۱۴۰۵
فهرست مطالب
در ۲۴ ساعت گذشته، فضای مجازی ایران صحنه چند روایت همزمان بود. از انتقاد به اظهارات جنجالی حجت‌الاسلام یوسفی درباره «تعیین قیمت‌ها توسط فرشتگان» تا خنثی‌سازی ترور عباس آخوندی. از بازتاب گسترش اعتراضات فرانسه به دیگر کشورهای اروپایی تا گمانه‌زنی درباره انتخاب رئیس جدید صداوسیما و طرح بازگشایی هفت‌روزه تنگه هرمز. پرسش اصلی این است: کدام روایت‌ها واقعی و کدام‌ها ساخته شده‌اند؟
سیاست داخلی؛ از فرشتگان قیمت‌گذار تا سایه ترور بر آخوندی
انتقاد از اظهارات حجت‌الاسلام احمدعلی یوسفی، مدیر گروه اقتصاد اسلامی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، که گفته بود «قیمت‌ها به دست خداست و خداوند فرشتگانی را تعیین می‌کند تا قیمت‌ها را مشخص کنند»، در صدر روایت‌های سیاسی قرار دارد. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که تورم نقطه‌به‌نقطه کشور در شهریور ۱۴۰۵ به ۸۹.۸ درصد رسیده و فشار معیشتی بر خانوارها به اوج خود رسیده است.
در همین حال، خنثی‌سازی ترور عباس آخوندی، چهره سیاسی و وزیر اسبق راه و شهرسازی، در ۲۱ مهرماه ۱۴۰۵، بازتاب گسترده‌ای یافت. آخوندی خود اعلام کرد که در ۵ مهرماه ۱۳۶۰ نیز توسط سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با پنج گلوله ترور شده بود و این بار «توسط گروه جدیدی که افکارشان هنوز برای من شناخته شده نیست» هدف قرار گرفته است. این حادثه، در کنار بازداشت حمید رسایی، نماینده تهران، و پرونده سعید شکیبا، فضای سیاسی کشور را تحت تأثیر قرار داده است.
سیاست خارجی؛ از آتش‌بس تهران تا بحران پاریس
بازتاب گسترش اعتراضات فرانسه به دیگر کشورهای اروپایی، یکی از محورهای اصلی روایت‌های خارجی بود. اعتراضاتی که با مطالبات دانش‌آموزان علیه سیاست‌های ریاضتی و کمبود امکانات آموزشی آغاز شد، اکنون به بحرانی چندلایه تبدیل شده و به کشورهایی چون ایتالیا، بلژیک، آلمان، یونان و آلبانی سرایت کرده است. پلیس فرانسه تاکنون هزاران دانش‌آموز را بازداشت کرده و اتحادیه اروپا در برابر این سرکوب سکوت اختیار کرده است.
همزمان، گمانه‌زنی درباره طرح هفت‌روزه ایران برای بازگشایی تنگه هرمز، در کانون توجه قرار گرفت. سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، اعلام کرده بود که بر اساس این طرح، در صورت پذیرش شروط ایران از سوی آمریکا، تنگه هرمز ظرف هفت روز بازگشایی خواهد شد. در همین چارچوب، ادعای «آتش‌بس» در تهران و گمانه‌زنی درباره بازگشت آرامش به پایتخت، در شبکه‌های اجتماعی بازتاب یافت.
اجتماعی؛ از جشن فوتبال تا بحران قیمت مرغ و طلا
در حوزه اجتماعی، نمایش جام قهرمانی لیگ برتر در تجمع شبانه مردم در میدان کمال‌الملک تهرانسر و توزیع پیراهن‌های هواداری تیم ملی، از محورهای پربازدید بود. همزمان، حضور صدها زن ایرانی در فینال لیگ قهرمانان آسیا در تهران، از سوی رسانه‌ها به عنوان «روزی تاریخی و جشن‌گونه» توصیف شد.
با این حال، در حوزه اقتصادی، فشار معیشتی همچنان پابرجاست. القای فشار اقتصادی و فرسایش معیشت عمومی با تمرکز بر افزایش قیمت مرغ و جهش قیمت دلار و طلا، در کانون توجه قرار گرفت. بازتاب توقف صادرات به پاکستان و بزرگ‌نمایی رکود اقتصادی با استناد به آمار بانک مرکزی، از دیگر محورهای اقتصادی بود.
اقتصادی؛ از رکود منفی ۵.۹ درصدی تا بحران انرژی
بر اساس گزارش پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی، رشد اقتصادی ایران در سه‌ماهه منتهی به مرداد ۱۴۰۵ منفی ۵.۹ درصد برآورد شده است. این رقم در مقایسه با رشد منفی ۱۲.۱ درصدی بهار، از کاهش شدت رکود حکایت دارد، اما همچنان نشان‌دهنده تداوم رکود عمیق در اقتصاد کشور است. فعالیت بخش نفت نیز با افت ۲۷.۴ درصدی مواجه شده است.
در همین حال، انفجار در یکی از مقرهای حشد الشعبی در بغداد، که به گفته این سازمان ناشی از «نقص داخلی» و انفجار انبار مهمات فرسوده بود، در رسانه‌های منطقه‌ای بازتاب یافت. رویترز نیز به نقل از منابع امنیتی، از وقوع انفجارهایی در داخل مقر حشد الشعبی در شمال بغداد خبر داد.
رسانه‌های موثر؛ از گاردین تا فاکس نیوز
گاردین بازتاب توافق امارات و عربستان برای ازسرگیری جنگ یمن و تأکید بر حمایت مالی ابوظبی و تأمین پوشش هوایی ریاض را منتشر کرد. رویترز انفجار در مقر حشد الشعبی در شمال بغداد را پوشش داد. وال استریت ژورنال ادعای ارسال تسلیحات ایران به یمن از طریق قایق‌های سنتی و زیردریایی و اعزام نیروهای ایرانی و حزب‌الله برای آموزش نیروهای یمنی را برجسته کرد. نیویورک تایمز بازتاب نگرانی از تهدید رویدادهای مهم عربستان در پی حملات یمنی‌ها و القای تضعیف برنامه‌های این کشور برای تبدیل به قطب جهانی تجارت و گردشگری را تحلیل کرد. سنتکام ادعای فرمانده این فرماندهی درباره تشدید فشار اقتصادی بر ایران از طریق محاصره دریایی، جلوگیری از صادرات نفت و مسدودسازی دارایی‌های رمزارزی را منتشر کرد. فاکس نیوز فضاسازی از اظهارات نتانیاهو درباره ضرورت براندازی حکومت ایران با حمایت ترامپ و القای اثرگذاری اقدامات نظامی و محاصره اقتصادی برای نابودی تهدید ایران را دنبال کرد. واشینگتن پست نیز رونمایی از رودستر جدید تسلا با پیشرانه‌های موشکی و مانور هوایی خودرو را پوشش داد.
ترندکاوی؛ هشتگ‌هایی که ۲۴ ساعت گذشته را ساختند
تلگرام: بررسی ۲۴ ساعت اخیر نشان می‌دهد تنش ایران، آمریکا و اسرائیل، گمانه‌زنی درباره حمله نظامی و روایت‌های مرتبط با فیلترینگ و محدودیت اینترنت از محورهای پربازدید بوده‌اند. در حوزه اقتصادی نیز سرمایه‌گذاری در بازارهای مالی آمریکا، سهام بنزین و نگرانی از تأثیر درگیری بر بازارهای مالی برجسته شده است. هشتگ‌های #جنگ، #ترامپ، #فیلترینگ، #سهام و #دلار از کلیدواژه‌های پرتکرار این بازه بودند.
ایتا: بررسی ۲۴ ساعت اخیر نشان می‌دهد شروط تفاهم‌نامه اسلام‌آباد و پیام‌های مرتبط با رهبر انقلاب از محورهای اصلی بوده‌اند. در حوزه اجتماعی، روز پرستار و اطلاعیه تعطیلی مدارس و ادارات بیشترین توجه را داشته‌اند. در حوزه اقتصادی نیز سکه‌های برجامی و تبلیغات تورمی و قیمت طلا و ارز برجسته بوده‌اند. هشتگ‌های #فوری، #طرح_نذر_موشک و #رسم_بندگی از پرتکرارترین‌ها بودند.
اینستاگرام: بررسی ۲۴ ساعت اخیر نشان می‌دهد قیمت خودرو، طلا، پوشاک و حراج فروشگاهی بیشترین بازدید و تعامل را داشته‌اند. در حوزه اجتماعی، اخبار سلامت، خدمات محلی و خیریه برجسته بوده‌اند. هشتگ‌های #اکسپلور، #فروش و #طلا از هشتگ‌های پرتکرار بودند.
توییتر (X): بررسی ۲۴ ساعت اخیر نشان می‌دهد تهدیدات نتانیاهو و دفاع وزیر بلژیک از رضا پهلوی از محورهای اصلی بوده‌اند. هشتگ‌های #جاویدشاه، #سرکوب، #انقلاب و #بحران_انرژی از پرتکرارترین‌ها بودند.
شایعات و ادعاها؛ چهار روایت تأییدنشده
در میان روایت‌های ۲۴ ساعت گذشته، چند ادعا مطرح شد که تاکنون تأیید رسمی دریافت نکرده است: حمله گروهک منافقین به ستاد قوه قضائیه، تبادل مستقیم جیسون رضائیان با ۱.۷ میلیارد دلار از پول‌های بلوکه‌شده ایران، اسامی مطرح‌شده برای ریاست سازمان صداوسیما و طرح هدفمند ناامیدهای احتمالی، و مرگ محمدرضا نصیری، دانشجوی دندانپزشکی کرمانشاه، بر اثر ابتلا به طاعون.
کاربران موثر؛ تحلیل‌هایی که خوانده شدند
مصطفی نجفی گفت: «همزمان با مذاکرات نیویورک، آمریکا تهدید کرد در صورت شکست مذاکرات به کوه کلنگ حمله می‌کند و از ایران خواست پاسخ ندهد؛ ایران این درخواست را رد کرد و نسبت به پاسخ شدید هشدار داد. ترامپ با هدف کسب امتیاز انتخاباتی از مذاکره، در صورت ناکامی به دنبال آزمایش دوباره شانس جنگ است. نیروهای مسلح ایران نیز برای پاسخ شدید به هر اقدام آمریکا و اسرائیل، فراتر از جنگ ۴۰ روزه، آماده‌اند.»
سید نظام الدین موسوی نیز گفت: «امروز وزیر نفت، وزیر جنگ دولت است. هر گزینه که در خود دانش، توان و جسارت مدیریت این وزارتخانه به‌ویژه پیچیدگی‌های فروش نفت در شرایط تحریم و محاصره را نمی‌بیند و قدرت برخورد با مافیاهای تراستی‌ها را ندارد، خود را مدیون کشور و مردم نکند. امیدوارم مجلس هم با چشمان باز و مسئولانه رای بدهد.»
فرهاد بیضایی نیز گفت: «امشب وحید خضاب اعتراف تلخی کرد که جنگ مجدد زیرساخت‌ها بین ایران و اسرائیل بازی باخت باخته و بهتر اینه که بین ایران و اسرائیل درگیری و جنگی رخ نده. چند صد میلیارد دلار به کشور خسارت وارد شد که این دوستان متوجه این باخت-باخت بشن.»
رصد اندیشکده‌ها؛ از شورای آتلانتیک تا کوئینسی
شورای آتلانتیک: «با وجود گسترش همکاری‌های امنیتی عربستان با آمریکا، اروپا، پاکستان و ترکیه، حملات حوثی‌ها به ریاض و فرودگاه بین‌المللی آن، محدودیت این مشارکت‌ها را آشکار کرده است. توافق دفاعی مکه نیز به تعهد عملی برای مشارکت در عملیات تهاجمی علیه حوثی‌ها منجر نشده و کاهش ذخایر رهگیرهای موشکی، آسیب‌پذیری دفاعی عربستان را افزایش داده است. ریاض برای تقویت امنیت خود باید هماهنگی عملیاتی شرکا و توان بازدارندگی را افزایش دهد و در کنار اقدامات نظامی، از دیپلماسی برای مهار تهدید حوثی‌ها و ایران بهره بگیرد.»
مؤسسه کوئینسی: «بررسی نظرسنجی‌های فاکس‌نیوز و آسوشیتدپرس نشان می‌دهد جنگ ایران به یکی از مهمترین دغدغه‌های رأی‌دهندگان انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا تبدیل شده و از مهاجرت و جرم‌وجنایت پیشی گرفته است. ۷۵ درصد پاسخ‌دهندگان فاکس‌نیوز درباره جنگ ابراز نگرانی کرده‌اند و ۶۰ درصد با اقدام نظامی آمریکا علیه ایران مخالف‌اند. افزایش قیمت سوخت و هزینه‌های زندگی در پی اختلال در تنگه هرمز، نگرانی‌های اقتصادی و مخالفت با سیاست خارجی ترامپ را تشدید کرده و برخی نامزدهای جمهوری‌خواه خواستار پایان سریع جنگ شده‌اند.»
آنچه در ۲۴ ساعت گذشته رخ داد ترکیبی از روایت‌های واقعی، نیمه‌واقعی و جعلی بود. از یک سو، ترور ناکام آخوندی، رکود منفی ۵.۹ درصدی و اعتراضات فرانسه واقعیت‌هایی هستند که باید جدی گرفته شوند. از سوی دیگر، ادعای مرگ بر اثر طاعون و حمله منافقین به قوه قضائیه فاقد سند معتبرند. تفکیک روایت از واقعیت، شرط اصلی حفظ آرامش عمومی است.