از عدالت نظری تا عدالت قابل مشاهده مستضعفین در مکتب انقلاب
روایتی از مفهوم مستضعف در اندیشه رهبر شهید انقلاب اسلامی نه قربانی تاریخ، که «ائمه و پیشوایان بالقوه عالم بشریت»
روایتی از پیوند انقلاب و فرهنگ انتظار
انسان بدون امید، توان ساختن آینده را از دست میدهد. بسیاری از تحولات بزرگ تاریخ، زمانی آغاز شدهاند که گروهی از انسانها حاضر نشدهاند شرایط موجود را سرنوشت نهایی خود بدانند. در فرهنگ اسلامی نیز امید به آینده جایگاهی بنیادین دارد؛ آیندهای که در آن حق بر باطل غلبه خواهد کرد و عدالت و صلاح بر ظلم و فساد غلبه خواهند یافت. انقلاب اسلامی ایران، با تکیه بر ایمان، اراده مردم و امید به آینده، نشان داد که تحولات بزرگ اجتماعی میتوانند از دل یک باور مشترک و یک حرکت عمومی شکل بگیرند و در گفتمان خود، امید را به یکی از عناصر اصلی حرکت اجتماعی تبدیل کرد. این گزارش، نگاهی است به نقش انقلاب اسلامی در پرچمداری امید و پیوند آن با فرهنگ انتظار.
ارتش و بازماندگان جنگ در آیینه شاهنامه
در روزگاری که سنتهای پهلوانی و آیینهای جنگاوری در اوج بود، حکیم ابوالقاسم فردوسی با نگاهی فراتر از میدان نبرد، یکی از مهمترین وظایف حکمرانان را ترسیم کرد؛ وظیفهای که امروز نیز در نظام جمهوری اسلامی ایران، با نام «بنیاد شهید و امور ایثارگران» و «قانون جامع خدماترسانی به ایثارگران» تداوم یافته است. فردوسی در شاهنامه، با تکیه بر آموزههای انسانی و ایرانی، بر لزوم حمایت مادی و معنوی از بازماندگان رزمندگان، جانبازان و خانوادههای شهدا تأکید کرده و این رسالت را نه یک عمل خیرخواهانه، که یک «تکلیف حکومتی» و «مسئولیت اجتماعی» برشمرده است.
شهید محمدحسین بخشی ایوری؛ از روستای ایور تا ارتفاعات مریوان
سوم آبان ۱۳۶۲، منطقه مریوان. در میان آتش و دود نبرد والفجر ۴، موج انفجار گلوله خمپاره، پیکر یک سرباز ۲۱ ساله را از زمین جدا کرد و به آسمان فرستاد. محمدحسین بخشی ایوری، جوانی از روستای ایور کوهسرخ که پلاک سربازی را «کلید بهشت» میدانست، در همان روزهایی که همسنوسالانش به فکر آیندهای شغلی بودند، با لباس رزم ارتش جمهوری اسلامی ایران، نام خود را در دفتر شهدای این سرزمین ثبت کرد. او که تا چهارم متوسطه در رشته تجربی درس خوانده بود، در راهی که برگزیده بود، با آخرین نفسهایش به وصیتنامهاش جان بخشید: «اسلحه مرا بردارید و راهم را که راه فیسبیلالله است، ادامه دهید».
از خودسازی تا عدالتخواهی؛ نقش مردم در تحقق جامعه مهدوی
جامعه مهدوی تنها تصویری از آینده نیست؛ بلکه الگویی از جامعهای است که در آن عدالت، معنویت، عقلانیت، کرامت انسانی و صلاح اجتماعی به بالاترین سطح خود میرسد. در باور شیعه، تحقق کامل این جامعه با ظهور حضرت ولیعصر(عجلاللهتعالیفرجهالشریف) رقم خواهد خورد، اما این حقیقت به معنای کنار گذاشتن نقش انسانها در دوران غیبت نیست. برعکس، انسان منتظر باید خود را برای زندگی در چنین جامعهای آماده کند و در حد توان، ارزشهای آن را در زندگی فردی و اجتماعی خود گسترش دهد. از این منظر، مردم نه تماشاگران جامعه مهدوی، که یکی از عناصر اصلی شکلگیری جامعه صالح هستند.
نورالله نوروزی؛ از جبهههای دفاع مقدس تا وادی شهادت در مزارشریف
هفدهم مرداد ۱۳۷۷، مزارشریف در حال سقوط بود. طالبان به کنسولگری ایران حمله کرده بودند و نورالله نوروزی، دیپلمات ۳۰ ساله، تا آخرین لحظه در محل مأموریت خود باقی ماند. او که سالها پیش در عملیات بیتالمقدس مجروح شده بود و بار دیگر به سنگر خدمت بازگشته بود، این بار در سنگر دیپلماسی به شهادت رسید. هشت دیپلمات و یک خبرنگار، در گوری دستهجمعی در حیاط پشتی کنسولگری دفن شدند و ۳۵ روز بعد، پیکرهایشان به میهن بازگشت. این، روایت دیپلماتی است که تا پای جان، مسئولیت خود را رها نکرد.
نقشهراهی برای تحقق مطالبه رهبری درخصوص «هر ایرانی، یک بسیجی»
کمتر از ۲۴ ساعت از صدور حکم رهبر معظم انقلاب برای انتصاب حجتالاسلام والمسلمین حسین طائب به ریاست سازمان بسیج مستضعفین میگذرد. در این حکم، چهار مطالبهی راهبردی ترسیم شده که میتواند آیندهی این نهاد انقلابی را برای سالهای پیشِ رو ترسیم کند. برای واکاوی ابعاد این مطالبات و نقش آن در تحقق شعار «هر ایرانی، یک بسیجی»، با سیدکاظم بهبهانی، معاون فرهنگی قرارگاه بینالمللی سازندگی اباصالح المهدی (عج)، به گفتوگو نشستهایم.
منتظر واقعی، تماشاگر تحریف نیست
عصر غیبت، تنها دوران انتظار برای ظهور نیست؛ دوران آزمون انسانها در میدان ایمان، بصیرت و مسئولیت نیز هست. در جهانی که اطلاعات با سرعتی بیسابقه منتشر میشود و حقیقت گاه در میان انبوهی از اخبار، شایعات، روایتهای ناقص و عملیات روانی گم میشود، شناخت حقیقت و کمک به روشن شدن آن، اهمیت ویژهای پیدا کرده است. از این منظر، جهاد تبیین را میتوان یکی از عرصههای مهم مسئولیت اجتماعی انسان منتظر دانست. این گزارش، نگاهی است به وظیفه منتظران در عصر غیبت و نقش جهاد تبیین در مقابله با جنگ روایتها.
شبهه، تردید و انکار
«شبهه ویروس است؛ مثل همین ویروس کرونا. وقتی که وارد شد، خارج شدنش مشکل است... بعضیها در مقابل تیر و شمشیر ایستادند، اما در مقابل شبهه نتوانستند بایستند.» این هشدار رهبر شهید انقلاب اسلامی، امروز پس از گذشت سالها، بیش از هر زمان دیگری، معنای خود را یافته است. در روزگاری که دشمن با بهرهگیری از فناوریهای نوین ارتباطی، شبهات را نه بهصورت تکتک، که بهصورت «سیلآسا» و «هدفمند» به جامعه تزریق میکند، فهم ماهیت این پدیده، شناخت ریشههای تاریخی آن و یافتن راهکارهای مقابله با آن، به یک ضرورت حیاتی برای حفظ یقینات دینی، تاریخی و ملی ملت ایران تبدیل شده است. این گزارش، تحلیلی است بر ابعاد این جنگ شناختی و راهکارهای برونرفت از آن.
انقلاب اسلامی و احیای «انتظار سازنده»
یکی از برجستهترین ویژگیهای اندیشه شیعی، پیوند میان انتظار و مسئولیت است. در این نگاه، انتظار فرج هرگز به معنای دست روی دست گذاشتن و چشم دوختن به آینده نیست. بلکه فراخوانی است برای خودسازی، اصلاح جامعه، عدالتخواهی و تلاش برای تحقق ارزشهای الهی. انقلاب اسلامی ایران در قرن اخیر، تلاشی برای احیای همین برداشت فعال و پویا از فرهنگ انتظار بوده است. این گزارش، نگاهی دارد به نقش و جایگاه انقلاب اسلامی در ترویج این نگاه سازنده و مسئولانه.







































































