مهمترین خبرها
شکار آیفون در هرمز
فهرست مطالب
غرق شدن یک کشتی کانتینری در تنگه هرمز، به ماجرایی غیرمنتظره و پر از شگفتی تبدیل شده است. کشتی «جی‌اف‌اس پراید» (GFS Pride) با پرچم سنگاپور، پس از اصابت یک پرتابه ناشناخته در آب‌های این آبراه راهبردی دچار آتش‌سوزی شد و غرق شد. اما آنچه این حادثه را به سوژه‌ای داغ در شبکه‌های اجتماعی تبدیل کرده، سرنوشت محموله آن است: صدها جعبه آیفون و شیشه عطر لوکس که روی آب شناور شده‌اند و مردم محلی با قایق‌های کوچک به شکار آن‌ها رفته‌اند.
محموله چه بود و چه بر سرش آمد؟
کشتی «جی‌اف‌اس پراید» ظرفیت حمل ۲۸۲۴ کانتینر استاندارد ۲۰ فوتی را داشت. بر اساس گزارش‌ها، این کشتی از دبی حرکت کرده بود و حامل حدود ۲۵۰۰ کانتینر بود که بخش قابل توجهی از آن را آیفون‌های جدید و عطرهای لوکس تشکیل می‌داد. پس از اصابت پرتابه و آتش‌سوزی، محموله کشتی در آب پخش شد و ویدیوهای منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد که جعبه‌های آیفون و شیشه‌های عطر روی سطح آب شناور شده‌اند.
هجوم مردم محلی؛ از ماهیگیری تا شکار آیفون
پس از انتشار خبر غرق شدن کشتی، مردم محلی و ماهیگیران منطقه با قایق‌های موتوری کوچک به محل حادثه هجوم بردند و در حال جمع‌آوری این کالاهای باارزش از دل دریا هستند. گزارش‌ها حاکی از آن است که در برخی از ویدیوهای منتشرشده، افراد حاضر در قایق‌ها با شعار «آیفون می‌خواهی؟ عطر می‌خواهی؟» این کالاها را به‌صورت غیررسمی به فروش می‌رسانند. تصاویر نشان می‌دهد که قایق‌های کوچک در میان کانتینرهای شناور و جعبه‌های پراکنده در آب، در حال جمع‌آوری محموله هستند. یکی از کاربران با طنز نوشت: «نمی‌دانم در شرایط فعلی رفتن به ماهیگیری برایم به‌صرفه‌تر است یا جمع‌آوری آیفون ۱۸ از آب‌های تنگه هرمز.» کاربر دیگری نیز با اشاره به حضور قایق‌ها از دو سوی تنگه، شوخی کرد: «آیفون‌ها نصیب عمانی‌ها شد و به ما فقط کفش رسید.»
تنگه هرمز؛ مرداب کالاهای لوکس
آنچه در این حادثه بیش از هر چیز دیگری به چشم می‌آید، تصویری است که از تنگه هرمز مخابره می‌شود: آب‌هایی که روزگاری شریان حیاتی انرژی جهان بودند، اکنون به مردابی برای کالاهای لوکس تبدیل شده‌اند. کانتینرهای شناور، جعبه‌های آیفون ۱۸ که در آب دست‌به‌دست می‌شوند، و شیشه‌های عطر که میان امواج سرگردانند، همگی نشانه‌هایی از یک واقعیت تلخ برای واشینگتن و متحدانش هستند. این تصویر، روایتی است که نه در بیانیه‌های رسمی، بلکه در قاب‌های ویدیویی منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی، خود را به رخ جهانیان می‌کشد.
طنز ماجرا آنجاست که آیفون ۱۸ تازه به بازار آمده و واردات و رجیستری آن در ایران محدودیت‌های خاص خود را دارد؛ اما اکنون همین گوشی‌ها در آب‌های هرمز شناورند و مردم محلی آن‌ها را از دل دریا بیرون می‌کشند. گویی دریا، به یک فروشگاه لوکس بدون گارانتی تبدیل شده است.
دو روایت متفاوت از علت غرق شدن
درباره علت دقیق غرق شدن این کشتی، دو روایت متفاوت مطرح شده است. روایت نخست که از سوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران اعلام شده، مدعی است این کشتی بدون دریافت مجوز از مسیر غیرمجاز عبور کرده و با مین دریایی برخورد کرده است. روایت دوم که مقامات سنگاپور و منابع بین‌المللی آن را تأیید می‌کنند، حاکی از آن است که این کشتی هدف یک پرتابه ناشناخته قرار گرفته و پس از آتش‌سوزی غرق شده است. سنگاپور این اقدام را «نقض قوانین بین‌المللی» خوانده است. با این حال، مؤسسه امنیت دریایی «ماریسک» اعلام کرده که هیچ مدرک مستقلی برای اثبات برخورد با مین وجود ندارد و ادعاهای ایران را «همسو با یک کمپین عملیات روانی» توصیف کرده است.
چرا این حادثه به نفع ایران است؟
در نگاه نخست، شاید غرق شدن یک کشتی تجاری و شناور شدن محموله لوکس آن، فقط یک حادثه دریایی به نظر برسد. اما در لایه‌های عمیق‌تر، این حادثه چند پیام راهبردی را به نفع ایران مخابره می‌کند.
نخست، نمایش قدرت کنترل بر تنگه هرمز. ایران با هدف قرار دادن یک کشتی که از مسیر تحت حمایت آمریکا عبور می‌کرد، عملاً نشان داد که هیچ مسیری در این آبراه برای شناورهای متخلف امن نیست. این یعنی مسیرهای جایگزین که واشینگتن با هزینه‌های سنگین برای دور زدن کنترل ایران ایجاد کرده بود، اکنون به همان اندازه مسیرهای دیگر آسیب‌پذیر شده‌اند.
دوم، بی‌اعتبار شدن تضمین‌های امنیتی آمریکا. آمریکا ماه‌هاست که با استقرار ناوگان نظامی و ارائه تضمین‌های امنیتی به شرکت‌های کشتیرانی، تلاش می‌کند تصویری از کنترل بر تنگه هرمز ارائه دهد. اما غرق شدن کشتی GFS Pride در مسیر تحت حمایت آمریکا، این تصویر را فرو ریخت. اگر واشینگتن نمی‌تواند حتی از یک کشتی کانتینری در مسیر مورد حمایت خود محافظت کند، چگونه می‌تواند ادعای باز نگه داشتن این آبراه برای همه را داشته باشد؟
سوم، افزایش هزینه‌های اقتصادی برای آمریکا و متحدانش. هر کانتینر لوکسی که در آب‌های هرمز غرق می‌شود، به معنای میلیون‌ها دلار خسارت برای شرکت‌های بیمه، مالکان کشتی و بازرگانان است. این خسارت‌ها در نهایت به افزایش حق بیمه و هزینه‌های حمل‌ونقل منجر می‌شود که خود بر قیمت نهایی کالاها در بازارهای جهانی اثر می‌گذارد. و این یعنی فشار مضاعف بر اقتصاد آمریکا و اروپا در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای.
چهارم، تضعیف روایت رسمی کاخ سفید. ترامپ و تیمش ماه‌هاست که ادعا می‌کنند تنگه هرمز «باز» است و تردد در آن جریان دارد. اما تصاویری که از شناور بودن کانتینرها و جعبه‌های آیفون در آب‌های این تنگه منتشر می‌شود، دقیقاً خلاف این ادعا را نشان می‌دهد. تنگه هرمز نه فقط باز نیست، بلکه به عرصه‌ای تبدیل شده که کالاهای لوکس در آن سرگردانند و مردم محلی آن‌ها را از دل آب بیرون می‌کشند. این تصویر، برای واشینگتن گران تمام می‌شود.
بازتاب گسترده در شبکه‌های اجتماعی
این حادثه به سرعت به سوژه داغ کاربران در شبکه‌های اجتماعی تبدیل شد. ویدیوهای منتشرشده از شناور بودن جعبه‌های آیفون و شیشه‌های عطر، میلیون‌ها بازدید کسب کرد. رسانه‌های مختلف از جمله رسانه‌های روسی، هندی، چینی و عربی این حادثه را پوشش دادند. برخی کاربران با طنز به این ماجرا واکنش نشان دادند و آن را «صید آیفون» به جای «صید ماهی» توصیف کردند.
نتیجه‌ای که باید دید
آنچه در این حادثه بیش از هر چیز دیگری به چشم می‌آید، ابعاد عجیب و غیرمنتظره آن است: یک کشتی با محموله‌ای پر از کالاهای لوکس غرق می‌شود، محموله روی آب شناور می‌شود، مردم محلی به شکار آیفون و عطر می‌روند، و در نهایت این ماجرا به سوژه طنز و شوخی کاربران در شبکه‌های اجتماعی تبدیل می‌شود. در پس این طنز، اما یک واقعیت تلخ برای واشینگتن نهفته است: تنگه هرمز به مرداب کالاهای لوکس تبدیل شده، مسیرهای تحت حمایت آمریکا دیگر امن نیستند، و تصویری که از این آبراه راهبردی به جهان مخابره می‌شود، تصویری از ضعف و ناتوانی در تأمین امنیت تجارت جهانی است. ایران نه‌فقط کنترل این آبراه را در دست دارد، بلکه با هر اصابت، هزینه‌های سیاسی و اقتصادی این کنترل را برای طرف مقابل افزایش می‌دهد.