از طوفان قاطعیت تا محاصره در برابر محاصره؛ روایتی از راهبردی که عربستان را به زانو درآورد
از طوفان قاطعیت تا محاصره در برابر محاصره؛ روایتی از راهبردی که عربستان را به زانو درآورد
در حالی که عربستان سعودی در سال ۲۰۱۵ با عملیات «طوفان قاطعیت» قصد داشت حداکثر در یک ماه طومار انصارالله را در هم بپیچد، امروز پس از گذشت یازده سال، این انصارالله است که معادله را در دست دارد. از بمباران فرودگاه صنعا تا محاصره دریایی باب‌المندب، از حملات موشکی به ریاض و ینبع تا پیشروی زمینی در تعز، انصارالله مجموعه‌ای از اقدامات را به اجرا گذاشته که فریاد عربستان و حامیانش را بلند کرده است. پرسش اصلی این است: انصارالله چه اقداماتی انجام داده که ریاض را به این وضعیت رسانده است؟

از طوفان قاطعیت تا بن‌بست استراتژیک

عربستان در سال ۲۰۱۵ با عملیات «طوفان قاطعیت» وارد جنگ یمن شد. هدف اعلام‌شده، بازگرداندن دولت مستعفی به صنعا و نابودی انصارالله در کوتاه‌مدت بود. اما آنچه در عمل رخ داد، مسیر معکوسی را طی کرد. هر اقدام نظامی عربستان، به‌جای تضعیف انصارالله، به تقویت آن منجر شد. در سال ۲۰۲۲ آتش‌بس میان عربستان و یمن برقرار شد، اما به نوشته رسانه‌های یمنی، عربستان از سال ۲۰۲۲ تا به امروز به تعهدات خود ذیل آتش‌بس عمل نکرده است. جعفر قنادباشی، کارشناس مسائل خاورمیانه، در این باره تأکید می‌کند که «یمن ۱۱ سال است که در محاصره قرار دارد، بلکه شاید بتوان گفت این محاصره حتی بیشتر از ۱۱ سال سابقه دارد».

بمباران فرودگاه صنعا؛ نقطه تغییر راهبرد

نقطه عطف تغییر راهبرد انصارالله، بمباران فرودگاه صنعا توسط عربستان بود. انصارالله یمن با ایران وارد مذاکره شد و تصمیم بر آن شد که تحریم هوایی یمن با مشارکت ایران شکسته شود. اما در دومین پرواز، فرودگاه صنعا توسط عربستان مورد حمله قرار گرفت. در این مرحله، انصارالله طرح «محاصره در مقابل محاصره» را کلید زد و محدودیت‌هایی برای شناورهای عربستان اعمال کرد. به نوشته روزنامه کیهان، انصارالله «از مرحله دفاع زمینی، به توسعه موشک‌های بالستیک، پهپادهای دوربرد و توان دریایی روی آورد و دامنه عملیات خود را تا عمق خاک عربستان و امارات گسترش داد».

حملات موشکی و پهپادی؛ ریاض زیر آتش

در ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶، انصارالله حملات گسترده‌ای را به ریاض و ینبع انجام داد. یحیی سریع، سخنگوی نظامی انصارالله، اعلام کرد که این عملیات شامل «تعداد زیادی موشک بالستیک و کروز و پهپاد» بود. عملیات نخست اهداف حساس در ریاض را هدف قرار داد و عملیات دوم تأسیسات شرکت نفت آرامکو در ینبع را. این نخستین بار بود که ریاض به‌طور مستقیم هدف حمله موشکی انصارالله قرار می‌گرفت. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، پس از این حملات، دود از نزدیکی فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در شمال شرق ریاض مشاهده شد و برخی پروازها با تأخیر مواجه شدند. در ۲۸ سپتامبر، انصارالله اعلام کرد که بانک اهداف خود در عربستان را گسترش داده و ریاض، جیزان و ینبع را زیر آتش گرفته است.

محاصره دریایی؛ باب‌المندب در کنترل انصارالله

یکی از مهم‌ترین اقدامات انصارالله، اعلام ممنوعیت تردد کشتی‌های سعودی در دریای سرخ و باب‌المندب بود. این اقدام که در ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۶ اعلام شد، عملاً سعودی‌ها را با چالشی جدی مواجه کرد. به نوشته روزنامه جوان، «اعلام ممنوعیت تردد کشتی‌های سعودی در دریای سرخ و باب‌المندب و اقدامات مؤثر در این زمینه، عملاً سعودی‌ها را با چالش جدی مواجه کرد». انصارالله همچنین در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶ بندر موکا و در ۱۱ سپتامبر جزیره پریم (میون) را در نزدیکی باب‌المندب تصرف کرد و حضور خود را در اطراف این آبراه حیاتی گسترش داد.

پیشروی زمینی؛ شکست طرح جنگ داخلی عربستان

انصارالله با اقدام پیش‌دستانه، طرح عربستان برای ایجاد جنگ داخلی در یمن را با شکست مواجه کرد. در ابتدا لجستیک مزدوران عربستان در داخل یمن از بین رفت و سپس انصارالله شروع به اقدام زمینی کرد. در روزهای اخیر، درگیری‌های شدیدی در استان تعز رخ داده است. بر اساس گزارش‌ها، در ۲۴ ساعت گذشته بیش از ۷۰ نفر در این درگیری‌ها کشته شده‌اند. نیروهای دولتی یمن اعلام کردند که حملات انصارالله را در چندین جبهه دفع و آنها را مجبور به عقب‌نشینی کردند. اما یحیی سریع، سخنگوی نظامی انصارالله، اعلام کرد که جنگنده‌های سعودی طی ۲۴ ساعت گذشته ۴۷ حمله هوایی و موشکی علیه استان‌های تعز، صعده و الجوف انجام داده و زیرساخت‌هایی نظیر شبکه‌های ارتباطی را هدف قرار داده‌اند. همچنین در ۲ اکتبر، انصارالله اعلام کرد که ۹۴ حمله هوایی و موشکی سعودی در ۲۴ ساعت گذشته انجام شده است.

واکنش عربستان؛ از تهدید تا آماده‌سازی حمله

محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، در واکنش به این تحولات گفت: «انصارالله آشوب و ویرانی و تهدید مردم یمن و منطقه را به‌عنوان مسیر خود انتخاب کرده است». او تأکید کرد که ریاض در برابر هرگونه تهدید یا تجاوز علیه امنیت خود از پاسخ قاطعانه دریغ نخواهد کرد. همزمان، رویترز گزارش داد که عربستان در حال آماده‌سازی طرحی برای حمله به انصارالله است و دو گزینه شامل عملیات محدود در اطراف باب‌المندب یا حمله گسترده در چند جبهه یمن را بررسی می‌کند. بر اساس این گزارش، این عملیات ممکن است طی هفته‌های آینده با مشارکت حدود ۱۰۰ هزار نیروی یمنی و پشتیبانی هوایی عربستان آغاز شود.

نتیجه‌ای که باید دید

آنچه انصارالله در یازده سال گذشته انجام داده، یک تغییر بنیادین در معادله قدرت منطقه‌ای است. از عملیات «طوفان قاطعیت» که قرار بود در یک ماه انصارالله را نابود کند، تا امروز که ریاض زیر آتش موشک‌های بالستیک قرار دارد و باب‌المندب در کنترل انصارالله است. عربستان که روزگاری با حمایت آمریکا به یمن حمله کرد، اکنون ناچار شده است خود را برای یک عملیات گسترده دیگر آماده کند؛ عملیاتی که به نوشته رویترز، هدف آن «متوقف کردن پیشروی‌های اخیر انصارالله و بازپس‌گیری مناطق ساحلی اطراف باب‌المندب» است. اما تجربه یازده سال گذشته نشان می‌دهد که هر عملیات نظامی عربستان، به تقویت انصارالله منجر شده است. انصارالله با راهبرد «محاصره در برابر محاصره» ثابت کرده که نه فقط در برابر فشار مقاومت می‌کند، بلکه فشار را به قدرت جدیدی برای خود تبدیل می‌کند. و این، همان معنای پادشکنندگی است که عربستان و حامیانش هنوز نتوانسته‌اند آن را درک کنند.