در تجربههای پیشین سیاست خارجی آمریکا، یک قاعده همواره تکرار شده است: واشنگتن زمانی که پروژهای را ناکارآمد، پرهزینه یا بحرانزا تشخیص دهد، بیدرنگ و بدون تعهد اخلاقی، مهرههای خود را رها میکند. آنچه امروز در قبال جریان پهلوی رخ میدهد، نه یک تغییر تدریجی، بلکه خاتمه سریع یک حمایت پرهیاهو است؛ حمایتی که با وعدههای آشکار و پنهان آمریکا، به التهابآفرینی و کشاندن کشور به اغتشاش دامن زد.
صدای آمریکا، بهعنوان ارگان رسانهای وابسته به وزارت خارجه ایالات متحده، در هفتههای اخیر محتوایی منتشر کرده که در تضاد آشکار با خط تحریک و امیدبخشی پیشین به جریان اپوزیسیون و بخصوص پهلوی قرار دارد. مصاحبه منتشرشده با صادق زیباکلام، که در آن «سقوط حکومت با بمباران» بهصراحت «توهم رضا پهلوی» و «اشتباه محاسباتی جنگطلبان» خوانده میشود، عملاً نقض مستقیم روایت مداخلهطلبانهای است که آمریکا پیشتر به آن دامن زده بود.
همزمان، انتشار گزارش صدای آمریکا درباره ناپدیدشدن یک منتقد رضا پهلوی در کانادا و ورود پلیس این کشور به پرونده، برای نخستین بار چهره خشونتبار، پرتنش و مسئلهدار این جریان را در رسانهای وابسته به دولت آمریکا برجسته میکند؛ اقدامی که بهوضوح نشان میدهد واشنگتن دیگر قصد پاکسازی رسانهای چهره پهلوی را ندارد.
نقطه عطف این تغییر رفتار، انتشار و بازتاب تحقیقات کارشناسی مزدک آذر از سوئد است؛ پژوهشی که نشان میدهد تنها ۱۷ درصد شعارهای مطرحشده در اعتراضات، ارتباطی با سلطنتطلبان داشته، در حالی که شبکه ایران اینترنشنال با بزرگنمایی تا ۴۰۰ درصد و تحریف گسترده، تلاش کرده جریان پهلوی را بهعنوان محور اصلی اعتراضات جا بزند. صدای آمریکا با انتشار این دادهها، عملاً پروژه رسانهای پهلویسازی از اعتراضات را بیاعتبار میکند.
اظهارات مهدی فلاحتی، مجری شبکه فارسیزبان صدای آمریکا، این مسیر را تکمیل میکند؛ جایی که صراحتاً اعلام میکند بزرگنماییهای ۴۰۰ درصدی ایران اینترنشنال و ۱۰۰ درصدی بیبیسی فارسی، نتیجهای جز خودفریبی و دروغگویی نداشته است. این سخنان، از تریبون رسانهای آمریکا، معنایی روشن دارد: پروژهای که قرار بود با هیجان رسانهای پیش برود، از نگاه واشنگتن شکست خورده است.
در این میان، گزارش موقوفه کارنگی نیز تأکید میکند که حمایت آمریکا و اسرائیل از جریانهای مدعی دموکراسی در ایران، چیزی جز یک نمایش سیاسی نبوده و قربانی واقعی این بازی، مردم ایراناند. این گزاره، در کنار رفتار رسانهای صدای آمریکا، تصویری واحد میسازد: آمریکا تهییجها برای براندازی را انجام داد، نتیجه را نگرفت و حالا بیدرنگ عقب کشیده است.
مجموع این شواهد نشان میدهد ایالات متحده بهسرعت پشت جریان پهلوی را خالی کرده است؛ جریانی که با اتکا به وعدههای آمریکا، به التهابآفرینی و کشاندن کشور به اغتشاش دامن زد و بنا بر برآوردهای مطرحشده در منابع مختلف، هزاران نفر از مردم ایران را قربانی یک محاسبه غلط کرد. امروز، همان حامیان دیروز، نهتنها مسئولیت نمیپذیرند، بلکه از طریق ارگان رسانهای خود، عملاً پایان این پروژه را اعلام میکنند.
این، نه یک تغییر موضع اخلاقی، بلکه منش همیشگی آمریکا است:
وعده میدهد، بحران میسازد، هزینه را بر دوش ملتها میگذارد و در نهایت، بیسر و صدا صحنه را ترک میکند.
