حملات گسترده به هابهای پتروشیمی ماهشهر، عسلویه و بندر امام در جریان جنگ رمضان، صنعت مادرِ تأمینکننده ارز و خوراک کشور را با سختترین شوکهای زیرساختی تاریخ خود روبهرو کرد. حالا اما با تکیه بر مهندسان داخلی، بومیسازی تجهیزات راهبردی و بازطراحی زنجیره تأمین فیدستاک، چراغ واحدهای آسیبدیده یکبهیک در حال روشن شدن است. به […]
حملات گسترده به هابهای پتروشیمی ماهشهر، عسلویه و بندر امام در جریان جنگ رمضان، صنعت مادرِ تأمینکننده ارز و خوراک کشور را با سختترین شوکهای زیرساختی تاریخ خود روبهرو کرد. حالا اما با تکیه بر مهندسان داخلی، بومیسازی تجهیزات راهبردی و بازطراحی زنجیره تأمین فیدستاک، چراغ واحدهای آسیبدیده یکبهیک در حال روشن شدن است.
به گزارش پایگاه خبری قرارگاه بین المللی سازندگی اباصالح (عج)، کمتر از دو ماه از حملات گسترده جنگ رمضان میگذرد؛ اما حجم و وسعت خسارات وارده به صنعت پتروشیمی کشور، تحلیلگران جهانی را به پیشبینیهای تیرهای واداشته بود. از ۳۱ شرکت بزرگ بورسی با ارزش ترکیبی ۱۴.۲ میلیارد دلار گرفته تا غولهای تولید متانول و اوره، همگی در تیررس حملات هماهنگ دشمن قرار داشتند.
در پی این حملات، خبرگزاریهای غربی مدعی «تعطیلی طولانیمدت غولهای پتروشیمی ایران» شدند. اما آنچه در میدان روی داد، سند دیگری بر تابآوری هوشمندانه صنعت نفت و گاز کشور بود. برای واکاوی جزئیات فنی این بازسازی بیسابقه، خبرنگار ما گفتوگویی تخصصی با محسن امرایی، فرمانده قرارگاه بینالمللی سازندگی اباصالح(ع) که از نزدیک در جریان بازسازی این زیرساختهای راهبردی حضور داشته است، انجام داده است.
خبرنگار: آقای امرایی، با تشکر از وقتی که در اختیار ما قرار دادید. صنعت پتروشیمی ایران پیش از جنگ رمضان، ظرفیت اسمی تولیدی حدود ۱۰۰ میلیون تن و صادراتی نزدیک به ۳۵ میلیون تن در سال را در اختیار داشت. حملات دشمن دقیقاً به کدام بخش از این مگااستراکچر ضربه زد؟
محسن امرایی: دشمن در سه نوبت مجزا به منطقه عملیاتی حمله کرد. نوبت اول معطوف به هاب انرژی عسلویه بود. در نوبت دوم، تأسیسات یوتیلیتی و برق مجموعه ماهشهر هدف قرار گرفت و دفعه سوم دوباره به یوتیلیتی و برق عسلویه زد.
نکته مهم این است که ضربات فقط محدود به واحدهای اصلی نبود. دشمن با رویکرد خنثیسازی زنجیرهای، به سراغ خطوط لوله خوراک موسوم به پایپینگ فیدستاک و همچنین یوتیلیتیها رفت. همان طور که مستحضرید، یوتیلیتی شامل تأسیسات تولید بخار، آب آتشنشانی، هوای ابزاردقیق، برق و نیتروژن است؛ در واقع رگ حیات هر مجتمع پتروشیمی محسوب میشود. هدف دشمن این بود که با قطع این شریانها، حتی واحدهایی که مستقیم آسیب ندیدند را مثل پتروشیمی آریاساسول وادار به توقف کند که متأسفانه تا حدودی هم موفق شد.
خبرنگار: اشاره کردید که بخش مهمی از خسارت، متوجه هاب ماهشهر بود. لطفاً دقیقتر بفرمایید که کدام واحدها بیشترین ضربه را خوردند و میزان افت تولید چقدر بود؟
محسن امرایی: منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی بندر امام و ماهشهر، با داشتن بیش از هفت مجتمع بزرگ، حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد از کل تولید پتروشیمی کشور را تأمین میکند. مجتمعهایی مثل پتروشیمی بندرامام، مارون، اروند، کارون و غدیر همگی تحت تأثیر قرار گرفتند. درست است که در ظاهر تأسیسات بعضی از این مجتمعها تخریب فیزیکی مستقیم ندید، اما به دلیل قطع برق سراسری منطقه و همچنین آسیب به پستهای برق ۱۳۲ کیلوولت مادر، عملاً کل زنجیره درجا زد.
آسیبهای جدیتر به کمپرسورهای گاز اسید در برخی واحدها و نیز ترانسهای برق چند مجتمع وارد شد که از تجهیزات لانگلید محسوب میشوند. همچنین بخشی از کلاریفایرها و واحدهای بازیافت مجتمعهای پلیمری آسیب دید.
از نظر کمی، صادرات پتروشیمی در سهماهه اول سال ۱۴۰۴ با کاهش ۲۸.۷ درصدی وزنی و ۲۴.۵ درصدی ارزشی مواجه شد.
خبرنگار: سوال کلیدی اینجاست که با توجه به وجود تحریمهای فلجکننده که خرید تجهیزات خارجی را غیرممکن کرده است، بازسازی این حجم از تجهیزات حساس چگونه ممکن شد؟
محسن امرایی: اینجا دقیقاً نقطه عطف ماجراست. ما از یک «حمله موشکی» به سمت یک «جهش فناورانه» حرکت کردیم. استراتژی کشور مبتنی بر سه محور بود: اول؛ احیای فوری و موقت یوتیلیتی با استفاده از منابع توزیعشده تولید بخار و ژنراتورهای اضطراری برای تأمین برق حداقلی. دوم؛ مهندسی معکوس تجهیزات لانگلید که در داخل ساخته نمیشدند و سوم؛ بازطراحی مسیر خطوط لوله خوراک به صورت موازی.
حیدری: کار بسیار سختی بود. مثلاً در پتروشیمی شیراز، واحد آمونیاک پتروشیمی شیراز با مشکل بحرانی ترنسفرلاین روبهرو بود؛ همان خط انتقال گاز اصلاحشده (Reformed Gas) با میانگین دمای عملیاتی ۷۶۵ درجه سانتیگراد و فشار ۳۰ بار. طبق استانداردهای جهانی، باید خط جدیدی با پوشش دوجداره عایق نسوز خریداری میشد که قیمتش حدود ۴۷۰۰ میلیارد ریال بود. اما متخصصان ما پای کار آمدند و با کمترین هزینه (کمتر از ۲۰۰ میلیارد ریال)، ورقهای آسیبدیده را با جوشکاری تحت شرایط خاص و ریفرکتوری مجدد، بدون نیاز به تعویض کامل آنتایر لاین، بازسازی کردند.
این تنها یک نمونه است. در منطقه پارس جنوبی نیز که پتروشیمیها از آن خوراک دریافت میکنند، تمامی خطوط پایپینگ یوتیلیتی و خوراک در کمتر از یک ماه آواربرداری، تعمیر و بروزرسانی شدند و به بهرهبرداری رسیدند.
خبرنگار: آیا تخمینی از ارزش ریالی کل فرآیند بازسازی دارید؟ در مقایسه با برآوردهای بینالمللی که بعضاً از رقم ۱۹ میلیارد دلار برای ایران سخن گفتند، وضعیت فعلی چگونه است؟
محسن امرایی: بله، برآوردهای اولیه موسسات بینالمللی مثل Rystad Energy که رقم ۱۹ میلیارد دلار را فقط برای بخش نفت و پتروشیمی ایران تخمین زده بودند. اما این برآوردها مبتنی بر قیمتهای جهانی و نیاز به واردات تجهیزات سنگین و واردات تکنولوژی از خارج بود. در عمل، با هماهنگی میان قرارگاه های سازندگی، شرکت ملی صنایع پتروشیمی و معاونت علمی ریاستجمهوری، موفق شدیم هزینهها را به شدت کاهش دهیم.
در حال حاضر روند بازسازی با حمایت کامل مجلس و دولت در حال پیگیری است. شاید بشود گفت که ما بیش از ۷۰ درصد تجهیزات راهبردی مورد نیاز برای بازگشت به ظرفیت ۸۰ درصدی پیش از جنگ را با اتکا به توان داخلی و دانش بنیانها تأمین کردیم و آن چیزی که بعد از این باقی میماند، از حالت بازسازی به سمت ارتقای تکنولوژی حرکت میکند.
خبرنگار: دیدگاه شما درباره فضاسازی رسانهای دشمن مبنی بر «فلج شدن صنعت پتروشیمی» چیست؟
محسن امرایی: آنها میخواستند «جنگ روانی» را به «جنگ ارادهها» تبدیل کنند. اظهارات مقامات صهیونیستی درباره از کار افتادن بزرگترین مجتمع پتروشیمی، بخشی از همان جنگ شناختی بود. اما امروز شاهدیم که صادرات محصولات پتروشیمی در حال بازگشت به مدار است و برنامه هفتم توسعه که هدفگذاری تولید ۱۳۱ میلیون تنی را در نظر گرفته بود، همچنان پیگیری میشود.
واقعیت این است که هزینه بازسازی تأسیسات نفتی حیفا توسط رژیم صهیونیستی چیزی در حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ میلیون دلار برآورد شده است. این یعنی آنها میدانند که ضربات متقابل چه هزینههای سرسامآوری دارد. اما ما هزینه بازسازی خودمان را با دلار محاسبه نمیکنیم؛ ما آن را با «ایستادگی» و «صادرات ارزشافزوده» و «کار جهادی» پرداخت میکنیم.
خبرنگار: با تشکر از فرصتی که در اختیار ما قرار دادید. انشاءالله با توان داخلی و پشتیبانی مردمی، چرخ صنعت پتروشیمی دوباره با قدرت تمام بچرخد.
محسن امرایی: انشاءالله. این پیروزی متعلق به همه متخصصان بیادعای این مرز و بوم است.
