قرآن کریم تنها کتاب بیان احکام و آموزههای فردی نیست، بلکه کتابی است که آینده تاریخ بشر را نیز ترسیم میکند. در میان آیات امیدبخش قرآن، آیه پنجم سوره قصص جایگاه ویژهای دارد؛ آنجا که خداوند میفرماید: «وَنُرِیدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّهً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِینَ»؛ «و ما اراده کردهایم بر کسانی […]
قرآن کریم تنها کتاب بیان احکام و آموزههای فردی نیست، بلکه کتابی است که آینده تاریخ بشر را نیز ترسیم میکند. در میان آیات امیدبخش قرآن، آیه پنجم سوره قصص جایگاه ویژهای دارد؛ آنجا که خداوند میفرماید: «وَنُرِیدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّهً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِینَ»؛ «و ما اراده کردهایم بر کسانی که در زمین به ضعف کشانده شدهاند منت نهیم و آنان را پیشوایان و وارثان زمین قرار دهیم.»
این آیه در ظاهر درباره نجات بنیاسرائیل از سلطه فرعون سخن میگوید، اما مفسران و روایات اسلامی آن را دارای مفهومی فراتر از یک واقعه تاریخی دانستهاند. این آیه بیانگر یک سنت الهی و یک وعده همیشگی است؛ وعدهای که بر اساس آن، تاریخ در نهایت به سود جبهه حق و مستضعفان رقم خواهد خورد و سلطه مستکبران پایدار نخواهد ماند.
در جهان امروز نیز ملتهای بسیاری با اشکال مختلف ظلم، تبعیض، اشغالگری، تحقیر و استثمار روبهرو هستند. گاهی قدرتهای بزرگ چنان بر سرنوشت ملتها سایه میاندازند که تصور پیروزی حق دشوار به نظر میرسد. اما قرآن کریم با این وعده الهی، افق دیگری را پیش روی بشریت قرار میدهد؛ افقی که در آن مستضعفان نه قربانیان همیشگی تاریخ، بلکه وارثان آینده زمین خواهند بود.
در فرهنگ شیعه، ظهور حضرت مهدی(عج) کاملترین و گستردهترین جلوه تحقق این وعده الهی به شمار میرود. حکومت جهانی آن حضرت، زمانی است که اراده خداوند برای حاکمیت عدالت، به صورت فراگیر در سراسر زمین تحقق پیدا میکند. در آن عصر، قدرت و ثروت ابزار سلطه نخواهند بود و معیارهای الهی جایگزین معیارهای ظالمانه خواهند شد.
نکته مهم آن است که قرآن از «اراده» الهی سخن میگوید. ارادهای که قطعی و تخلفناپذیر است. این بدان معناست که پیروزی نهایی حق یک آرزو یا احتمال نیست، بلکه وعدهای حتمی از سوی پروردگار عالم است. ظهور حضرت مهدی(عج) را میتوان نقطه اوج این سنت الهی دانست؛ روزی که عدالت جهانی، امنیت، کرامت انسانی و معنویت در گستردهترین سطح خود محقق خواهد شد.
اما این وعده بزرگ، مسئولیتهایی نیز بر دوش مؤمنان قرار میدهد. مستضعفان وارث زمین خواهند شد، اما جامعه منتظر باید شایستگی این وراثت را در خود ایجاد کند. ایمان، بصیرت، استقامت، عدالتخواهی و مقاومت در برابر ظلم، از جمله ویژگیهایی است که زمینه تحقق این وعده را فراهم میسازد. قرآن کریم پیروزی نهایی را وعده داده است، اما انسانها را نیز به تلاش و پایداری فراخوانده است.
فرهنگ انتظار در حقیقت زندگی کردن بر اساس همین وعده الهی است. منتظر واقعی کسی است که در سختترین شرایط نیز امید خود را از دست نمیدهد، زیرا میداند که تاریخ به سوی حاکمیت مستکبران حرکت نمیکند، بلکه به سوی تحقق اراده خداوند در جریان است. او باور دارد که هیچ قدرتی نمیتواند وعده الهی را متوقف کند.
از این رو، ظهور حضرت مهدی(عج) را باید تحقق نهایی «وَنُرِیدُ أَنْ نَمُنَّ» دانست؛ روزی که مستضعفان به عزت میرسند، صالحان وارث زمین میشوند و وعدهای که قرنها در آیات قرآن درخشیده است، در برابر دیدگان بشریت به حقیقتی آشکار تبدیل خواهد شد. آن روز، نه تنها پیروزی یک ملت یا یک قوم، بلکه پیروزی نهایی عدالت بر ظلم و نور بر تاریکی خواهد بود.
سید کاظم بهبهانی معاون فرهنگی قرارگاه بینالمللی سازندگی اباصالح المهدی عج
