بازتاب و روندهای برجسته سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و رسانه‌ای کشور در ۵ بهمن ماه ۱۴۰۴
بازتاب و روندهای برجسته سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و رسانه‌ای کشور در ۵ بهمن ماه ۱۴۰۴
رصد داده‌های دو روز اخیر فضای مجازی نشان می‌دهد هم‌زمان با انتشار برخی اخبار مثبت در حوزه‌های فناورانه، خدماتی و امنیتی، میدان اصلی توجه کاربران و رسانه‌ها همچنان معطوف به عملیات روانی معاندین، استمرار عددسازی و فاجعه‌نمایی آماری، تشدید روایت‌های اقتصادی ناامیدکننده و تلاش سازمان‌یافته برای القای بحران فراگیر در ابعاد مختلف حکمرانی است. در این میان، بازیگران رسانه‌ای خارجی و برخی کنشگران داخلی با بهره‌گیری از کلیدواژه‌های احساسی، شایعات هدفمند و ترندهای جهت‌دار، در پی فرسایش اعتماد عمومی و تضعیف انسجام اجتماعی هستند.

◉ اخبار مثبت

بومی‌سازی منبع لیزر فیبری ۳ و ۶ کیلووات در کشور به‌عنوان یک دستاورد فناورانه، با بازتاب محدود اما مثبت در برخی کانال‌های تخصصی همراه بوده و نشان‌دهنده پیشرفت در حوزه تجهیزات پیشرفته صنعتی است.
احداث ۴۱ مجتمع خدماتی–رفاهی بین‌راهی در سطح راه‌های کشور، به‌عنوان اقدامی زیرساختی، با تمرکز بر ارتقای ایمنی و رفاه سفر مورد توجه قرار گرفته است.
بازداشت ۱۹ لیدر اغتشاشات در استان سمنان، از سوی کاربران همسو با حاکمیت به‌عنوان نشانه‌ای از تداوم برخورد امنیتی با شبکه‌های آشوب‌ساز برجسته شده است.
تسهیل واردات کالاهای کشاورزی نیز در برخی روایت‌ها به‌عنوان گامی در جهت تنظیم بازار و کاهش فشار معیشتی مطرح شده، هرچند ضریب بازنشر آن در مقایسه با اخبار منفی پایین‌تر بوده است.


◉ سوژه‌های فراگیر

سیاست داخلی

در فضای مجازی، استمرار عددسازی و فاجعه‌نمایی آماری با ادعای کشته‌شدن هزاران نفر، به‌صورت هم‌زمان با بی‌اعتبارسازی آمارهای رسمی دنبال می‌شود؛ روایتی که هدف آن تخریب مرجعیت داده‌های حکومتی و القای پنهان‌کاری سیستماتیک است.
کلیدواژه «کار خودشونه» به‌طور معنادار فعال شده تا نقش تروریست‌ها و عوامل خشونت‌زا انکار و مسئولیت ناامنی‌ها معکوس‌سازی شود.
دوگانه‌سازی «اینترنت–سرکوب» با این گزاره که قطع یا محدودسازی اینترنت ابزاری برای پنهان‌کاری اقدامات امنیتی است، همچنان در حال بازتولید است.
معاندین با بهره‌برداری از اظهارات برخی انسان‌رسانه‌ها و تحلیلگران داخلی منتقد، تلاش دارند روایت «شکست انسجام ملی» را تقویت کنند.
هم‌زمان، هدف‌گیری سرمایه اجتماعی نظام از مسیر القای بی‌پاسخ‌ماندن شبهات و ناتوانی در مدیریت روایت، به‌عنوان خط اصلی عملیات روانی دنبال می‌شود.
تکرار مستمر روایت‌های بی‌سند و ادعاهای تأییدنشده، به‌گونه‌ای طراحی شده که به‌تدریج به «واقعیت ذهنی» در افکار عمومی تبدیل شود.

سیاست خارجی

در حوزه سیاست خارجی، فراخوان مداخله خارجی با تصویرسازی از ترامپ به‌عنوان منجی و درخواست کمک مستقیم از سوی اپوزیسیون، همچنان در برخی شبکه‌ها بازنشر می‌شود.
در مقابل، اعتراف بخشی از نخبگان آمریکایی به شکست سناریوی براندازی و هشدار نسبت به تبدیل جنگ با ایران به بحرانی جهانی در اقتصاد و امنیت، مورد توجه کاربران منتقد سیاست‌های تهاجمی قرار گرفته است.
برخی رسانه‌های غربی با واژه‌سازی نرم و اخلاقی‌نما، مفهوم «حمله نظامی» را با «حمله بشردوستانه» جایگزین کرده‌اند تا هزینه ذهنی اقدام نظامی را کاهش دهند.
امنیتی‌سازی اعتراضات مهاجرتی در آمریکا، به‌ویژه پس از تهدید ترامپ برای اعزام نیروهای ارتش به مینه‌سوتا، به‌عنوان نمونه‌ای از استاندارد دوگانه رسانه‌ای برجسته شده است.
بزرگ‌نمایی تصاویر تجمعات خارج از کشور نیز با هدف القای زنده‌بودن اعتراضات و استمرار ناآرامی در داخل دنبال می‌شود.

اقتصادی

تداوم ریزش ارزش سهام در بورس، به یکی از سوژه‌های اصلی بهره‌برداری معاندین تبدیل شده و با پیوندسازی آن به ناکارآمدی ساختاری، تلاش می‌شود ناامیدی اقتصادی تعمیق یابد.


◉ جریان‌ها و بازیگران رسانه‌ای

بی‌بی‌سی فارسی با برجسته‌سازی مفهوم «انباشت بحران‌ها» در پی تثبیت این چارچوب تحلیلی است که وضعیت موجود را محصول تصمیمات بلندمدت و هشدارهای نادیده‌گرفته‌شده معرفی می‌کند.
کانال ۱۳ رژیم صهیونیستی با تثبیت گزاره «هفته سرنوشت‌ساز»، تکنیک فشار روانی پیش‌دستانه را برای فرسایش ثبات ذهنی افکار عمومی و ایجاد انتظار دائمی برای حمله قریب‌الوقوع به‌کار گرفته است.
مولانا عبدالحمید در بستر ایکس با القای پیام «شکاف عمیق و جبران‌ناپذیر» میان مردم و حاکمیت، در جهت تثبیت روایت نارضایتی گسترده و کاهش مشروعیت نظام کنش می‌کند.
ایران اینترنشنال در تلگرام، با تثبیت انگاره «نقض فاحش حقوق بشر»، نقش پیشران مشروع‌ساز فشار و اقدام بین‌المللی را دنبال می‌کند.
روزنامه خراسان با تبیین نقش «تهدید سایه‌ای» ترامپ، بر بازدارندگی ایران و پرهیز دشمن از جنگ واقعی تمرکز دارد.
اصلاحات‌نیوز با برجسته‌سازی خروج نخبگان فناوری به‌دلیل محدودیت‌های اینترنتی، تهدید سرمایه انسانی و تضعیف توان علمی–فناوری کشور را برجسته می‌کند.


◉ ترندکاوی

بررسی تلگرام در دو روز گذشته نشان می‌دهد هشتگ‌های اقتصادی مانند #تتر، #دلار، #کاهش_صف_خرید و #سکه با افزایش بازدید و انتشار مواجه بوده‌اند، در حالی که هشتگ‌های معاندانه‌ای چون #تنها_ره_رهایی_سلاح_و_سرنگونی و #IRGCterrorists کاهش محسوسی داشته‌اند.
در ایتا، به‌مناسبت ولادت حضرت ابوالفضل(ع) و امام سجاد(ع)، هشتگ‌های مناسبتی رشد قابل‌توجهی داشته‌اند و در مقابل، هشتگ‌های مرتبط با مناسبت‌های گذشته با افت مواجه شده‌اند.
در اینستاگرام، طی ۴۸ ساعت گذشته، هشتگ‌های مرتبط با اغتشاشات مانند #اعتراضات_سراسری، #جاویدشاه و #قیام_سراسری افزایش یافته که بیانگر تمرکز بخشی از کاربران بر نارضایتی‌های روز است.
در توییتر، هشتگ‌های مرتبط با میلاد حسن‌زاده در صدر هشتگ‌های صعودی قرار گرفته و در کنار آن، هشتگ‌های معاندانه‌ای نظیر #massacreiran رشد داشته‌اند، در حالی که برخی هشتگ‌های قدیمی‌تر اپوزیسیون با کاهش مواجه شده‌اند.


◉ شایعات و ادعاها

ادعای ابلاغ آزادسازی اینترنت بین‌الملل از سوی شورای عالی امنیت ملی به وزارت ارتباطات در فضای مجازی مطرح شده، اما تأیید رسمی ندارد.
اخراج فاطمه لاریجانی از محل کار خود در دانشگاه پزشکی ایموری آمریکا، به‌عنوان ادعایی بدون منبع معتبر بازنشر شده است.
شایعه فرود ۱۶ هواپیمای فوق‌سنگین نظامی چینی در تهران طی ۵۶ ساعت، بدون شواهد مستند منتشر شده است.
ادعای فاسد شدن بار صادراتی ۳۰ تا ۴۰ کامیون در مرز لطف‌آباد به‌دلیل قطعی اینترنت و تحویل آن به گاوداری‌ها نیز تاکنون تأیید نشده است.


◉ رصد اندیشکده‌ها

مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل سال ۲۰۲۶ را نقطه‌ای سرنوشت‌ساز برای این رژیم توصیف کرده و با تحلیل کوبی میخائیل، ایران را محور بازآفرینی خاورمیانه دانسته است؛ تحلیلی که تغییر رژیم در تهران را فرآیندی چندبعدی و زمان‌بر ارزیابی می‌کند و بر شکنندگی نظم جدید منطقه‌ای تأکید دارد.
اندیشکده تهران، اعتراضات اقتصادی دی‌ماه را محصول فقدان چشم‌انداز اقتصادی، فشارهای روانی، نوسانات ارزی و تصمیمات اشتباه داخلی دانسته و هم‌زمان نقش مداخلات آمریکا و اسرائیل در هدایت هسته‌های عملیاتی و روایت‌سازی رسانه‌ای را برجسته می‌کند؛ روایتی که حفظ «سایه جنگ» و تشدید فشار اقتصادی را راهبرد جایگزین مداخله مستقیم ارزیابی می‌کند.