بازگشت آمریکا به دوران «دیپلماسی آدم‌ربایی»
بازگشت آمریکا به دوران «دیپلماسی آدم‌ربایی»
بازداشت نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا توسط آمریکا، موجی از هراس و بی‌اعتمادی را در میان رهبران آمریکای لاتین برانگیخته است؛ اقدامی بی‌سابقه که حتی صدای متحدان سنتی و رهبران میانه‌روی منطقه را نیز بلند کرده و پرسش‌های جدی درباره آینده دیپلماسی و امنیت سران کشورها در برابر یکجانبه‌گرایی واشنگتن ایجاد کرده است.

این رویداد در نگاه نخست یک خبر سیاسی است، اما در واقعیت، بازداشت مادورو به‌عنوان رئیس‌جمهور قانونی یک کشور، مرزهای دیپلماسی و حقوق بین‌الملل را جابه‌جا کرده است. واکنش‌های رهبران منطقه و نهادهای بین‌المللی نشان می‌دهد که این اقدام، نه فقط ونزوئلا، بلکه کل آمریکای لاتین را در معرض یک بحران اعتماد و امنیت قرار داده است.

تغییر تعریف دیپلماسی؛ از دستگیری تا ربایش

«جورج کاتروگالوس»، گزارشگر ویژه سازمان ملل، این اقدام را صریحاً «ربایش رئیس یک دولت» خوانده است. این تعبیر نشان می‌دهد که واشنگتن با عبور از چارچوب‌های حقوقی، عملاً دیپلماسی را به عملیات امنیتی و نظامی بدل کرده است. چنین تغییری، مشروعیت قواعد بین‌المللی را زیر سؤال می‌برد و به معنای بازتعریف روابط قدرت در سطح جهانی است.

هراس رهبران منطقه؛ امروز ونزوئلا فردا کشوری دیگر

«گابریل بوریک»، رئیس‌جمهور شیلی، با وجود فاصله ایدئولوژیک از مادورو، هشدار داد: «امروز ونزوئلا و فردا کشوری دیگر». این جمله بازتابی از ترس واقعی حاکم بر قاره است؛ ترسی که ناشی از احساس بی‌مصونیتی رهبران در برابر یکجانبه‌گرایی آمریکا است. چنین وضعیتی، اعتماد سیاسی را در سطح منطقه‌ای متزلزل کرده و رهبران را در برابر پرسش بنیادین قرار داده است: آیا هیچ دولتی در برابر مداخله واشنگتن مصونیت دارد؟

تهدیدات فراتر از کاراکاس؛ مکزیک و کلمبیا در تیررس

گزارش عربی۲۱ نشان می‌دهد که دایره تهدیدات واشنگتن محدود به ونزوئلا نیست. دونالد ترامپ با ادبیاتی تحقیرآمیز، «کلودیا شینباوم» رئیس‌جمهور مکزیک را به ناتوانی در برابر کارتل‌های مواد مخدر متهم کرده و مدعی شده که دولت مکزیک توسط تبهکاران اداره می‌شود. او همچنین رئیس‌جمهور کلمبیا را به داشتن «کارخانه‌های کوکائین» هشدار داده است. این ادعاها نشان می‌دهد که آمریکا به دنبال بهانه‌تراشی برای مداخله در سایر کشورهاست و بازداشت مادورو می‌تواند آغازگر یک الگوی جدید از فشار و تهدید باشد.

تروریسم دولتی و جنگ اقتصادی علیه استقلال منطقه

«میگل دیاز کانل»، رئیس‌جمهور کوبا، اقدام آمریکا را مصداق «تروریسم دولتی» دانسته است. تحلیلگران تأکید دارند که این عملیات تنها یک حمله سیاسی نیست؛ بلکه با توجه به وابستگی ۳۰ درصدی کوبا به نفت ونزوئلا، بخشی از یک جنگ اقتصادی تمام‌عیار برای فلج کردن زیرساخت‌های انرژی کشورهای مستقل منطقه محسوب می‌شود. این بعد اقتصادی نشان می‌دهد که واشنگتن از ابزارهای ترکیبی سیاسی، نظامی و اقتصادی برای تضعیف استقلال کشورها بهره می‌گیرد.

تناقض در ادعاها؛ واشنگتن شبیه همان باندهای تبهکار

واشنگتن اقدام خود را تحت لوای مبارزه با قاچاق مواد مخدر توجیه می‌کند، اما با زیر پا گذاشتن منشور سازمان ملل و توسل به زور، عملاً رفتاری مشابه همان «باندهای تبهکار» را در سطح بین‌المللی بروز داده است؛ تناقضی که مشروعیت ادعاهای آمریکا را بیش از پیش زیر سؤال می‌برد و تصویر این کشور را در افکار عمومی جهانی مخدوش می‌سازد.

جمع‌بندی

بازداشت مادورو نه‌تنها یک بحران سیاسی برای ونزوئلا، بلکه آزمونی برای کل آمریکای لاتین است. این رویداد نشان داد که یکجانبه‌گرایی واشنگتن می‌تواند هر دولت مستقل را هدف قرار دهد و رهبران منطقه را در برابر انتخابی دشوار قرار دهد: سکوت در برابر نقض قوانین بین‌الملل یا ایستادگی برای حفظ استقلال و امنیت جمعی. رسانه‌ها و نهادهای بین‌المللی نیز در برابر این آزمون قرار دارند؛ آزمونی که نتیجه آن می‌تواند مسیر آینده دیپلماسی جهانی را تعیین کند.