پیشینه تاریخی مسجد جمکران
بر اساس نقلهای معتبر، در سال ۳۷۳ یا ۳۹۳ هجری قمری، فردی به نام حسن بن مثله جمکرانی در رؤیایی با امام زمان (عج) دیدار کرد و مأمور شد در زمین مقدسی در روستای جمکران مسجدی بنا کند. این روایت را محدث نوری در کتاب نجم الثاقب و پیشتر شیخ صدوق در مونس الحزین نقل کردهاند. از همان زمان، مسجد جمکران به عنوان مکانی منسوب به امام عصر شناخته شد و جایگاه ویژهای در میان شیعیان یافت.
موقعیت جغرافیایی و معماری
مسجد جمکران در فاصله شش کیلومتری شهر قم واقع شده است. معماری آن در طول تاریخ بارها دستخوش تغییر و توسعه شده؛ قدیمیترین کتیبه موجود به تعمیر بنا در سال ۱۱۶۷ قمری اشاره دارد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، توسعه گستردهای در این مجموعه صورت گرفت و امروز شامل صحن اصلی، شبستانها، مسجد مقام، چاه عریضه و ساختمانهای اداری است.
جایگاه عبادی و آیینی
این مسجد بهویژه در شبهای چهارشنبه، میزبان هزاران زائر از ایران و دیگر کشورهای اسلامی است. اعمال عبادی خاصی برای آن ذکر شده است؛ از جمله دو رکعت نماز تحیت مسجد و دو رکعت نماز امام زمان که در مفاتیحالجنان شیخ عباس قمی نیز آمده است. همچنین مراسم دعای ندبه، دعای توسل و جشن نیمهشعبان از مهمترین آیینهای برگزارشده در این مکان مقدس هستند.
نگاه تاریخی و انتقادی
هرچند انتساب مستقیم مسجد جمکران به امام زمان (عج) مورد پذیرش بسیاری از علما و محدثان شیعه قرار گرفته، برخی پژوهشگران در صحت این روایت تردید کردهاند و به نبود اشاره در برخی منابع رجالی استناد کردهاند. با این حال، حضور گسترده مردم و توجه ویژه علما به این مسجد، آن را به یکی از مهمترین نمادهای انتظار و مهدویت در جهان تشیع بدل کرده است.












































