بازتاب و روندهای برجسته سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و رسانه‌ای کشور در ۱۰ دی ماه ۱۴۰۴
بازتاب و روندهای برجسته سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و رسانه‌ای کشور در ۱۰ دی ماه ۱۴۰۴
رصد ۴۸ ساعت اخیر فضای مجازی نشان می‌دهد هم‌زمان با برجسته‌سازی ایستادگی مجلس و اصلاحات بودجه‌ای، تلاش سازمان‌یافته رسانه‌های معاند برای مهندسی هم‌زمان ناآرامی داخلی، فشار خارجی و بحران‌سازی انسانی تشدید شده است؛ در حالی‌که بی‌اعتنایی عمومی به فراخوان‌های آشوب، خنثی‌سازی شایعات، تداوم فشارهای اقتصادی، بازتاب تحرکات دیپلماتیک و رشد هشتگ‌های اعتراضی و مناسبتی، تصویری چندلایه و متراکم از میدان افکار عمومی ترسیم می‌کند.

◉ سوژه‌ها

سیاست داخلی:

در روزهای اخیر، برجسته‌سازی ایستادگی مجلس در برابر برخی رویه‌های اجرایی دولت و پیگیری اصلاحات بودجه‌ای، به‌عنوان نشانه‌ای از تلاش برای بازسازی سرمایه اجتماعی و کاهش فشار افکار عمومی، بازتاب گسترده‌ای در فضای رسانه‌ای داشته است.

هم‌زمان، بی‌اعتنایی بخش قابل‌توجهی از جامعه به فراخوان‌های آشوب، به‌عنوان نشانه‌ای از تفکیک اعتراض مدنی از پروژه براندازی جریان‌های معاند، در شبکه‌های اجتماعی و برخی رسانه‌های داخلی مورد توجه قرار گرفت.

در مقابل، رسانه‌های معاند با نمادسازی مجدد از یک دختر و پسر آشوبگر در همدان، تلاش کردند با ادعای «تکثیر شجاعت»، الگوی قهرمان‌سازی از کنش‌های خشونت‌آمیز را بازتولید کنند.

هم‌افزایی شبکه‌ای رسانه‌های معاند در مهندسی هم‌زمان ناآرامی داخلی و تشدید فشار خارجی، با هدف القای فروپاشی تدریجی نظام، یکی از محورهای پررنگ پوشش رسانه‌ای خارج از کشور در روزهای اخیر بوده است.

در مقابل این جریان، برخی رسانه‌ها با افشای جعل تصاویر و تحریف واقعیت تجمعات، روایت‌های معاند را به چالش کشیده و تلاش کردند تصویر واقعی‌تری از وضعیت میدانی ارائه دهند.

هم‌زمان، بحران‌سازی انسانی از سوی جریان‌های معاند با تمرکز بر کشته‌سازی و زندانی‌نمایی، به‌عنوان ابزاری برای قفل‌کردن مسیر فروکش اعتراضات و تحمیل فشار چندلایه بر افکار عمومی دنبال شد.

سیاست خارجی:

در حوزه سیاست خارجی، هم‌زمانی پیام‌های دیپلماتیک دکتر عراقچی، تماس‌های رسمی با روسیه و صدور هشدارهای بازدارنده، ترکیبی از تهدید و مذاکره را در راهبرد سیاست خارجی ایران برجسته کرد.

مواضع اخیر بنیامین نتانیاهو درباره اعتراضات داخلی ایران نیز بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی داشت و به یکی از محورهای خبری پررنگ بدل شد.

هم‌زمان، اظهارات مقامات آمریکایی و برخی کشورهای غربی درباره «فرصت‌طلبی» در بستر اعتراضات، به‌طور گسترده در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی بازنشر شد.

اجتماعی:

در حوزه اجتماعی، تأکید مجدد رسانه‌های داخلی بر موضوع بودجه صداوسیما و سایر نهادهای فرهنگی، به‌عنوان یکی از محورهای اصلی بحث درباره اولویت‌های فرهنگی و رسانه‌ای کشور، مورد توجه قرار گرفت.

اقتصادی:

در بخش اقتصادی، فراگیری بحران نوسان‌های بازار و افزایش فشار روانی بر فعالان اقتصادی، به‌عنوان ابزاری برای تحمیل اصلاحات و تثبیت سیاست‌های مالی دولت، بازتاب گسترده‌ای در فضای رسانه‌ای داشت.

هم‌زمان، خبر انتصاب دکتر همتی به‌عنوان رئیس بانک مرکزی، به‌سرعت در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی منتشر شد و واکنش‌های متعددی را در میان کاربران برانگیخت.

◉ جریان‌ها

در گفت‌وگوی فائزه هاشمی با تابناک، با برجسته‌سازی گزاره «مملکت ول شده»، تلاش شد تصویر فروپاشی مدیریت اجرایی بازنمایی شده و با القای بریده‌بودن رئیس‌جمهور، حس رهاشدگی، سردرگمی و بی‌پناهی اجتماعی در بستر نارضایتی‌های اقتصادی تقویت شود.

روزنامه خراسان با طرح بحث استیضاح وزیر نفت و جهاد کشاورزی، این موضوع را نه صرفاً در چارچوب نظارت پارلمانی، بلکه به‌عنوان ابزار فشار سیاسی علیه دولت بازنمایی کرد و بر ناتوانی دولت در اداره گلوگاه‌های حیاتی اقتصاد تأکید داشت.

روزنامه هم‌میهن با برجسته‌سازی گزاره «حل اقتصاد بدون رفع تحریم ممکن نیست»، زمینه انتقال مسئولیت مستقیم بحران معیشتی از حوزه اقتصاد داخلی به سیاست خارجی را تقویت کرد.

وبسایت ایلنا با مقایسه نمادین سبک زندگی طبقات برخوردار با معیشت حداقلی کارگران، شکاف دستمزد و هزینه‌های زندگی را برجسته و انگاره بی‌عدالتی ساختاری را در بستر اعتراضات اجتماعی بازتولید کرد.

در شبکه اجتماعی ایکس، جو ویلسون نماینده کنگره آمریکا، با پیوند زدن اعتراضات ایران به الگوی سوریه، تلاش کرد «امید کاذب به فروپاشی سریع» را در میان مخاطبان القا کند.

تلگرام بی‌بی‌سی فارسی با برجسته‌سازی شعارهای ساختارشکن دانشجویان و معترضان، بر عبور مطالبات از اقتصاد به سیاست و فروپاشی خطوط قرمز در اعتراضات تمرکز کرد.

تلگرام جماران نیز با بهره‌برداری از اظهارات وزیر ارتباطات درباره مخاطرات امنیتی فیلترشکن‌ها، فشار مستمر رسانه‌ای برای رفع فیلترینگ را در دستور کار قرار داد.

◉ شایعات و ادعاها

در فضای مجازی، شایعاتی درباره اختلال گسترده اینترنت در شب گذشته منتشر شد.

هم‌چنین ادعای تغییر وضعیت امنیتی سپاه تهران از زرد به قرمز، با هدف ایجاد هراس عمومی، در برخی کانال‌ها بازنشر شد.

برخی منابع غیررسمی مدعی بازداشت دانشجویان دانشگاه تهران و کارگران پالایشگاه فجر جم شدند.

ادعای اشغال فرمانداری فسا توسط آشوب‌گران نیز بدون تأیید رسمی در فضای مجازی دست‌به‌دست شد.

◉ ترندکاوی

توییتر

بررسی هشتگ‌های صعودی ۴۸ ساعت گذشته نشان می‌دهد هشتگ‌های اعتراضی مانند #جاویدشاه، #این_آخرین_نبرده_پهلوی_برمیگرده و #بچه‌های_اکباتان با رشد قابل توجهی مواجه بوده و عمدتاً از سوی جریان‌های معاند تقویت شده‌اند. در سطح بعدی، هشتگ #روز_اتحاد_مقدس به مناسبت روز بصیرت وارد فهرست صعودی شد. هم‌چنین هشتگ‌های مرتبط با سالگرد شهادت حاج قاسم سلیمانی از جمله #حبیب_خوزستان و #ایرانمرد روندی افزایشی داشتند، در حالی که هشتگ‌هایی مانند #بهرام_بیضایی و #ماهواره_ایرانی با افت محسوس مواجه شدند.

اینستاگرام

در اینستاگرام، هشتگ‌های اعتراضی #اعتراضات_سراسری و #اعتراضات در واکنش به تحولات اخیر رشد محسوسی داشتند. هم‌زمان، هشتگ‌های مناسبتی #روزپدر، #روزمرد و #روز_پدر با نزدیک شدن به سالروز ولادت امیرالمؤمنین علی(ع) افزایش بازنشر را تجربه کردند.

ایتا

بررسی فعالیت کاربران ایتا نشان می‌دهد هشتگ‌های مذهبی و مناسبتی مانند #میلاد_حضرت_علی_اصغر، #امام_جواد و #میلاد_امام_جواد بیشترین رشد را ثبت کرده‌اند. هم‌زمان، با نزدیک شدن به روز بصیرت، هشتگ‌هایی نظیر #بصیرت، #نهم_دی، #حماسه_۹دی و #روز_بصیرت نیز با افزایش معنادار همراه شدند.

تلگرام

در تلگرام، هشتگ‌های اعتراضی #جاویدشاه، #جاوید_شاه، #اعتراضات_سراسری و kingrezapahlavi# جهش چشمگیری در بازنشر داشتند. پس از آن، مطابق روند ثابت این پلتفرم، هشتگ‌های اقتصادی مانند #آبشده_اتحادیه، #آبشده_غیررسمی، #طلا_گرمی، #آبشده و #سکه در میان پرتکرارترین‌ها قرار گرفتند که نشان‌دهنده تمرکز هم‌زمان کاربران بر تحولات سیاسی و دغدغه‌های اقتصادی است.