بازتاب و روندهای برجسته سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و رسانه‌ای کشور در ۸ دی ماه ۱۴۰۴
بازتاب و روندهای برجسته سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و رسانه‌ای کشور در ۸ دی ماه ۱۴۰۴
بررسی رصد روزانه فضای مجازی نشان می‌دهد هم‌زمان با برجسته‌سازی اقتدار فضایی ایران و پرتاب موفق ماهواره‌ها، روایت ناتوانی دولت در مهار بحران‌های اقتصادی، معیشتی و ارزی در کنار بازنمایی هدفمند اعتراضات صنفی تشدید شده است؛ در سطح خارجی نیز دوگانه «فشار ـ مذاکره» علیه ایران، همراه با تحرکات دیپلماتیک و امنیتی، به‌صورت هم‌زمان در حال القا و بازتولید رسانه‌ای است.

◉ سوژه‌ها

سیاست داخلی:

پرتاب موفق سه ماهواره جدید ایرانی، بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های داخلی و خارجی داشته و به‌عنوان نمادی از اقتدار فضایی ایران و ناکامی سیاست مهار فناوری از سوی غرب مورد توجه قرار گرفته است.

هم‌زمان، برخی رسانه‌ها با بازنشر اظهارات ظریف، تلاش کرده‌اند راهبرد فشار و تهدید آمریکا را در مهار توانمندی‌های راهبردی ایران ناکارآمد جلوه دهند.

در مقابل، بخشی از فضای رسانه‌ای با تمسخر سفرهای استانی وزیر امور خارجه، کنش دیپلماتیک عراقچی را به «دیپلماسی استانی» تقلیل داده است.

همچنین گزارش‌ها از آغاز اعتراضات و اعتصابات برخی بازاریان تهران در واکنش به نوسانات شدید نرخ دلار و ضعف نهادهای مسئول در کنترل بازار حکایت دارد.

سیاست خارجی:

در فضای رسانه‌ای، نشانه‌هایی از زمینه‌سازی برای احیای کانال گفت‌وگوی غیرمستقیم ایران و آمریکا با نقش‌آفرینی میانجی‌های منطقه‌ای مشاهده می‌شود.

هم‌زمان، دبیرکل حزب‌الله لبنان با تأکید بر استقلال ملی و رد فشار برای خلع سلاح، روایت مقاومت در برابر مداخلات خارجی را تقویت کرده است.

در تحولی دیگر، اعتراضات مدنی علویان در برخی رسانه‌ها با برچسب‌های امنیتی بازنمایی شده و تلاش شده مطالبات اجتماعی آنان به‌عنوان تهدید امنیتی معرفی شود.

همچنین خبر همکاری نظامی سه‌جانبه رژیم صهیونیستی با یونان و قبرس با تمرکز بر مهار نقش منطقه‌ای ترکیه بازتاب یافته است.

اجتماعی:

افزایش هشدارها درباره وضعیت خانواده در فضای مجازی قابل توجه است؛ به‌گونه‌ای که رشد آمار طلاق بیش از پیش به فشارهای معیشتی و تضعیف تاب‌آوری اجتماعی نسبت داده می‌شود و نگرانی‌ها درباره پیامدهای اجتماعی آن افزایش یافته است.

اقتصادی:

در حوزه اقتصادی، ناتوانی دولت در مهار زنجیره کمبود کالا با برجسته‌سازی جمع‌آوری اقلام از قفسه‌ها و ارتباط آن با اختلالات ارزی و تأمین مواد اولیه بازتاب یافته است.

همچنین روایت فروپاشی کنترل اقتصادی و معیشتی کشور، با تمرکز بر تداوم نوسانات بازار و افزایش فشار بر زندگی روزمره مردم، در حال بازتولید است.

◉ جریان‌ها

لارا روزن، خبرنگار آمریکایی، هم‌زمانی تماس دیپلماتیک عراقچی با وزیر خارجه عربستان و دیدار نتانیاهو و ترامپ را نشانه‌ای از «دیپلماسی پیش‌دستانه ایران» در برابر سناریوی تشدید تنش نظامی توصیف کرده است.

روزنامه هم‌میهن بحران معیشت را نتیجه انسداد سیاسی و اختلال در تصمیم‌سازی کلان دانسته و تأکید کرده این وضعیت با جابه‌جایی افراد یا اصلاحات جزئی اقتصادی حل نخواهد شد.

روزنامه اعتماد نیز از فقدان اراده سیاسی مشترک میان دولت و مجلس برای اجرای اصلاحات پرهزینه اما ضروری سخن گفته است.

روزنامه خراسان، ناتوانی دولت در مهار بحران‌ها را ناشی از نبود یک ایده روشن و قابل پیش‌بینی برای مدیریت شرایط دانسته است.

واشنگتن‌پست از شکل‌گیری دوگانه «فشار ـ مذاکره» علیه ایران با ترکیب پیام مذاکره آمریکا و تهدید نظامی اسرائیل خبر داده است.

ایران اینترنشنال با بازنشر مکرر ویدیوهای تجمعات صنفی، تلاش کرده تصویری از تداوم اعتراضات و ناتوانی حاکمیت در مهار بحران اقتصادی ارائه دهد.

شبکه من‌وتو نیز با برجسته‌سازی پایان مصرف منابع نفتی دولت، بر القای ورشکستگی مالی و ورود بودجه به فاز استقراض تمرکز کرده است.

◉ شایعات و ادعاها

در فضای مجازی، شایعاتی درباره اختلال شدید اینترنت تهران هم‌زمان با اعتراضات صنفی منتشر شده است.

همچنین افزایش دوباره قیمت بنزین سوپر وارداتی و تغییر نرخ آن، بدون تأیید رسمی، بازنشر شده است.

ادعاهایی نیز درباره کنترل بازار ارز و طلا از طریق انتشار اخبار کذب آزادسازی پول‌های بلوکه‌شده ایران به نقل از ولی‌الله سیف مطرح شده است.

برخی کانال‌ها از بازداشت گسترده افراد در مشهد و سبزوار طی ۱۵ روز گذشته و اعمال فشار بر خانواده‌ها برای عدم رسانه‌ای شدن هویت بازداشت‌شدگان خبر داده‌اند.

◉ ترندکاوی

در توییتر، هم‌زمان با نزدیک شدن به سالگرد شهادت حاج قاسم سلیمانی، هشتگ‌های مرتبط با این مناسبت رشد چشمگیری داشته‌اند و در کنار آن، خبر درگذشت بهرام بیضایی موجب افزایش بازنشر نام او شده است.

در اینستاگرام، همچنان محتوای سبک زندگی و سرگرمی غالب است و در عین حال، خروج هشتگ دلار و تداوم حضور هشتگ طلا، تغییر تمرکز ذهنی کاربران را نشان می‌دهد.

در ایتا، پرتاب موفق ماهواره‌های ایرانی موجب تقویت گفتمان «ایران قوی» و اتکا به توان داخلی شده و هشتگ‌های ملی و مذهبی رشد قابل توجهی داشته‌اند.

در تلگرام نیز هشتگ‌های مرتبط با طلا و بازارهای مالی در صدر توجه کاربران باقی مانده و واکنش‌ها به خبر درگذشت بهرام بیضایی افزایش یافته است.